Անկայուն աշխարհի ֆոնին՝ խորացող ներքին ճգնաժամ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Աշխարհաքաղաքական լարվածության և տարածաշրջանային վերադասավորումների պայմաններում Հայաստանը կանգնած է ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին լուրջ մարտահրավերների առաջ։ Երկրում խորանում է քաղաքական ճգնաժամը, իսկ իշխանության և տարբեր հասարակական ու քաղաքական խմբերի հարաբերությունները գնալով կոշտանում են։ Հայ առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչներ, ընդդիմադիր համայնքապետեր և քաղաքական գործիչներ ենթարկվում են քրեական հետապնդումների, կալանավորվում և ամիսներով մնում անազատության մեջ՝ ձևավորելով հասարակական լարվածության նոր ալիքներ։
Վերջին տարիներին Հայաստանը ապրում է համընդհանուր հոգեբանական ծանր վիճակում։ Պատերազմի հետևանքները, անվտանգային անորոշությունը, սահմանային լարվածությունները և սոցիալական խնդիրները շարունակում են ազդել հանրային տրամադրությունների վրա։ Սակայն այս ամենի ֆոնին հասարակության մի զգալի հատվածի գնահատմամբ՝ կառավարությանը չի հաջողվում ստեղծել վստահություն և կանխատեսելիություն ապահովող միջավայր։
Անվտանգության համակարգը շարունակում է գտնվել մշտական փորձության մեջ։ Սահմանային միջադեպերը, արտաքին քաղաքական անորոշ հայտարարությունները և փոխադարձ հակասական ուղերձները խորացնում են անվստահությունը պետական ինստիտուտների նկատմամբ։ Հանրային դիսկուրսում հաճախ հնչում է այն մտահոգությունը, որ երկրի ռազմավարական որոշումները կայացվում են ոչ թե բացառապես Հայաստանի շահերից ելնելով, այլ արտաքին գործոնների ազդեցությամբ։ Այդ տպավորությունն առավել է ուժեղանում այն ժամանակ, երբ որոշումների հետևանքները անմիջապես անդրադառնում են շարքային քաղաքացիների կյանքի վրա՝ սոցիալական, տնտեսական կամ անվտանգային տեսանկյունից։
Ներքին քաղաքական դաշտում նկատվում է հակադրությունների սրում։ Քրեական գործերի և կալանքների աճը ընդդիմադիր շրջանակներում ներկայացվում է որպես քաղաքական ճնշում, մինչդեռ իշխանությունը պնդում է օրենքի կիրառման անհրաժեշտությունը։ Այս հակադրությունը հասարակության մեջ ձևավորում է խորացող բաժանարար գծեր։ Երբ իրավական գործընթացները ընկալվում են ոչ թե որպես արդարադատության, այլ որպես քաղաքական պայքարի գործիք, դա խաթարում է հանրային վստահությունը իրավական համակարգի նկատմամբ։
Միևնույն ժամանակ սոցիալական և տնտեսական խնդիրները մնում են օրակարգում։ Արտագաղթի վտանգը, կյանքի թանկացումը, աշխատատեղերի պակասը և երիտասարդության ապագայի անորոշությունը լրացուցիչ ճնշում են ստեղծում հանրության վրա։ Շատերի գնահատմամբ՝ երկրորդ ժամկետի ընթացքում իշխանությունը պետք է կարողանար ապահովել ավելի մեծ կայունություն և կանխատեսելիություն, սակայն սպասումները լիովին չեն արդարացել։
Հասարակության ներսում աճում է այն համոզումը, որ երկրին անհրաժեշտ է նոր որակի քաղաքական երկխոսություն, ինստիտուցիոնալ հավասարակշռություն և ազգային օրակարգի հստակ ձևակերպում։ Առանց այդ քայլերի դժվար է հաղթահարել անվստահության և պառակտման մթնոլորտը, որն աստիճանաբար խորանում է։
Թե որքան կշարունակվի այս իրավիճակը և արդյոք քաղաքական համակարգը կկարողանա վերականգնել կայունությունն ու հանրային վստահությունը, ցույց կտա ժամանակը։ Սակայն ակնհայտ է, որ արտաքին անորոշության պայմաններում ներքին համախմբվածությունը դառնում է ոչ թե ցանկալի, այլ կենսական անհրաժեշտություն։
