«Երևանը կհյուրընկալի Հայաստան-ԵՄ գագաթնաժողովը, որն արդեն կարելի է անվանել «թուրքական»»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 29 Ապրիլ, 2026 9:24

Մայիսի սկզբին գործնականում բոլոր դրոշները հյուր կգան Նիկոլ Փաշինյանին, գրում է kp.ru–ն։ Մայիսի 3-4-ը Հայաստանի մայրաքաղաքում կկայանա Եվրոպական քաղաքական համայնքի ութերորդ գագաթնաժողովը, իսկ անմիջապես դրանից հետո՝ մայիսի 4-5-ը, կլինի Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը։ Բացի դա մայիսի 3-ին Երևան կժամանի Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։

Այնպիսի զգացում է, որ բոլորն են շտապում փրկել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին առաջիկա ընտրություններում։ Կամ էլ փորձում են ստիպել նրան որոշակի քայլեր ձեռնարկել, որոնք պետք է ձեռնարկվեն հենց հիմա, եթե նա և նրա կուսակցությունը պարտություն կրեն։ Այնպիսի քայլեր, որոնք անհնար կդարձնեն հետ քայլ կատարելը։ Փաշինյանի համար նման ներխուժումը ողջունելի զարգացում է. Մոսկվա կատարած իր աղետալի այցից հետո, որտեղ նա չկարողացավ աջակցություն ապահովել, յուրաքանչյուր օտարերկրյա հյուր ապացուցում է իր կարևորությունը:

ԵՄ դեսպանների նպատակները պարզ են: Նրանք մտադիր են ամրապնդել Փաշինյանի հանձնառությունը Հայաստանի ԵՄ-ին անդամակցելու հարցում, հանրապետությունը դնեն այնպիսի ուղու վրա, որից այն չի կարող շեղվել ո՛չ աջ, ո՛չ ձախ, և խրախուսեն Երևանին ձեռնարկել կոնկրետ հակառուսական քայլեր: Բրյուսելը ուրախությամբ կփորձի Հայաստանին ներքաշել Ռուսաստանի հետ հակամարտության մեջ Ուկրաինայի կողմից, բայց, ի տարբերություն Վրաստանի, որը հրաժարվեց նման «պատվից», Հայաստանը սահման չունի Ռուսաստանի հետ: Այսպիսով, մնում է միայն «մարդասիրական միջամտությունը» և Ռուսաստանի ազդեցության դեմ պայքարը։

ԵՄ արտաքին գործերի նախարար Կայա Կալլասը հայտարարել է, որ ԵՄ-ն արդեն պատրաստում է նոր քաղաքացիական առաքելություն, որը բաղկացած է փորձագետների խմբից, որոնք կուղարկվեն Հայաստան «օգնելու հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքարում»: Որո՞նք են այդ սպառնալիքները: Իհարկե, Ռուսաստանից եկողները: Կայա Կալլասի և Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի համար այլ սպառնալիքներ պարզապես չկան։ Ախ, սպասեք, վերջերս Եվրոպական հանձնաժողովի ղեկավարը հայտարարել էր Եվրոպայի կողմից Ռուսաստանի, Չինաստանի և Թուրքիայի ազդեցությանը հակազդելու անհրաժեշտության մասին։ Սակայն, երբ խոսքը վերաբերում է Ռուսաստանին դիմակայելուն, ԵՄ-ն պատրաստ է նույնիսկ Թուրքիային դաշնակից համարել։

Ինչպես հաղորդել է «Հրապարակ» թերթը, իր ձեռքի տակ է հայտնվել մի փաստաթուղթ, որտեղ ուրվագծված են գագաթնաժողովում կայացվելիք որոշումները և միջոցառման ժամանակ Հայաստանի վարքագիծը։ Փաստաթղթում հստակ նշված է, թե ինչ պետք է անի և ասի Հայաստանի ներկայացուցիչը գագաթնաժողովում, և նույնիսկ ինչ փաստարկներ պետք է օգտագործի իր ելույթների ժամանակ։ Կան նաև ուղղակի հրահանգներ... «հայ ներկայացուցիչը կարող է հայտարարել...», ապա մանրամասն հրահանգներ։ Քննարկման արդյունքի երկու հիմնական կետերը վերաբերում են երկաթուղուն, որը պետք է հանվի ռուսական ընկերության վերահսկողությունից, և Միջին միջանցքի համատեքստում Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ սահմանային համագործակցության հաստատմանը։ Փաստաթղթում սևով սպիտակի վրա գրված է. «Հայաստանը պետք է պարտավորվի վերացնել ռուսական մենաշնորհը, երկաթուղին պետք է ունենա պետական վերահսկողություն»։ Դրա դիմաց նրանք խոստանում են օգնություն մասնավոր ներդրումներ գտնելու հարցում։ Սակայն Եվրամիության համար նորություն չէ խոստումներ տալը. նա նախկինում էլ էր խոստացել ներդրումներ, բայց, ինչպես և սպասվում էր խաբեց և չկարողացավ կատարել։

