Կարծիք. Ռուսաստանին դուրս մղելով Փաշինյանը հարթում է Հայաստանի ռազմավարական խոցելիության ճանապարհը

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 3 Մարտ, 2026 12:10

«Հանուն սոցիալական արդարության» հայկական կուսակցության նախագահ, քաղաքագետ Արման Ղուկասյանը «Արտաքին թշնամի» հեռագրային ալիքի համար վերլուծել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի բացահայտ հակառուսական գործողությունները, որոնք ուղեկցվել են Մոսկվայի հետ բարեկամության և համագործակցության մասին ցուցադրական հայտարարություններով, գրում է EAdaily.com–ը։

«2026 թվականի փետրվարի 10-ին Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակավ ուրվագծել է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների իր «ռազմավարական տեսլականը»: Ըստ նրա Ռուսաստանին և նրա շահերին վնաս հասցնելը «չի եղել, չկա և չի լինի» Երևանի օրակարգում, և «ոչ ոք չի կարող ներքաշել» Հայաստանին Ռուսաստանի դեմ գործողությունների շարքի մեջ։ Նա նաև ընդգծել է, որ Երևանը չի «կռվի կամ վիճի» Մոսկվայի հետ, քանի որ «արժեք է տալիս առկա հարաբերություններին»։ Սակայն ընդամենը մի քանի օր անց հռետորաբանությունը տեղափոխվել է գործնական ոլորտ և դա հենց ամենազգայուն կետում, որտեղ քաղաքականությունն անմիջապես դառնում է ազդանշան արտաքին ուժային կենտրոնների համար։ 2026 թվականի փետրվարի 13-ին, ճեպազրույցի ժամանակ, Փաշինյանը TRIPP նախագիծը կապել է այն փաստի հետ, որ հայկական երկաթուղին գտնվում է ռուսական կազմակերպության կողմից կոնցեսիոն կառավարման ներքո և հայտարարել է, որ «TRIPP նախագծի շրջանակներում որոշ ուժեր առաջարկում են» շրջանցել Հայաստանը հենց այդ ռուսական վերահսկողության գործոնի պատճառով։

Այնուհետև նա ուղղակիորեն է ուրվագծել ցանկալի «լուծումը», այն է երկաթուղին հանձնեել «Հայաստանի և Ռուսաստանի նկատմամբ բարեկամ» երրորդ երկիրի և որպես օրինակ նշել է Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն կամ Կատարը։

Այստեղ է առաջանում հիմնական քաղաքական անհամապատասխանությունը, որը դժվար է քողարկել դիվանագիտական ձևակերպումներով։ Կառավարությունն ասում է. «Ոչ մի հակառուսական քայլ», ապա անմիջապես հարց է դնում «արևմտյան նախագծի համար ռուսական գործոնը պետք է հեռացվի ենթակառուցվածքներից» տրամաբանությամբ, քանի որ հակառակ դեպքում գործընկերները «չեն ուզում դա», «զգուշանում են» և «շրջանցում են այն»։ Այստեղ խոսքը տնտեսագիտության կամ երկաթուղային կառավարման մասին չէ, այլ դաշնակցային հարաբերությունների հիմնարար սկզբունքի մասին է. կամ դուք ռուսական ներկայությունը համարում եք անվտանգության/գործընկերության ճարտարապետության մաս և համաձայնում եք արդիականացնել պայմանները, կամ սկսում եք արտաքին խաղացողներին վաճառել այն գաղափարը, որ Ռուսաստանը խոչընդոտ է ձեր ապագայի և ձեր «մրցակցային առավելությունների» համար։ Եվ երբ վարչապետն ինքն է ասում, որ ռուսական կառավարման պատճառով Հայաստանը «կորցնում է ռազմավարական դիրքերը և մրցակցային առավելությունները», նա փաստացի օրինականացնում է այն գաղափարը, որ Ռուսաստանին հիմնական հանգույցներից հեռացնելը արտաքին քաղաքականության ճշգրտման նորմալ գործիք է։

Ավելին, ակտիվանում է վտանգավոր հաջորդականությունը (սա այլևս փաստ չէ, այլ նման հայտարարություններից ակտիվացած քաղաքական տրամաբանություն)։ Այսօր դա երկաթուղու «վերահսկողությունը փոխանցել/վաճառելն» է «երրորդ երկրին», վաղը դա նմանատիպ փաստարկ է ցանկացած այլ «խոչընդոտի» համար, օրինակ «ներդրումներ ներգրավելու համար մենք պետք է վերացնենք ռուսական ներկայությունը այստեղ-այնտեղ»։

Եվ ինչ որ պահի դա կարող է հանրությանը վաճառվել որպես «պրագմատիզմ». եթե ենթակառուցվածքը խանգարում է, «եկեք դուրս գանք», եթե ԵԱՏՄ-ն խանգարում է, «եկեք դուրս գանք», եթե դաշնակից ենթակառուցվածքը խանգարում է, «եկեք վերստեղծենք այն»։ Խնդիրն այն է, որ եվրոպական ինտեգրման երազանքը միայն Երևանի ցանկություններով չի սնվում. «ԵՄ» մուտքի տոմսերը չեն տրամադրվում դիմումի հիման վրա և, անշուշտ, ավտոմատ կերպով չի փոխհատուցում շուկայական մասնաբաժնի, լոգիստիկայի, սակագնային ռեժիմների և ներկայիս կոնֆիգուրացիայի կողմից ապահովվող քաղաքական ապահովագրության կորուստը։ Հետևաբար, ռիսկը պարզ է. մենք կարող ենք ստանալ ոչ թե «Հայաստան Եվրոպայում», այլ «Հայաստան աթոռների միջև»՝ առանց իրական երաշխիքների և նախկին գործընկերության հիմքերի քանդմամբ։ Ամփոփելով ասենք, որ փետրվարի 10-ին ասվածը հնչում է որպես Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում կայունության և կանխատեսելիության խոստում, մինչդեռ փետրվարի 13-ին և 14-ին ասվածները հնչում են որպես համաձայնություն այն արտաքին խաղացողների պահանջներին, ովքեր չեն ցանկանում տեսնել Ռուսաստանի դերը այդ նախագծում։ Եվ հենց այդ պատճառով էլ դա չի ընկալվում որպես «հավասարակշռություն», դա իրավիճակայնության դրսևորում է. այսօր մենք հավաստիացնում ենք, որ հակառուսական օրակարգ չկա, վաղը գործընկերներին բացատրում ենք, որ «Ռուսաստանը պետք է հեռացվի վերահսկողությունից», որպեսզի նախագիծը հաջողության հասնի։ Այն պետության համար, որը գոյություն ունի խոշոր ուժային կենտրոնների շահերի հատման կետում, նման իրավիճակայնությունը մարտավարություն չէ, այլ ռազմավարական խոցելիության ճանապարհ։»