«Դժբախտ վիզան. ինչո՞ւ է Հայաստանի քաղաքացիների համար այդքան դժվար մուտք գործել եվրոպական երկրներ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 1 Հուլիս, 2026 10:00

Առանց վիզայի մուտքը Եվրոպա ազատ մարդու կյանքի բնական մասն է, սակայն Հայաստանի քաղաքացիների համար դա դեռևս շքեղություն է, գրում է novayagazeta.ru–ն։

Փարիզ, Միլան, Բարսելոնա... Հայաստանի քաղաքացիների համար սրանք պարզապես քաղաքներ չեն, սրանք երազանքներ են, որոնց կարելի է հասել երկար և անկանխատեսելի ճանապարհորդության միջոցով։ Փաստաթղթերի սարեր, ամիսներ սպասելու կարիք, և վերջապես, դեսպանատնից մի ծրար, որը կարող է ամեն ինչ փչացնել մեկ գիշերվա ընթացքում։ Հայաստանում Շենգենյան վիզա ստանալն այսօր նման է վիճակախաղի։ Վեց ամիս առաջ պլանավորված ուղևորությունը կարող է չեղարկվել վերջին րոպեին, և ոչ թե խախտումների կամ այլ լուրջ պատճառներով, այլ պարզապես այն պատճառով, որ դեսպանատունն այդպես է որոշել։ Շատերը նախապես հաշվարկում են ռիսկերը և ընտրում են առանց վիզայի երկրներ, այլ ոչ թե անցնում են այդ տանջալից գործընթացով։ Վիզայի դիմումների մեծ մասը, այդ թվում Շենգենյան երկրների համար նախատեսվածները, Հայաստանում ներկայացվում են մասնագիտացված վիզային կենտրոնների միջոցով։

Մայրաքաղաքում կա երկու հիմնական կենտրոն, իսկ իրենք՝ դեսպանատները հիմնականում զբաղվում վերանայմամբ և որոշումների կայացմամբ:

Մինչև վիզաների կենտրոն հասնելը, հաճախորդներն անցնում են բարդ գործընթաց, բացատրել է D'Travel-ի տուրօպերատոր Մերի Գրիգորյանը, նրանք պետք է հավաքեն իրենց ֆինանսական վիճակը և վճարունակությունը հաստատող փաստաթղթեր: Տուրիստական ընկերությունը օգնում է բոլոր փաստաթղթերի հետ կապված, բայց հետո գալիս է իրական մարտահրավերը: «Հունվարից ի վեր վիզաների կենտրոնում հանդիպում նշանակելը շատ դժվար է դարձել»,– բացատրել է Մերի Գրիգորյանը:

Նրա խոսքով ընկերությունն այժմ գործնականում չի կարողանում գործել ո՛չ օգնելով վիզաների հարցում, ո՛չ էլ վաճառելով տուրեր: Մերձավոր Արևելքում անկայունության ֆոնին եվրոպական երթուղին դարձել է ավելի արդիական, բայց հաճախորդներին մերժում են դեռ գրանցման փուլում:

Բայց խնդիրը միայն կորցրած գումարը կամ փչացրած արձակուրդները չեն։ Վիզային բյուրոկրատիան հաճախ խոչընդոտ է դառնում մասնագիտական զարգացման և միջազգային կապեր հաստատելու համար։ Վիզայի ազատականացումը միայն ճանապարհորդության հարմարավետության մասին չէ։ Այն սոցիալական և հոգեբանական տեղաշարժի մասին է, կարծում է Հայաստանի Եվրոպական կուսակցության առաջնորդ Տիգրան Խզմալյանը։ «Երբ մարդիկ տեսնում են Եվրոպան, հանդիպում մարդու իրավունքներին, ազատությանը, կրթությանը, գիտությանը, տեխնոլոգիաներին, առողջապահությանը և սոցիալական արդարադատությանը, նրանք սկսում են ձգտել այդ արժեքներին»,– ասել է նա։