Ի տարբերություն Եվրամիության «կաղ բադերի», Երևան ժամանող Թուրքիայի նախագահը ավելի կոնկրետ մոտեցում ունի։ Գաղտնիք չէ, որ Թուրքական պետությունների կազմակերպությունը, որը ստեղծվել է Թուրքիայի նախաձեռնությամբ ակտիվացրել է Հայաստանին իր կազմում ընդգրկելու վերաբերյալ քննարկումները։ Առաջին հայացքից սա թվում է լիովին աբսուրդային. ԹՊԿ-ն ստեղծվել է թյուրքական ժողովուրդների էթնիկ միասնության հիման վրա, մի խումբ, որի մաս կազմել հայերը ոչ մի կերպ չեն կարող։ Սակայն կա մի նրբերանգ, որը կոչվում է «Զանգեզուրի միջանցք», կամ, ինչպես այն անվանում են անցյալ տարվա օգոստոսից TRIPP: Դա մոտ 40 կմ երկարությամբ նեղ գոտի է Հայաստանի հարավային սահմանի երկայնքով և կապում է Ադրբեջանը և նրա Նախիջևանի էքսկլավը։ Հայաստանը կպահպանի այդ տարածքի նկատմամբ վերահսկողությունը զուտ ձևականորեն, բայց իրական իրավունքներ չի ունենա։ Երևանը համաձայնել է, որ այդ լոգիստիկ երթուղու կառավարումը պետք է իրականացնի ամերիկյան ընկերությունը։ Իրականում, TRIPP-ը ոչ միայն բեռնափոխադրումների նոր լոգիստիկ երթուղի է, այլ նաև Իրանի փաստացի ցամաքային շրջափակում, ինչպես նաև Ռուսաստանի Հյուսիս-Հարավ երթուղին փակելու համար նախատեսված նախագիծ: Էրդողանը, ժամանելով Երևան, կզննի իր ստեղծած «թյուրքական աշխարհի» ապագա նոր մասը և կգնահատի դրա իրականացման պատրաստակամությունը: Բարեբախտաբար, այժմ, երբ Թրամփը խրված է Իրանի հարցում, Անկարան հնարավորություն ունի ստանձնել նախագծի վերահսկողությունը և ամրապնդել իր վերահսկողությունը: ԵՄ-ն և ՆԱՏՕ-ն, հավանաբար, չեն առարկի դրան, քանի որ Թուրքիան, որպես ՆԱՏՕ-ի անդամ, այդպիսով ապահովում է Դաշինքի անմիջական ներթափանցումը Կասպից ծովով: Ավելին, Էրդողանը կարող է հույսը դնել այն փաստի վրա, որ եթե Փաշինյանը հրաժարվեց Արցախից իր նախորդ հանդիպման ժամանակ, ապա այս գագաթնաժողովից հետո կարող է հրաժարվել ինչ-որ նոր այլ բանից: Օրինակ «Զանգեզուրի միջանցքից»: Այդ նպատակով «թյուրքական աշխարհում» Հայաստանի «իրավունքազուրկ կցորդի» կարգավիճակը կարող են դեռ որոշ ժամանակ հանդուրժել: Հատկապես հաշվի առնելով այն, թե որքան կյանք է մնացել Հայաստանին, որն այդքան տարված է ԵՄ–ով: Ի վերջո, անգամ ԵՄ-ի հետ Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումովԵրևանը ստիպված կլինի դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, որին կհետևի տնտեսական փլուզման շղթայական ռեակցիա։ Բացի դան Հայաստանը նաև լրացուցիչ ծախսերի կբախվի ԵՄ չափանիշներին անցնելու հարցում։ Վերջնական արդյունքում այդ երկիրը կմնա Թուրքիայի և Ադրբեջանի «ողորմածության» հույսին։ Այսպիսով, տեղի է ունենում զարմանալի բան, ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև գագաթնաժողով է, բայց Թուրքիան է շահում։