Սիրել ծննդավայրը, չմոռանալ հայրենիքը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ1or.am-ը գրում է.
«Թեև մեր պապերի թողած տներն այժմ չկան, բայց նրանց ստվերները դեռ կանգուն են... ով հիշում է իր պապական տունը, նրա երդիկից այժմ ծուխ է բարձրանում»:
Արաքսի ձախ ափին գտնվող սահմանամերձ Փշատավանում ապրող, աշխատող Դավթյանների ընտանիքի պատուհանին մեծ-մեծ տառերով էր գրված այս նախադասությունը: Գրված էր ոչ պատահական՝ Դավթյանների տնից հենց նույն ծուխն էր դուրս գալիս՝ դարբնոցի ծուխը: Հենց այդ «ծխով» է տարբերվում Դավթյանների ընտանիքը՝ ծուխ, որը տան անդամներին ու հյուրերին հեռավոր ու միաժամանակ մոտ Արևմտյան Հայաստան է տանում:
Դավթյանների տունը բոլորը գիտեն, որովհետև տան ավագի՝ Գագիկ Դավթյանի ավագ որդին բազմաթիվ ժամանակակից մասնագիտությունները թողեց ու որոշեց շարունակել պապերի գործը:
Պապից որդուն, որդուց էլ իր որդուն փոխանցվեց դարբնագործությունը: Գագիկի որդին՝ Մարատը, գյուղում միակն է այդ գործում: Գյուղում էլի է դարբին եղել, բայց արտագաղթել է Ռուսաստան: Ուրեմն՝ Մարատը միակն է:
«Պապս է դարբին եղել, հետո փոխանցվել ինձ, հիմա շարունակում ենք այդ արհեստը: Գործիքներ ենք հիմնականում պատրաստում, աշխատում ենք... Ես միայն զբաղվում եմ դարբնագործությամբ, մեկ-մեկ նվագում եմ: Այս պահին պատրաստում եմ ուրագներ, որոնք անհրաժեշտ են գյուղացու համար»,«Փաստ»-ի թղթակցին պատմում է Գագիկի ավագ որդին՝ վարպետ Մարատ Դավթյանը, ու շարունակում խոսել սիրելի աշխատանքի մասին:
«Պիտի գործը սիրես, եթե չսիրես՝ չես շարունակի: Մենք սիրում ենք մեր գործը, այն հաճույքով ենք կատարում: Ամեն ինչ դպրոցական հասակից սկսվեց՝ պապս իր հետ բերեց արհեստանոց, էնքան հետաքրքրեց, որ արհեստանոցից էլ չցանկացա դուրս գամ: Այդպես՝ իրանից հետո ես եմ զբաղվում»,-ասում է նա ու հավելում, որ գործիքները հիմնականում գյուղում են վաճառվում, բայց կողքի գյուղերից էլ են գալիս ու գնում:
Մարատ Դավթյանն ասում է. «Արհեստավորը մինչև կեսօր է սոված: Ափսոս, որ ջահելներն այսօր չեն ձգտում նման մասնագիտություններով զբաղվել»:
Հասանք տան ավագին՝ Գագիկին, ով ապրում է 21-րդ դարում, բայց տեսակն այնքան հայրենասեր է, այնքան կառչած նախնիների ժառանգությանը, որ խոսում է ու զրուցակիցներին և շուրջը գտնվողներին տեղափոխում սահմանից այնկողմ:
«Դարբնագործությունը փոխանցվել է հորիցս, հայրս է եղել դարբին: Ե՛վ դարբին, և՛ հյուսն, և՛ պատշար: Պատշարությունն էլ փոքր եղբորս է փոխանցվել: Չեմ ասում ինչ-որ ճաղավանդակներ, մոմակալներ ենք սարքում: Չէ՝ ուղղակի գյուղական գործիքներ՝ բահ, ուրագ, մուրճ, գերանդի, փոցխ, հալ... էդքան բան: Նախնիներս եղել են Արևմտյան Հայաստանի Վանի գավառի այժմյան Մուրադի գյուղից: Գյուղը 1800-ական թվականներին է բնակեցվել հայերով, մեծամասնությունը թուրքեր են եղել: 1915թ. հայրենադարձությունից հետո Վանից, Ալաշկերտից, Մուշից, Սուրմալուից, Արևմտյան Հայաստանի բոլոր բնակավայրերից մարդիկ եկան այստեղ: Մենք էլ ծնվել ենք այստեղ, սովորել ենք Երևանում, բայց կրկին վերադարձել հայրենի գյուղ: Չեմ դժգոհում, որ գյուղում եմ ապրում, ո՞նց հեռանամ գյուղից: Խորհուրդ կտամ սիրել ծննդավայրը, չմոռանալ հայրենիքը»,-պատմում է Գագիկ Դավթյանը:
«Փշատավանը սահմանամերձ գյուղ է՝ Արաքսի ափին: Օսմանյան Թուրքիայի հետ սահմանակից ենք, բայց երբեք չենք վախեցել սելջուկներից: Չենք վախեցել ու հիմա էլ չենք վախենում: Իմ նախնիներն էլ են Արևմտյան Հայաստանից եկել: Հայրական պապս էր՝ Բաղդասարը, մեկ էլ Մովսեսը՝ հորեղբոր տղեն: Մովսեսը գնաց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ու էլ հետ չեկավ: Իսկ պապս՝ Բաղդասարը, այստեղ ստեղծեց, ապրեց»,-պատմում է Գագիկ Դավթյանը:
Եկավ մեր ժամանակներ, շեշտեց գյուղը գնահատելու ու գյուղում ապրելու կարևորության մասին:
«Եթե ոռոգման ջուր լինի՝ գյուղացին երբեք գյուղից չի գնա, որովհետև գյուղացին բերք ու բարիքով է հարստանում: Բայց նախ հարուստ է իր ընտանիքով՝ էդ փողը դնենք մի կողմ: Ես մի բանի մասին եմ երազում: Սահմաններում թող կրակոց չլինի, 18-20 տարեկաններն իրենց երկու տարվա պարտքը հայրենիքի հանդեպ առողջ ձևով թող տան ու վերադառնան»,-ասում է նա ու հպարտանում, որ Հայոց բանակին 3 զինվոր է տվել:
Գագիկ Դավթյանի սերը գյուղի հանդեպ անսահման է: Դավթյանների ընտանիքը հենց այն «ծուխն» է՝ շառավիղն ու սերունդը, որը եկել է Արևմտյան Հայաստանից ու Փշատավանում նախնիների շունչն է պահում: Նրանց երդիկից հենց այդ ծուխն է բարձրանում:
