«Փաշինյանը Հայաստանում ռուսական բիզնեսի դեմ արշավ է սկսել»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի դասախոս Նիյազի Նիյազովը ura.news-ին տված հարցազրույցում անդրադարձել է ռուսական ակտիվների վերաբերյալ Փաշինյանի ծրագրերին։
— Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի թիմը մտադիր է ազգայնացնել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը, որը պատկանում է ռուսաստանցի գործարար Սամվել Կարապետյանին՝ Հայաստանի իշխանությունների հիմնական քաղաքական ընդդիմախոսին։ Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի տեղակալ Ալեքսեյ Շևցովը իրավիճակը բնութագրել է որպես «կորպորատիվ զավթում»։ Ի՞նչ է ակնկալում ստանալ Փաշինյանը նման քայլի դիմելով։
— Պատասխանն ակնհայտ է. Փաշինյանը ցանկանում է Հայաստանում իր ընդդիմախոսներին զրկել տնտեսական հենքից։ Ի վերջո, ցանկացած ընդդիմադիր շարժում կարող է գոյություն ունենալ միայն ֆինանսական ռեսուրսների առկայության դեպքում, չկա՛ն գումարներ՝ չկա՛ն բողոքի ակցիաներ։
— Ի՞նչ հետևանքներ կունենա դա հենց Փաշինյանի համար։ Էլեկտրացանցը տեխնիկական սպասարկման կարիք ունի, մինչդեռ Հայաստանի տնտեսական վիճակը հեռու է իդեալական լինելուց:
— Ամենայն հավանականությամբ, Փաշինյանը ֆինանսավորում կփնտրի Եվրոպայից, որը պատրաստ է ֆինանսավորել բազմաթիվ նախագծեր Հայաստանում պայմանով, որ դա նպաստի երկիրը Ռուսաստանից հեռացնելուն։
— Ստոկհոլմի արբիտրաժային տրիբունալը նախկինում կոչ էր արել Հայաստանին ձեռնպահ մնալ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության ակտիվները բռնագանձելու հետագա քայլերից։ Ի՞նչ հնարավոր հետևանքներ կարող են լինել Հայաստանի վարչապետի համար հաշվի առնելով նման հայտարարությունները։
— Ընդդիմադիր ուժերի շրջանում որոշակի դժգոհություն կառաջանա, ուժեր, որոնց հետ Փաշինյանը, հավանաբար, կփորձի գլուխ հանել «հավաքական Արևմուտքի» դաշնակիցների օգնությամբ։ Եթե միջազգային կառույցները կոչ անեն Հայաստանի վարչապետին հրաժարվել Ռուսաստանի նկատմամբ ագրեսիվ գործողություններից, ապա Փաշինյանը կանտեսի դրանք (թեև Երևանի համար որոշակի ռիսկերով հանդերձ)։ Ի վերջո, Հայաստանը նախկինում արդեն իսկ անտեսել է նման կառույցներին, օրինակ անտեսել է Ղարաբաղի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի չորս բանաձև դրանք համարելով անարժեք։ Փաշինյանը կանտեսի միջազգային կառույցներին, եթե ռուս գործարարների ակտիվների բռնագանձման հարցում ճնշման բախվի։
— Վերջերս Փաշինյանը բարձրացրել է Գյումրիում տեղակայված ռուսական ռազմակայանի հարցը։ Նա հայտարարել է, որ եթե Ռուսաստանը ցանկանում է մնալ, ինքը պատրաստ է քննարկել երկրում դրա ներկայության նոր պայմանները։ Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ նա ցանկանում է շահույթ ստանալ ռուսական ռազմական օբյեկտից։
— Հայկական կողմը շրջանառության մեջ է դնում լուրեր, թե Մոսկվան կարող է վերանայել Երևանի հետ տնտեսական հարաբերությունները, մասնավորապես գազի ներկայիս շատ ցածր գները։ Սա թույլ է տալիս Փաշինյանին ակնարկել, որ եթե ռուսական կողմը բարձրացնի գազի գները, ապա Հայաստանը կբարձրացնի Գյումրիում ռազմակայանի տեղակայման համար վճարման հարցը։
— Իսկապե՞ս խնդիրը գազի գների մեջ է։ Փաշինյանը հստակեցրել էր, որ 2022 թվականի սեպտեմբերի իրադարձությունների հետ է կապված իր դժգոհությունները...
— Ինչ-ինչ պատճառներով հայկական կողմը ենթադրում էր, որ Ադրբեջանի հետ հակամարտության դեպքում Գյումրիում տեղակայված ռուսական ռազմակայանը պետք է կռվի Հայաստանի կողմից։ Իհարկե, այն այդ նպատակով չի ստեղծվել, իսկ Ղարաբաղը միջազգայնորեն ճանաչված էր որպես Ադրբեջանի մաս: Փաշինյանը ցանկանում էր, որ մեր ռազմակայանը ոչ միայն ապահովի Հայաստանի անվտանգությունը, այլ նաև, ըստ էության, դառնա գործիք սեփական նպատակներին հասնելու համար։ Դա անհնար էր այն ժամանակ, և առավել ևս անհնար է հիմա։
— Անդրադառնանք «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությանը։ Արդյո՞ք Փաշինյանը մտադիր է ազգայնացնել այն, թե՞ պարզապես ցանկանում է շահույթ ստանալ:
— Ամենայն հավանականությամբ, կլինեն որոշակի սակարկություններ Հայաստանի կողմից, քանի որ երկիրը ձգտում է լրացուցիչ ներդրումներ ներգրավել իր տարածքում երկաթուղու ցանցը զարգացնելու համար, օրինակ երկաթուղային գիծը Ռուսաստանից Հայաստանի միջոցով դեպի Թուրքիա երկարացնելու նպատակով։ Այո, հայկական կողմը, հավանաբար, կպնդի շարժակազմի արդիականացման համար ներդրումներ կատարելու հարցում։ Սակայն Փաշինյանը, ամենայն հավանականությամբ, մեծ հաջողություն ակնկալելու քիչ հիմքեր ունի։
— Ի՞նչ ծրագրեր ունի Փաշինյանը ռուսական հանքարդյունաբերական նախագծերի վերաբերյալ հաշվի առնելով նրա քաղաքական օրակարգի տրամաբանությունը։ Օրինակ ռուս գործարար Ռոման Տրոցենկոյի հետ կապված Զանգեզուրի համալիրի դեպքում։
— Այս կամ այն կերպ, Փաշինյանը կխստացնի վերահսկողությունը ռազմավարական նշանակություն ունեցող արդյունաբերական ոլորտների նկատմամբ։ Նույնիսկ եթե դրանք մնան մասնավոր սեփականություն, դրանց գործունեության՝ հատկապես ֆինանսական գործառնությունների նկատմամբ վերահսկողությունը կուժեղանա, լինի դա բացահայտ, թե քողարկված կերպով։ Փաշինյանը կստիպի մեր գործարարներին ինտեգրվել երկրի իշխանական կառուցվածքի մեջ։
— Արդյո՞ք Երևանը շարժվում է նաև դեպի հանրապետության ֆինանսական հատվածի ազգայնացում։ Ի վերջո, հայկական կողմն արդեն քննարկել է այնպիսի միջոցառումներ, ինչպիսիք են ռուսական ձեռնարկությունների հարկերի բարձրացումը որպես ռուսական սահմանափակումների պատճառով կրած կորուստների փոխհատուցում։
— Ամեն ինչ վկայում է բյուջետային եկամուտներն ավելացնելու նպատակով տնտեսության նկատմամբ պետական վերահսկողության ուժեղացման մասին։ Փաշինյանի համար դա, ըստ էության, մի շարք խնդիրներ լուծելու միջոց է սկսած անվտանգությունից մինչև բնակչության կենսամակարդակի բարձրացումը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
