Ժորա Ֆարյան. «Մեր Շուշին, մեր անցած պատերազմն իզուր չէր՝ սա նոր Հայաստան է»
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՇուշիի առանձնակի գումարտակի 3-րդ դասակի հրամանատար, ազատամարտիկ Ժորա Ֆարյանը պատասխանել է Past.am-ի հարցերին:
-Պարո՛ն Ֆարյան, երբ Շուշին ազատագրելուց հետո ձեզ հարցրել էին, թե ի՞նչ կուզենայիք այդ վայրկյանին, պատասխանելի էիք. «Կուզեի հայտնվել Աբովյան փողոցում ու տեսնել՝ ժողովուրդը ոնց է ուրախանում»: 26 տարի հետո թե՛ Աբովյան փողոցում , թե՛ողջ Հայաստանում ու Սփյուռքում կրկին ուրախություն է: Այս անգամ ի՞նչ ապացուցեց ժողովուրդը:
-Զուգահեռներ անցկացնելը դժվար կլինի: Շուշիի ազատագրումից, պատերազմի հաղթանակից հետո այնքան ժամանակ անցավ, այնքան դեպքեր ու իրադարձություններ եղան, որ շատ մարդիկ, ովքեր երբեք չեն հուսահատվում, հուսահատվեցին: Մարդիկ մտածում էին՝ վերջ, Հայաստանն այլևս չի կարող գոյություն ունենալ այնպես, ինչպես հարկն էր: Անկախ ամեն ինչից, ես այդ հուսահատվողների շարքում չէի: Ես առավոտից մինչև երեկո իմ ընտանիքի հետ Հանրապետության հրապարակում էի: Ես հպարտ եմ: Մեր երիտասարդներն ամբողջ աշխարհին ապացուցեցին, որ մենք ապրելու իրավունք ունենք: Ինչու չէ՝ նաև աշխարհին են սովորեցնում ինչպես ապրել: Մեր երիտասարդները մի քանի անգամ ավելի ուժեղ են, քան մենք: Մեր իրավիճակում հեշտ էր: Վերցնում էինք ավտոմատը, գիտեինք՝ ով է թշնամին: Նրան պետք էր ոչնչացնել, որ ինքը քեզ չոչնչացնի: Հիմա խոսքը, այսպես ասած, ներքին թշնամու մասին էր, որը նստած էր ժողովրդի մեջ: Բոլորը խոսում էին հայրենասիրությունից, բայց Նիկոլն իր ընկերներով ու երիտասարդներով ապացուցեց, որ պայքարի այս ձևն ամենաճիշտն էր: Երիտասարդները շատ ուժեղ են՝ գտան այն միակ ձևը, որ փրկեն հայկակական քաղաքակրթությունը:
-Այն, որ ունենք հրաշալի երիտասարդներ, ապրիլյան պատերամն արդեն ապացուցել էր: Ներքաղաքական դաշտում նրանց պայքարն ինչպիսի՞ն էր:
-Ասում էինք, որ մեր փրկությունը լինելու է նաև նրանց շնորհիվ, ովքեր ապրիլյան պատերազմն իրենց ուսերին տարան, նաև այն բոլորի, ովքեր գնացին նրանց օգնելու: Կառավարությունը պետք է սարսափեր հենց նրանցից, ովքեր վերադառնալու էին այդ ծառայությունից: Հնարավոր չէր լինելու նրանց խաբել: Նրանք տեսել են բանակը թալանելը, ամեն ինչ անելը, որ ոչ մի դրական բան չլինի: Բայց նրանք վերադառնալու էին ու ստեղծելու էին այդ ամենը: Նրանց մոտ ստացվեց ու շատ լավ է ստացվում:
Հիմա երիտասարդներն էին որոշում ինչ անել: Ընկերներով այս օրերին խոսում էինք: Ասում էինք՝ երկար ժամանակ մենք էինք ասում՝ ինչ անենք, հիմա երիտասարդները մեզնից ավելի լավ են ասում: Հիմա մենք էլ զինվորի նման պետք է ենթարկվենք նրանց: Որտեղ կասեն՝ այնտեղ էլ կկանգնենք: Փաստորեն, մեր Շուշին, մեր անցած պատերազմն իզուր չէր: Մնացածը ժամանակը ցույց կտա, բայց կատարվածն արդեն փրկություն է:
-Այս օրերին շատ շահարկվեց սահմանի թեման: Հակառակորդի կուտակումներ և այլն: Անկախ այդ լուրերից՝ մարդիկ հետ չկանգնեցին իրենց պայքարից: Ի՞նչ եք կարծում՝ այդ տեղեկություններն այս անգամ ինչու միանշանակ չընկալվեցին:
-Երբ որևէ ընդդիմադիր քաղաքական ուժ փորձել է վեր կենալ ու մարդ հավաքել, այս 25 տարիների ընթացքում իրենք միշտ են շահարկել դա: Այո՛, իրականում ադրբեջանցիներն իրենց տանկերը, տեխնիկան և ամբողջ զորքը ոտքի են հանում: Նույնը, ի դեպ, արել են նաև Վրաստանը, Թուրքիան ու Իրանը: Բայց մարդկանց պետք է բացատրել. երբ հարևան պետությունում որևէ ներքին խնդիր է առաջանում, կամ սրված իրավիճակ է լինում, պետությունը պարտավոր է զորքերը բերել մարտական բարձր պատրաստվածության աստիճանի: Այս ամբողջը լավ բացատրվեց, դրա համար որևէ մեկը չվախացավ սահմանային, իբրև թե, կուտակումներից: Բոլորը հասկացան: Բացի այդ, Նիկոլ Փաշինյանը կիրառեց այնպիսի տեխնոլոգիաներ, որոնց միջոցով ուղերձները շատ լավ էին տեղ հասնում: Իսկ սահմանային կուտակումներից փորձեց օգտվել ՀՀԿ-ն, բայց դա չաշխատեց, որովհետև ճիշտ տեխնոլոգիաներ օգտագործվեցին, որոնց օգնությամբ ինֆորմացիան ճիշտ էր տեղ հասնում: Մենք ևս բացատրեցինք, որ այդ կուտակումներից վախենալ պետք չէ, սովորական երևույթ է, և դա աշխատեց: Իսկ ինչո՞ւ ՀՀԿ-ն չէր խոսում այն մասին, որ Վրաստանը, Թուրքիան ու Իրանն էլ են նույն կերպ վարվել: Սա պարտադիր էր ոչ թե նրա համար, որ պետք է հարձակվեին մեզ վրա, այլ որ տարբեր էքսցեսներից իրենք իրենց պաշտպանեին:
-Շատ է ասվել՝ ազատամարտիկները ըստ արժանվույն չեն գնահատվել: Այսօր նրանցից մի քանիսը նաև բանտերում են: Ո՞րն է ձեր կոչը նոր իշխանությանը:
-Պարզ է, որ լուրջ չի ընդունվի, որ հենց հիմա որևէ մեկը դռները բացի ու ասի՝ բոլորդ դուրս եկեք: Ելնելով նոր իրավիճակից՝ պետք է լինեն դատավարություններ, որոնց ընթացքում արածի ու չարածի վերաբերյալ դրական ու բացասական գնահատականներ կլինեն: Ես համոզված եմ, որ թե՛ իմ ընկերները, և թե՛ մնացած բոլոր քաղբանտարկյալներն ամբողջությամբ օրենքով կազատվեն բանտերից: Սա նոր Հայաստան է, մենք վերադարձանք մեր իսկական հայկական արմատներին, հայը չի կարող արժանապատվություն չունենալ: Ամեն ինչ կարվի, բայց չենք շտապում: Պետք է թողնել, որ մարդիկ աշխատեն, պետք է աջակցել նրանց:
Աննա Բադալյան
