ԱՄՆ-ը 13 միլիարդ դոլար կհատկացնի Հայաստանին Ռուսաստանից ազատվելու համար

Միացյալ Նահանգները մտադիր է ավելի քան 13 միլիարդ դոլար ներդնել Հայաստանում, ինչը կազմում է այդ երկրի տարեկան ՀՆԱ-ի գրեթե կեսը, Ռուսաստանից երկարատև կախվածությունը թուլացնելու նպատակով, հաղորդել է Bloomberg-ը, գրում է themoscowtimes.com–ը։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի Երևան կատարած այցից հետո ստորագրվել է քաղաքացիական միջուկային գործընկերության համաձայնագիր, որը նախատեսում է մինչև 9 միլիարդ դոլարի ֆինանսավորում Հայաստանի համար, և ևս լրացուցիչ 4 միլիարդ դոլար նախատեսված է արհեստական ​​բանականության նախագծի ընդլայնման համար։

Գործակալությունը նշում է, որ այս թվերը աննախադեպ են Հայաստանի 27 միլիարդ դոլարանոց տնտեսության համար։ ING բանկի ԱՊՀ գլխավոր տնտեսագետ Դմիտրի Դոլգինը այդ նախաձեռնություններն անվանել է երկարաժամկետ կայունության ազդանշան, որը կարող է մեծացնել երկրի գրավչությունը պորտֆելային և ուղղակի ներդրումների համար։ Միջուկային համաձայնագիրը ստեղծում է իրավական հիմք ամերիկյան միջուկային տեխնոլոգիաների արտահանման համար և թույլ է տալիս ամերիկյան ընկերություններին մրցել Մեծամորի ատոմակայանի փոխարինող կառուցելու իրավունքի համար, որը կառուցվել է խորհրդային տարիներին և ապահովում է հանրապետության էլեկտրաէներգիայի մոտ 40%-ը։ Մինչ այժմ այն շահագործվում էր «Ռոսատոմի» կողմից, իսկ դրա վառելիքը մատակարարվում էր Ռուսաստանից: Վենսի այցից առաջ ռուսական պետական ​​կորպորացիան հանդիպել է հայ պաշտոնյաների հետ առաջարկելով «համալիր համագործակցություն» նոր միջուկային հզորությունների զարգացման գործում, հաղորդում է Bloomberg-ը:

Վենսի այցը Երևան Հարավային Կովկասում՝ ռազմավարական կարևոր առևտրային և էներգետիկ միջանցքում, որը Կենտրոնական Ասիայի միջոցով կապում է Չինաստանը Եվրոպայի հետ և որը տասնամյակներ շարունակ գտնվել է Մոսկվայի ազդեցության ոլորտում, ազդեցության համար ավելի լայն աշխարհաքաղաքական պայքարի մաս էր կազմում, նշում է գործակալությունը:

Հայաստան կատարած այցից մեկ օր անց էլ Վենսը եղել է Բաքվում, որտեղ ստորագրել է ռազմավարական գործընկերության խարտիան Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ: Փաստաթուղթը ամրագրում է համագործակցությունը տրանսպորտի, էներգետիկայի, պաշտպանության և թվային տեխնոլոգիաների ոլորտներում, ինչպես նաև նախատեսում է «Միջին միջանցքի» զարգացում և TRIPP նախագծի աջակցություն:

Տարածաշրջանում ամերիկյան քաղաքականության ակտիվացմանը նածորդել էր 2025 թվականի օգոստոսի իրադարձություններին, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Սպիտակ տանը հյուրընկալեց Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին, և կողմերը ստորագրեցին համաձայնագիր, որը վերջ դրեց Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ երկարատև հակամարտությանը։

Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների մերձեցումը արագացավ 2020-ականների սկզբին Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Ադրբեջանի հետ պատերազմից և անկլավի նկատմամբ վերահսկողության կորստից հետո։ Հակամարտության ընթացքում Երևանը դիմեց Ռուսաստանին և ՀԱՊԿ-ի իր դաշնակիցներին օգնության համար, բայց աջակցություն չստացավ, որից հետո սառեցրեց իր մասնակցությունը այդ կազմակերպությանը։ 2023 թվականին Հայաստանը հյուրընկալեց Միացյալ Նահանգների հետ առաջին համատեղ զորավարժությունները՝ «Eagle Partner»-ը։ 2025 թվականի օգոստոսին էլ Հայաստանն ու Ադրբեջանը համաձայնեցին իրականացնել TRIPP նախագիծը, որը ներառում է 42 կիլոմետրանոց հատվածում ճանապարհային, երկաթուղային և նավթագազային ենթակառուցվածքների կառուցում։