Վերջին տարիներին Հայաստանի և Եվրոպայի միջև առևտուրը կիսով չափ կրճատվել է, և առանց վիզայի ռեժիմը կարող է խթան հանդիսանալ դրա վերականգնման համար։ Ազատ մուտքը կբացի ճանապարհը ոչ միայն զբոսաշրջիկների, այլ նաև ձեռնարկատերերի, ուսանողների և պարզապես եվրոպական առողջապահություն փնտրողների համար։ Խզմալյանը կարծում է, որ առանց վիզայի ռեժիմի ներդրումը ուղղակիորեն կապված չէ երկրի եվրոպական ինտեգրման հետ. դա պարզապես Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև բարի կամքի հարց է։ Նա նշել է, որ Հայաստանի իշխանությունները միշտ էլ հետաձգել են վիզաների ազատականացման գործընթացը նշելով տարբեր պատճառներ, այդ թվում հատուկ անձնագրերի մշակման դժվարությունները: «Դա ծիծաղելի է, քանի որ պետության համար դա երեք շաբաթվա հարց է», - բացատրել է նա:

Մինչ քաղաքական գործիչները բացատրություններ են փնտրում վիզաների մշակման բոլոր տեսակի ուշացումների և խոչընդոտների համար, սովորական մարդիկ փնտրում են շրջանցիկ լուծումներ: Սոցիալական ցանցերում հայտնվում են միջնորդների գովազդներ, որոնք առաջարկում են «ժամանակ գտնել» հաճախորդների համար իհարկե, որոշակի վճարի դիմաց:

Հայաստանի հետ վիզաների ազատականացման շուրջ երկխոսությունը պաշտոնապես սկսվել է 2014 թվականին։ Բրյուսելը մշակել է լայնածավալ բարեփոխումների հստակ ծրագիր՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարից մինչև սահմանային ծառայության արդիականացում։ Պաշտոնական տվյալների համաձայն ԵՄ-ն Հայաստանին ներկայացրել է պարտադիր պայմանների փաթեթ։ Գործողությունների ծրագիրը նախատեսում է 74 փուլերով իրականացվող քայլերի իրականացում։ Կարևոր պայմաններից մեկը կենսաչափական անձնագրերի, այդ թվում նույնականացման քարտերի ներդրումն է, որը, ըստ Հայաստանի Ներքին գործերի նախարարության, նախատեսվում է սկսել 2026 թվականի երկրորդ կեսին։
Մարտի սկզբին ընդլայնման հարցերով եվրոպական հանձնակատար Մարտա Կոսը, ով վերահսկում է վիզաների ազատականացման գործընթացը, այցելել էր Երևան։ Նա ընդգծել էր, որ Հայաստանը միակ երկիրն է, որի հետ ԵՄ-ն իրականացնում է նման գործընթաց։

Մարտա Կոսը չէր մանրամասնել, թե ե՞րբ կներդրվի Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև առանց վիզաների ճանապարհորդությունը, բայց նշել էր, որ դա կախված է Հայաստանի կողմից իրականացվող բարեփոխումների տեմպից։ Մայիսի 5-ին Եվրոպական հանձնաժողովը Հայաստանին է ներկայացրել վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագրի իրականացման վերաբերյալ իր առաջին զեկույցը։ Ըստ ՀՀ ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանի Հայաստանը գրանցել է «առաջընթաց» մի շարք ոլորտներում։ «Երկիրը պատմական առաջընթաց է գրանցել ԵՄ-ի հետ վիզաների ազատականացման գործում», - նշել է նա հավելելով, որ Հայաստանը կշարունակի իր հետևողական աշխատանքը հստակ քայլեր ձեռնարկելով ազատ, առանց վիզաների ճանապարհորդության ուղղությամբ։ Այսպիսով Եվրոպական հանձնաժողովի առաջին զեկույցը կա, սակայն քանի դեռ երկու կողմերի պաշտոնյաները զբաղված են «թռչնակները» ստուգելով, ոմանք կրկին պլանավորում են իրենց արձակուրդները դեպի «ֆրանսիական Դուբայ», մյուսները փակում են համաժողովների հրավերները, իսկ տուրօպերատորները շարունակում են թակել վիզաների կենտրոնների դռները։