Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … սահնակային սպորտ

Սահնակային սպորտը ուժեղ կամքի տեր մարդկանց համար նախատեսված մրցումների տեսակ է, որը ներառում է սահնակով սահք ի վար հատուկ գծերի երկայնքով: Ձմեռային մարզաձևերի շարքում զվարճանքի և ոգևորության առումով այն զբաղեցնում է պատվավոր տեղերից մեկը։

Նայելով անցած տարիների պատմությանը կարող եք տեսնել, որ սահնակները հայտնվել են դեռևս 8-րդ դարում։ Նորվեգացի վիկինգներն էին սիրում սահել ժամանակակից սահնակներ հիշեցնող սարքերով: Դա նպաստում էր ճարպկության, ուժի և արագաշարժության հմտությունների ձեռքբերմանը, որոնք նրանց պետք էին թշնամի ցեղերի վրա հարձակվելու համար:

Սահնակային սպորտն ինքնին հայտնվել է միայն 19-րդ դարի կեսերին, այն բանից հետո, երբ Շվեյցարիայի զբոսաշրջիկներն են սկսել սահնակներով սահել ձնառատ լանջերով: Այնուհետև կառուցվել է 4 կիլոմետր երկարությամբ առաջին մրցուղին: 20-րդ դարի սկիզբը նշանավորվել է Գերմանիայի Դրեզդեն քաղաքում Սահնակային սպորտի միջազգային ֆեդերացիայի ստեղծմամբ: Աշխարհի առաջին առաջնությունն անցկացվել է Նորվեգիայում՝ Օսլոյում,  1955 թվականին, սակայն սահնակային սպորտը Օլիմպիական խաղերի մաս է դարձել միայն 1964 թվականին։ 

Սահնակային սպորտի մրցումները բոլոր սպորտաձևերից ամենաէքստրեմալն է: Ժամանակակից աշխարհում նման մրցույթները բավականին թանկ արժեն ու համարվում են էլիտար։ Այստեղ կարևոր են ուշադիրությունն ու սառնասրտությունը, հակառակ դեպքում մասնակիցը կարող է լուրջ վնասվածքներ ստանալ՝ երբեմն կյանքի հետ անհամատեղելի։
Օլիմպիական խաղերի ծրագրում ներառված են կանանց և տղամարդկանց անհատական, ինչպես նաև տղամարդկանց զուգախաղեր։ Բարձրությունից իջնելը տեղի է ունենում ինչպես միայնակ, այնպես էլ երկտեղանոց սահնակներով։ Սահնակորդը  հրում ապա պառկում է սահնակին, սկսում է արագ սահել ներքև  զարգացնելով ժամում մոտ 140 կիլոմետր արագություն: Երթուղու երկարությունը մոտավորապես 1 կիլոմետր է, լայնությունը՝ 1,3-ից 1,5 մետր։ Վայրէջքի երկայնքով լինում է մինչև 20 պտույտ: Սահնակային սպորտի կանոնները բավականին պարզ են, հաղթողը նա է, ով ամենաարագն է: Անհատական մրցումներում մարզիկները կատարում են օրական երկու վազք և դրանք տևում են երկու օր, այնուհետև հաշվարկվում է չորս մրցավազքերի միավորների գումարը, և միայն դրանից հետո է որոշվում հաղթողը։ Զույգերի մրցումներում մեկ օրում անցկացվում է երկու մրցավազք, մրցավազքներից մեկում ցույց տված լավագույն ժամանակը հաղթողն է: Կանանց համար հեռավորությունն ավելի կարճ է, քան տղամարդկանց համար: 

Սպորտային սահնակները տարբերվում են սովորական սահնակներից, դրանք պետք է ունենան որոշակի քաշ: Սահնակորդները հագնում են կոմբինեզոններ, որոնք կարող են նվազեցնել օդի դիմադրությունը: Սահնակին սկզբնական արագացում հաղորդելու նպատակով օգտագործվում են շիպերով ձեռնոցներ:Կոշիկները պետք է ունենան հարթ, կոշտ ներբաններ, իսկ գլուխը պաշտպանելու համար անհրաժեշտ է մինչև կզակը հասնող դիմակով սաղավարտ:

Արագընթաց սահքի համար գոյություն ունեն սահնակների մի քանի տեսակներ: Այդ տեսակներից մեկը սկելետոնն է, որը առանց ղեկի է, սահնակորդը պառկում է փորի վրա և սահնակի կառավարումն իրականացվում է կոշիկների վրա գտնվող հատուկ ցցերի միջոցով։ Երկրորդ տեսակը նման է սկելետոնին, բայց ունի վերահսկողության տարբերություն, մարզիկը պառկում է մեջքի վրա ոտքերը առաջ և իր մարմնի քաշի օգնությամբ կառավարում սահնակը, միաժամանակ քաշելով գոտիները կամ սեղմելով դրանք ոտքերով։
 
Կ. Խաչիկյան