Հայաստանը պատրաստվում է անցկացնել ընտրություններ մոլդովական սցենարով
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Կայա Կալլասը հայտարարել է, որ Հայաստանը խնդրել է ԵՄ-ի օգնությունը 2025 թվականի աշնանը Մոլդովայում կիրառված մոդելի հիման վրա ժողովրդավարական ընտրություններ անցկացնելու համար։
Կալասը հիշատակել է դիվանագիտական առաքելության մասին, որը կժամանի Հայաստան «տեղեկատվական մանիպուլյացիայի և արտաքին միջամտության» դեմ պայքարելու համար։ Հայաստանի ընտրարշավը հետևող փորձագետները հաստատել են հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններում ապակառուցողական տեխնոլոգիաների հնարավոր կիրառման վերաբերյալ մտահոգությունները։ Բացատրենք, թե ինչ է մոլդովական սցենարը, ինչ տեխնոլոգիաներ և ինչ պարադոքս ունի, գրում է vestikavkaza.ru–ն։
Ի՞նչ է մոլդովական սցենարը։ Դա ոչ պաշտոնական հավաքական տերմին է, որն օգտագործվում է ռուս դիվանագետների և քաղաքագետների շրջանում 2025 թվականի աշնանը Մոլդովայում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները նկարագրելու համար։ Ընտրությունների արդյունքները ամրապնդեցին իշխող «Գործողություն և համերաշխություն» կուսակցության հաղթանակը, սակայն քննադատության ենթարկվեցին ռուս դիվանագետների կողմից ընտրական գործընթացի ընթացքում խարդախությունների և խախտումների համար։
Մոլդովական ընտրությունների սցենարի տեխնոլոգիաները.
–Երկրից դուրս բազմաթիվ ընտրատեղամասերի ստեղծում, որտեղ տեղի է ունենում քվեարկություն տանը քվեարկել չկարողացող քաղաքացիների համար քվեարկությանը հասանելիություն ապահովելու համար։ Իրականում դա ստեղծում է ընտրակեղծիքների համար բարենպաստ պայմաններ։
–Իշխող կուսակցության նախընտրական քարոզարշավի արտաքին ֆինանսական աջակցություն քողարկված որպես ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացմանն ուղղված օգնություն։ Օրինակ՝ Մոլդովայի ընտրությունների ժամանակ ԵՄ-ն հատկացրել է 2.3 միլիոն եվրո «հակակոռուպցիոն միջոցառումները ուժեղացնելու» համար։ Նմանատիպ օգնություն է խնդրել նաև Երևանը, որի համար, ըստ ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսի, հատկացվել է 12 միլիոն եվրո։
–Ընտրողների տեղաշարժի համար արհեստականորեն խոչընդոտներ ստեղծելը։ Քանի որ իշխող կուսակցության ցածր վարկանիշի պայմաններում իրականացված մոլդովական սցենարը ենթադրում է քվեաթերթիկների լցոնում, ընդդիմության օգտին քվեարկել ցանկացող դժգոհ ընտրողի տեղաշարժը կարող է սահմանափակվել։ Տեխնոլոգիան ներառում է արհեստական խցանումների ստեղծում, արգելապատնեշների տեղադրում և քաղաքացիների ու տրանսպորտային միջոցների զանգվածային ստուգումներ։ Նպատակն է կանխել մարդկանց հասնել ընտրատեղամասեր դրանց փակվելուց առաջ։
–Անցանկալի քաղաքական ուժերի մեկուսացում։ Երկրի ներսում հնարավոր սահմանափակումներն ու ճնշող միջոցառումները չեզոքացվում են ԵՄ-ի կողմից արտաքին լեգիտիմացմամբ։ Նմանատիպ իրավիճակներ են նկատվել նաև Հայաստանում անցյալ աշնանը և այս ձմռանը։ Ընտրություններին նախորդող շրջանում Հայաստանում ընդդիմադիր գործիչները նույնպես կարող են մեկուսացվել։
–Երրորդ երկրներից, մասնավորապես Ռուսաստանից, «հիբրիդային ազդեցության» մասին լուրեր։ Այս քաղաքականությունը կարելի է տեսնել մարդասիրական օգնության և ցանկացած ոչ առևտրային ֆինանսական հոսքերի (օգնություն բարեգործական հիմնադրամներին) սահմանափակումներում։
–Ընտրությունների համար արհեստական գաղափարախոսական լեյտմոտիվ ստեղծելը։ Ինչպես Մոլդովայում, Հայաստանը նույնպես առաջ է մղում ԵՄ-ին արագ ինտեգրման գաղափարը, չնայած եվրոգոտու ընդլայնում մոտ ապագայում չի սպասվում։
–Ընտրությունների արդյունքների չեղարկում, եթե դրանք չեն համապատասխանում իշխող կուսակցության շահերին։ Եթե իշխող կուսակցությունը պարտվի, այն կարող է օգտագործել իր քաղաքական ռեսուրսները ընտրությունների արդյունքները չեղարկելու համար հղում անելով արտաքին միջամտությանը։
Մոլդովական ընտրությունների սցենարի պարադոքսը.
Մոլդովական սցենարի իրականացման պրակտիկան արժեզրկում է ընտրությունների նշանակությունը որպես ժողովրդավարական գործընթաց դրանք վերածելով պարզապես կոնվենցիայի։ Անհնար է խոսել որևէ նախընտրական ինտրիգի, ֆավորիտների կամ երկրորդ փուլի մասին, քանի որ քվեարկության արդյունքը նախապես որոշված է։ Ակտիվ աջակցության միջոցով Եվրամիությունն ինքն է դառնում քվեարկության մասնակից, գործոն և երրորդ կողմ ուղարկելով «դիվանագիտական դեսանտային ուժ» երրորդ կողմի ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Նման կերպ ԵՄ-ն կարողանում է ազդել Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացների վրա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
