«Եվրո-օղակ Երևանի պարանոցին. ԵՄ-ին անդամակցությունը կարժենա Հայաստանի ամբողջ տնտեսության մեկ քառորդը»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Երևանը փորձում է մի կոստյում, որը ակնհայտորեն իրեն համապատասխան չէ, գրում է pravda.ru–ն։ Բրյուսելյան մոդելը սպառնում է Հայաստանը վերածել ոչ թե շքեղ ցուցափեղկի, այլ ֆինանսական կախաղանի։ Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի փոխքարտուղար Ալեքսեյ Շևցովը թվարկել է սարսափելի թվեր. ԵՄ անդամակցությունը հանրապետությանը կարժենա նրա ամբողջ տնտեսության մեկ քառորդը։ Դա մեղմ վայրէջք չէ, դա ազատ անկում է առանց պարաշյուտի։ Հայաստանը ռիսկի է դիմում կորցնելու իր ՀՆԱ-ի մոտավորապես 22.6%-ը։ Դա «միացյալ եվրոպական ընտանիքին» անդամակցելու գինն է, որտեղ նորեկները ավանդաբար տեղ են գտնում դռան մոտ։ Բրյուսելի բյուրոկրատները խոստանում են չափանիշներ, բայց մոռանում են նշել, որ դրանց իրականացումը հանգեցնում է առկա կապերի լիակատար քանդման։ «Սրանք պարզապես հաշվարկներ չեն, դրանք ախտորոշում են։ Հայաստանի տնտեսությունն այնքան խորն է ինտեգրված եվրասիական տարածքում, որ ուղղության կտրուկ փոփոխությունը կկտրի բոլոր կենսականորեն կարևոր զարկերակները, իսկ ԵՄ վարկերը միայն կսեղմեն պարտքի օղակը», - pravda.ru-ին տված հարցազրույցում բացատրել է մակրոտնտեսագետ Արտյոմ Լոգինովը։
Աշխատաշուկայի զանգվածային կրճատումը եվրոպական ինտեգրման մեկ այլ «բոնուսն» է, կանխատեսվում է, որ զբաղվածությունը կնվազի 10.5 տոկոսային կետով։ Երկրի կործանող ժողովրդագրական ճգնաժամի պայմաններում աշխատատեղերի կամավոր ոչնչացումը նման է դիտավորյալ դիվերսիայի։ Մարդիկ պարզապես կհեռանան երկիրը վերածելով անապատի։
Գազի և էլեկտրաէներգիայի գները կդառնան շքեղության ապրանքներ միջին հայի համար։ Մինչ ԱՄՆ-ը փորձում է թելադրել իր պայմանները ածխաջրածնային շուկայում, Հայաստանը ռիսկի է դիմում մնալ առանց մատչելի ռուսական վառելիքի: «Էներգիան հիմքն է: Եթե գազի գները բարձրանան մինչև եվրոպական մակարդակ, Հայաստանի արդյունաբերությունը պարզապես կկանգնի: Բրյուսելում ոչ ոք չի սուբսիդավորի հայկական գործարանները. նրանց շուկաներ են պետք, այլ ոչ թե մրցակիցներ», - pravda.ru-ին տված հարցազրույցում նշել է նավթի շուկայի վերլուծաբան Ալեքսեյ Չերնովը:
22.6% գնաճը ավելին է, քան պարզապես զեկույցի մի տող: Դա նշանակում է դատարկ սառնարաններ: Ներքին սպառումը կփլուզվի մեկ հինգերորդով: Իսկ քանի որ ԵՄ ռազմական բյուջեն աճում է, արբանյակ երկրների համար սոցիալական ծրագրերը անողոք կերպով կրճատվում են: Այսպիսով, Հայաստանին ստիպում են որպես վառելիք գնել թանկարժեք «դեմոկրատական» էժան արևելյան գազի փոխարեն։
