Մայրենի լեզվի միջազգային օր. պատմության այս օրը (21 փետրվար)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Մայրենի լեզվի միջազգային օրը, Բելոռուս՝ Կադաստրի և քարտեզա-գեոդեզական ծառայության աշխատողների օր, Ֆրանսիա՝ Ֆրանսիական դիմադրության այլազգի մասնակից զոհերի հիշատակի օր։

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1828– Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև կնքվել է Թուրքմենչայի պայմանագիրը, որով ավարտվել է 1826-1828 թթ. ռուս–պարսկական պատերազմը։

1834 –ծնվել է գերմանացի հայագետ Ֆրիդրիխ Մուլլերը։

1882- Թիֆլիսում լույս է տեսել «Արձագանք» պարբերականի առաջին համարը (խմբագիր Աբգար Հովհաննիսյան):

1888 - ծնվել է  ռուսահայ մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս և գյուտարար Երվանդ Կողբետլյանցը։

1902 –վախճանվել է հայագետ Ալեքսանդր Երիցյանը։

1909 - ծնվել է նկարիչ, մանկավարժ Բաբկեն Քոլոզյանը։

1919 - վախճանվել է  գրող Լևոն Մանվելյանը։

1937 - ծնվել է վավերագրական կինոյի վարպետ Միքայել Վարտանովը, որը  եղել է Սերգեյ Փարաջանովի մոտիկ ընկերը, և դրա պատճառով հետապնդվել է Խորհրդային իշխանությունների կողմից։

1944– ֆրանսահայ բանաստեղծ, ֆրանսիական դիմադրության շարժման մարտիկ, ինտերնացիոնալ պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Միսաք Մանուշյանը իր խմբի 21 անդամների հետ միասին գնդակահարվել է Փարիզում, հետագայում նրան շնորհվել է Ֆրանսիայի ազգային հերոսի կոչում։

1994- Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Մալիի հետ։ 1996- վախճանվել է բանաստեղծ Վահագն Դավթյանը։

2002-Կենտրոն և Նոր-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանը նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի թիկնազորի անդամ Աղամալ Հարությունյանին մեղավոր է ճանաչեց 2001 թվականի սեպտեմբերի 25-ին «Առագաստ» սրճարանում Պողոս Պողոսյանի անզգույշ սպանության համար եւ դատապարտել երկու տարի ժամանակով ազատազրկման։

2003-Մատենադարի մոտ տեղի է ունեցել Ստեփան Դեմիրճյանի կողմնակիցների բազմահազարանոց հանրահավաքը;

2005-Նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրամանագրով ծառայության ընթացքում ցուցաբերած արիության և ինքնազոհության համար լեյտենանտ Գուրգեն Մարգարյանը հետմահու պագևատրվել է «Արիության համար» շքանշանով:

2008- Լևոն Տեր֊-Պետրոսյանի նախընտրական շտաբի անդամ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանի կենտրոնում նախաձեռնվում է «անդադար ակցիա»:

2011- միջազգային «Պրոդէքսպո-2011» ցուցահանդեսում ներկայացվել է հայկական Great Valley կոնյակը և մեծ գովեստի արժանացել։

2018 - վախճանվել է  ազատամարտիկ, «Արամ Մանուկյան» ջոկատի հրամանատար Թաթոս Գևորգյանը։

2019-վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանը հայտարարել է, որ «Իմ քայլը» և «Ժպիտների քաղաք» հիմնադրամներին 6 ամսվա ընթացքում որպես բարեգործություն փոխանցվել է 2 միլիոն 315 հազար ԱՄՆ դոլար:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

1624 — ծնվել է հոլլանդացի բարոկկո ոճի գեղանկարիչ Դիրկ (Թեոդոր) վան Բաբոյուրենը, որը հանդիսանում է կարավադժիզմի ուտրեխյան դպրոցի հիմնադիրը։ 1677 - վախճանվել է  հոլանդացի փիլիսոփա, աթեիստ Բենեդիկտ Սպինոզան։

1784 —համաձայն Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերնա 2-րդի հրամանի Ղրիմում հիմնադրված նավահանգիստ-ամրոցը ստացել է Սևաստոպոլ անվանումը։

1804 —անգլիացի Ռիչարդ Տրեվիտնիկը առաջին անգամ ցուցադրել է ինքնաշարժ շոգով աշխատող ռելսերի վրայով շարժվող կառքը, որը հանդիսանում է շոգեքարշի նախատիպը։

1811 —Հեմֆիր Դևին ներկայացրել է իր կողմից հայտնագործած քլոր գազի հատկությունները։

1836– ծնվել է ֆրանսիացի նշանավոր երգահան Լեո Դելիբը։

1848– Կառլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը Լոնդոնում հրատարակել են Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը։

1852– վախճանվել է ռուս նշանավոր գրող, արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ, ռուս գրականության դասականներից մեկը հանդիսացող Նիկոլայ Գոգոլը։

1866 — ծնվել է գերմանացի միկրոբիոլոգ և իմունոլոգ Ավգուստ Վասերմանը, որը հայտնագործել է սիֆիլիս հիվանդության ախտորոշումը (այսպես կոչված «Վասերմանի ռեակցիան»)։

1885 —Վաշինգտոնում բացվել է Ջորջ Վաշինգտոնի արձանը։

1893– ծնվել է իսպանացի կիթառահար Անդրես Սեգովիանը, որը համարվում է ժամանակակից ակադեմիական կիթառային երաժշտության հիմնադիրը։

1953 —Ջեյմս Ուոտսոնը և Ֆրենսիս Կրիկը ներկայացրել են ԴՆԹ-ի կառուցվածքային մոդելը՝ կրկնակի պարույրը։

1973 – ստորագրվել է Վիենտյանյան պայմանագիրը, համաձայն որի ավարտվել է Լաոսի քաղաքական պատերազմը։

1973 —Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի կործանիչը Սինայան թերակղզում խփել է լիբանանյան  Boeing 727 մարդատար ինքնաթիռը, որի արդյունքում զոհվել է 108 մարդ։

1984 - վախճանվել է ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Շոլոխովը։

2008 —ժամը 03:26-ին տեղի է ունեցել Լուսնի լրիվ խավարում։

2009 —չինական Գուցզյաո քաղաքի ածխի հանքահորերից մեկում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է ամենաքիչը 74 հանքափոր։

2017 —վախճանվել է ամերիկացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Քեննետ Ժոզեֆ Էրրոուն։

2022-Ռուսաստանը ճանաչել է Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների անկախությունը:

2023 —Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը դադարեցնում է իր մասնակցությունը СНВ-III պայմանագրին:

Կ. Խաչիկյան