Զելենսկին, Մակրոնը և Սթարմերը Հայաստանում. Ինչ են տալիս մայիսյան երևանյան գագաթնաժողովները Փաշինյանին

Մայիսի սկզբին Հայաստանի մայրաքաղաքը դարձել էր եվրոպական քաղաքականության կենտրոնը: Մայիսի 4-ին և 5-ին Երևանում տեղի են ունեցել երկու նշանակալի միջոցառումներ, որոնց մասնակցել են արևմտյան առաջատար երկրների առաջնորդներ, գրում է runews24.ru–ն: Եվրոպական քաղաքական համայնքի (ԵՔՀ) ութերորդ գագաթնաժողովը, ինչպես նաև ԵՄ-Հայաստան առաջին գագաթնաժողովը, հավաքել են աննախադեպ թվով բարձրաստիճան հյուրեր: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի համար այս միջոցառումները կարևոր հնարավորություններ են ընձեռում, բայց նաև դժվարին արտաքին քաղաքականության ընտրության առջև են դնում նրան: որոշներն էլ այս ամենը համարում են ծաղր «եվրոպացի ընկերների» կողմից:

Երկու տարի առաջ Էմանուել Մակրոնի նախաձեռնությամբ ստեղծված ԵՔՀ ֆորումը 2022 թվականին անցկացվեց հետխորհրդային տարածքում Մոլդովայից հետո առաջին անգամ: Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Սթարմերը, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան ժամանեցին Երևան: Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին նույնպես հաստատեց արևմտյան գործիչների աճող հետաքրքրությունը տարածաշրջանի նկատմամբ: Հատկապես ուշագրավ էր Ֆրանսիայի առաջնորդի այցը: Սակայն որոշ կարևոր դեմքեր նկատելիորեն բացակայել են: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և նրա Ադրբեջանի գործընկեր Իլհամ Ալիևը սահմանափակվել են ցածր մակարդակի ներկայացուցիչներով: Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը նույնպես չի կարողացել մասնակցել վկայակոչելով այլ պարտավորություններ:

Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները նախատեսված են հունիսի 7-ին, և մայիսյան գագաթնաժողովները, ըստ էության, իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական քարոզարշավի սկիզբն են: Ինչպես նշել է IMEMO RAS-ի Կովկասի սեկտորի ղեկավար Վադիմ Մուխանովը, ներկայիս վարչապետը անձնական շահագրգռվածություն ունի պահպանելու  խորհրդարանական մեծամասնությունը: Ընտրողներին ներկայացվում է բազմավեկտոր քաղաքական գործչի և եվրաինտեգրման համոզված կողմնակիցի կերպար: 2025 թվականի ապրիլին Հայաստանի խորհրդարանը հաստատել է Եվրամիությանը միանալու գործընթացը սկսելու մասին օրինագիծ: Սակայն Երևանը դեռևս պաշտոնական դիմում չի ներկայացրել մնալով Եվրասիական տնտեսական միության անդամ: Կովկասի հարցերով փորձագետ Արթուր Աթաևը ընդգծել է, որ մայիսյան իրադարձությունները ցույց են տալիս Փաշինյանի լիակատար աջակցությունը Եվրոպայից: Մակրոնն է հատկապես ակտիվ  հայկական ճակատում և փորձում է առանձնացնել Երևանը Մոսկվայից փոխհատուցելով Փարիզի ձախողումները արտաքին քաղաքականության այլ ճակատներում։

Նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած «Հայաստան» ընդդիմադիր դաշինքը մտահոգություն է հայտնել. Փաշինյանի թիմը եվրոպացիներին օգտագործում է բացառապես օպորտունիստական ընտրարշավի նպատակներով, մինչդեռ Բրյուսելի հետ իրական հարաբերությունները պահանջում են հետևողականություն։ Քաղաքական գործիչները կոչ են արել ԵՄ ներկայացուցիչներին չտարվել «հարմարավետ իշխանություններին» աջակցելով։
Վլադիմիր Պուտինի վերջերս Փաշինյանին ուղղված ապրիլի 1-ին Կրեմլում արված խոսքերը նույնպես խոսուն են։ Ռուսաստանի առաջնորդը շեշտեցլ է, որ Մոսկվան հանգիստ է վերաբերվում ԵՄ-ի հետ Հայաստանի հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ քննարկումներին, բայց Մաքսային միության և Եվրասիական տնտեսական համայնքի անդամ լինելը եվրոպական կառույցների հետ միաժամանակ բնույթով անհնար է։ Այդ ազդանշանը հստակորեն ուրվագծում է Երևանի մանևրելու սահմանները։

Աթաևի խոսքով Վլադիմիր Զելենսկու ներկայությունը Երևանում թելադրված է դիվանագիտական ներուժը ամրապնդելու ցանկությամբ, որը ներկայումս գտնվում է գրեթե զրոյական մակարդակի վրա։ Ուկրաինայի առաջնորդը շարունակում է իր ջանքերը ռուս-ուկրաինական բանակցությունների հաջորդ փուլը Անդրկովկասյան պետություններից մեկում անցկացնելու համար, որը պաշտպանում է Իլհամ Ալիևը։ Ավելի լայն առումով, Զելենսկին ցուցաբերում է հետևողական հակառուսական դիրքորոշում բոլոր ոլորտներում։
Փաշինյանի համար մայիսյան գագաթնաժողովները դարձել են կարևոր գործիք արտաքին քաղաքականության դիրքորոշման և ընտրողների ներքին քաղաքական մոբիլիզացիայի համար։ Այնուամենայնիվ, եվրոպական ձգտումների և Մոսկվայի նկատմամբ պարտավորությունների միջև հավասարակշռությունը պահպանելը գնալով ավելի դժվար կդառնա։ Առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները ցույց կտան, թե որքան էր համոզիչ հայ ընտրողների համար Եվրոպա վստահորեն քայլող, բայց Արևելքում կամուրջներ այրելու պատրաստ վարչապետի կերպարը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am