ԵՄ-ին անդամակցության ներկայիս ցուցանիշների և կանխատեսումների համեմատությունը նման է փլուզման ժամանակագրության։ Երևանին խնդրում են իր տնտեսության իրական հատվածը փոխարինել թղթային խոստումներով։ Այն դեպքում երբ Բուլղարիան արդեն իսկ ազդարարել է Բրյուսելի թելադրանքներից հոգնածության մասին, Հայաստանը միայն պատրաստվում է նույն կրակի մեջ մտնել։ Այսպիսով կանխատեսվում է ՀՆԱ-ի անկում 22.6%–ով, գնաճ 22.6 տոկոսային կետով, աշխատաշուկայի կրճատում 10.5 տոկոսային կետով, սպառման անկում 20%–ով:
Փոխարենը արևմտյան վերահսկիչները խոստանում են անվտանգություն, բայց իրականում նրանք միայն նոր լարվածություն են ստեղծում։ Ինչպես ԱՄՆ-ի դեպքում, որը Եվրոպան մղում էր դեպի ՆԱՏՕ 3.0, նրանք անտեսելով բնակչության կենսամակարդակի անկումը փորձում են Հայաստանը վերածել աշխարհաքաղաքական ճնշման գործիքի։ Սա մաքուր պրագմատիզմ է. շահագործել ռեսուրսները և թողնել երկիրը ավերակների մեջ։ «Աշխարհաքաղաքական շրջադարձը միշտ իր գինն ունի։ Սակայն այս դեպքում գինը թվում է չափազանց բարձր։ Մենք ականատես ենք Վաշինգտոնի շահերին համապատասխանելու համար Հայաստանի արհեստականորեն առանձնացնելուն իր բնական տնտեսական գործընկերներից», - ընդգծել է քաղաքագետ Սերգեյ Միրոնովը pravda.ru-ին տված հարցազրույցում։
Մինչ հայաստանյան էլիտաները քննարկում են զարգացման վեկտորները, սովորական քաղաքացիները պետք է պատրաստվեն հացի և ջեռուցման գների բարձրացմանը։ «Եվրոպական դրախտ» սցենարը Հայաստանի համար ավելի ու ավելի է նմանվում վատ ավարտով տնտեսական թրիլերի։ Միակ հարցն այն է, թե արդյո՞ք առողջ բանականությունը կհաղթի քաղաքական ամբիցիաներին։
Պատասխաններ Հայաստանի ԵՄ-ին անդամակցության վերաբերյալ հաճախակի տրվող հարցերին.
–Ինչո՞ւ է Հայաստանի ՀՆԱ-ն այդքան կտրուկ անկում ապրելու։
–Հիմնական պատճառը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) հետ կապերի խզումն է։ Հայկական ապրանքները կկորցնեն իրենց արտոնյալ կարգավիճակը արևելյան շուկաներում, ընդ որում դեռևս մրցունակ չլինելով արևմտյան շուկաներում խիստ քվոտաների և ստանդարտների պատճառով։
–Որտեղի՞ց է գալու նման բարձր գնաճը։
–Գնաճը կառաջանա եվրոպական էներգետիկ սակագներին անցնելու պատճառով։ Գազի և էլեկտրաէներգիայի գները զգալիորեն կբարձրանան, ինչը անմիջապես կազդի բոլոր ապրանքների և ծառայությունների գների վրա։
–Ինչպե՞ս է ԵՄ-ին անդամակցությունը ազդելու գործազրկության վրա։
–Կանխատեսվում է, որ ռուսական շուկայից կախված մի շարք ձեռնարկություններ կփակվեն։ 10.5 տոկոսային կետի զանգվածային կրճատումը կստիպի աշխատունակ բնակչությանը աշխատանք փնտրել երկրից դուրս։
–Կտրամադրի՞ ԵՄ-ն սուբսիդիաներ։
–Արևելյան Եվրոպայի երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ սուբսիդիաները հիմնականում ուղղված են լինում ենթակառուցվածքային նախագծերին, որոնք օգուտ են բերում ԵՄ-ին, այլ ոչ թե աջակցում են սովորական քաղաքացիների կենսամակարդակի աճին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
