Փորձագետ․ Ի՞նչ կարող է շահել Հայաստանը Լիտվայի հետ ռազմական դաշինքից

Քաղաքագետ Նիկիտա Մենդկովիչը vfokuse.mail.ru-ի հետ զրույցում խոսել է ռազմական համաձայնագիր ստորագրելիս Հայաստանի հետապնդած նպատակների և այն մասին, թե ինչու է երկիրը որպես դաշնակից ընտրել հենց Լիտվան։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանն ու Լիտվան առաջին անգամ նախնական պայմանավորվածություն են ձեռք բերել իրենց պաշտպանության նախարարությունների միջև 2027 թվականի համար նախատեսված համագործակցության կոնկրետ ծրագրի շուրջ։ Փաստաթուղթը ստորագրվել է Երևանում հոկտեմբերի 5-ին Հայաստանի զինված ուժերի վերափոխման վերաբերյալ խորհրդակցություններից հետո։ Դեռևս մայիսին երկու երկրները ստորագրել էին ռազմավարական գործընկերության հռչակագիր, որով Վիլնյուսը պարտավորվել էր աջակցել ԵՄ-ի հետ Հայաստանի կապերի սերտացմանը, այդ թվում օրենսդրության ներդաշնակեցման, կիբերանվտանգության ոլորտում համագործակցության և հիբրիդային սպառնալիքներին հակազդելու հարցերում։ Ներկայիս 2027 թվականի ծրագիրն առայժմ մանրամասն չի նկարագրում կոնկրետ ռազմական վարժանքները, սպառազինության մատակարարումները կամ այլ ռազմական գործողություններ։ Համաձայնագիրը խորհրդանշական նշանակություն ունի հաշվի առնելով այն, որ Լիտվան ՆԱՏՕ-ի անդամ է, իսկ ռազմավարական հռչակագիրը նախատեսում է երկու երկրների համագործակցություն հենց դաշինքի շրջանակներում։

Ըստ Նիկիտա Մենդկովիչի Հայաստանի այս քայլը վկայում է լուրջ ներքին խնդիրների մասին։ «Իմ կարծիքով ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցություն հաստատելու համար կարող էր ընտրվել ավելի նշանակալի կամ խոշոր երկիր։ Այս դեպքում սա առաջին հերթին հանրային ընկալումը ձևավորելուն ուղղված քայլ է, ընտրողներին ցույց տալու քայլ է, որ Հայաստանը չի հայտնվել լիակատար քաղաքական մեկուսացման մեջ։ Ենթադրում եմ, որ այս ընտրությունը պայմանավորված է նրանով, որ ՆԱՏՕ-ի խոշոր անդամները, ինչպիսիք են Գերմանիան և Ֆրանսիան, հետաքրքրություն չեն ցուցաբերել Հայաստանի հետ նմանատիպ ռազմավարական փաստաթղթեր ստորագրելու հարցում։ Քաղաքական նկատառումներից ելնելով Հայաստանը խիստ կարիք ունի որևէ համաձայնագրի, որը կարդարացնի, թեկուզև թույլ հիմքերով, Եվրոպական միությանը մերձենալու իր քաղաքականությունը, թեև գործնականում այդ ուղեգիծը Հայաստանին ոչինչ չի բերել, բացի խնդիրներից։ Ահա թե ինչու է համաձայնություն ձեռք բերվել հենց մերձբալթյան պետություններից մեկի հետ», — ընդգծել է Մենդկովիչը։

Հայաստանի համար Լիտվայի հետ համագործակցությունը նշանակում է պաշտպանության և ռազմական պատրաստության ոլորտներում արևմտյան գործընկերությունների աստիճանական ընդլայնում։ Իսկ Լիտվայի համար այս համագործակցությունը լրացուցիչ հնարավորություն է ստեղծում եվրոպական ազդեցությունը դաշինքի սահմաններից դուրս տարածելու համար։

Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանը, ինչպես նաև ԵԱՏՄ և ՀԱՊԿ անդամ պետությունները անուշադրության չեն մատնի նման քայլը։ Փորձագետի կարծիքով համաձայնագրի ստորագրումը լուրջ հետևանքներ կունենա այդ կազմակերպություններում Հայաստանի հետագա անդամակցության համար։ «Սա, անկասկած, կազդի ԵԱՏՄ-ում և ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի մնալու հեռանկարների վրա, սակայն, ինչպես բազմիցս հայտարարել են մեր իշխանությունները, վերջնական որոշումը կկայացվի հիմնվելով այն հանրաքվեի արդյունքների վրա, որը Հայաստանը պարտավորվել է անցկացնել։ Հայաստանի այս քայլը չպետք է դիտարկել որպես խորը կամ լուրջ ռազմավարական ինտեգրման նշան։ Ներկայումս սա ընդամենը քաղաքական ժեստ է ուղղված հայաստանյան ընտրազանգվածին, և ոչ ավելին։ Այդուհանդերձ, մտածելակերպի նման մոտեցումն ինքնին վկայում է խորքային խնդիրների մասին, և Երևանը վերջիվերջո ստիպված կլինի ընտրություն կատարել. շարժվել դեպի ԵՄ, թե՞ հետ դառնալ», — եզրափակել է փորձագետը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am