Կարգավորումներ՝ օտարերկրյա քաղաքացու կողմից Հայաստանի քաղաքացի համարվող և ՀՀ տարածքից դուրս բնակվող երեխայի որդեգրման գործընթացում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Արդարադատության նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել «Օտարերկրյա պետության քաղաքացու կողմից Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի համարվող և Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս ապրող երեխայի որդեգրման նախնական համաձայնության տրամադրման համար երեխայի որդեգրման գործն ուսումնասիրելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քննարկմանը ներկայացնելու կարգը սահմանելու մասին» նախագիծը։

Ընտանեկան օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հայաստանի քաղաքացի երեխայի որդեգրումն օտարերկրյա քաղաքացիների կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի, Հայաստանի սահմաններից դուրս բնակվող ՀՀ քաղաքացիների կողմից կատարվում է կառավարության որոշմամբ՝ նախնական համաձայնությունն ստանալու դեպքում: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քաղաքացի համարվող և Հայաստանի տարածքից դուրս ապրող երեխայի որդեգրումը, որը կատարել է օտարերկրյա այն պետության իրավասու մարմինը, որի քաղաքացին է որդեգրողը, Հայաստանում վավեր է որդեգրման համար կառավարության որոշմամբ՝ նախնական համաձայնությունն ստանալու դեպքում։ Նույն մասով սահմանվում է, որ նախնական համաձայնության տրամադրման համար երեխայի որդեգրման գործն ուսումնասիրելու և կառավարության քննարկմանը ներկայացնելու կարգը սահմանում է կառավարությունը:

Նախագիծը նպատակ ունի կարգավորելու օտարերկրյա պետություններում բնակվող Հայաստանի քաղաքացի երեխաների որդեգրման դեպքում կառավարության՝ նախնական համաձայնություն տրամադրելու համար երեխայի որդեգրման գործն ուսումնասիրելու և կառավարության քննարկմանը ներկայացնելու հետ կապված իրավահարաբերությունները։ Նախագծի կարգավորումները մշակվել են այն տրամաբանությամբ, որ երաշխավորվի նշված գործընթացի շրջանակներում այն նույն չափանիշների կիրառումը, որոնք տարածվում են ներպետական որդեգրման և «Երեխաների պաշտպանության և օտարերկրյա որդեգրման բնագավառում համագործակցության մասին» կոնվենցիայի շրջանակներում իրականացվող օտարերկրյա որդեգրումների ընթացքում՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այս գործընթացի առանձնահատկությունները, մասնավորապես այն հանգամանքը, որ երեխան գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս և որ օտարերկրյա պետությունն իր ներպետական օրենսդրությանը համահունչ նախնական եզրակացության է հանգել որդեգրման նպատակահարմարության և իրավաչափության առթիվ։

Նախագծով սահմանվել է, որ մինչև օտարերկրյա պետությունում որդեգրման գործընթացի ավարտը համապատասխան պետության իրավասու մարմինը կամ որդեգրել ցանկացող անձը պետք է Հայաստանի արդարադատության նախարարություն ներկայացնի որդեգրել ցանկացող անձի և որդեգրման ենթակա երեխայի վերաբերյալ մի շարք տեղեկություններ ու փաստաթղթեր։ Մասնավորապես, նախագծով պարտադիր ներկայացման ենթակա՝ որդեգրել ցանկացող անձի վերաբերյալ տվյալներում ներառվել են այն բոլոր տեղեկությունները, որոնք պետք է ներկայացնեն Հայաստանում մշտապես բնակվող երեխային որդեգրել ցանկացող անձինք՝ ապահովելու համար գործընթացների միասնական տրամաբանությունը, քանի որ տվյալ դեպքում ևս Հայաստանի իրավասու մարմինները պետք է ստուգեն որդեգրել ցանկացող անձի տվյալները և համոզվեն, որ վերջինս բավարարում է որպես որդեգրել ցանկացող անձ հաշվառվելու նախապայմաններին։ Նմանապես, նախագծով սահմանվում է, որ արդարադատության նախարարությանը պետք է ներկայացվեն որդեգրման ենթակա երեխայի վերաբերյալ բոլոր այն տվյալները, որոնք անհրաժեշտ են երեխայի և որդեգրել ցանկացող անձի միջև համադրումն իրականացնելու համար։

Ապահովելու համար որդեգրման ենթակա երեխայի կարիքների և որդեգրել ցանկացող անձի՝ դրանք բավարարելու կարողությունների, ինչպես նաև երեխայի անվտանգությանը սպառնացող ռիսկերի պատշաճ գնահատումը՝ նախագծով սահմանվում է, որ Արդարադատության նախարարությունը նշված տվյալներն ու փաստաթղթերը ներկայացնում է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն ու ներքին գործերի նախարարության ոստիկանություն։ Նշված մարմիններից յուրաքանչյուրն իր իրավասության շրջանակներում պետք է ուսումնասիրի փաստաթղթերը և տրամադրի դիրքորոշում, ինչից հետո արդարադատության նախարարությունը նշված դիրքորոշումների, որդեգրման ենթակա երեխայի, որդեգրել ցանկացող անձի վերաբերյալ տվյալների ու փաստաթղթերի ուսումնասիրության հիման վրա կազմում և վարչապետի աշխատակազմին է ներկայացնում որդեգրման վերաբերյալ դրական կամ բացասական եզրակացություն։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում