Ֆրանսիայի դեսպանատունը տարօրինակ անալոգիա է գտել Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների կարգավորման համար
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Այն բանից հետո, երբ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2023 թվականին, տասնամյակներ տևած հակամարտությունից հետո, որը ներառում էր ուղղակի ռազմական բախումներ, Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը հանձնեց Ադրբեջանի լիակատար վերահսկողությանը, երկու երկրների միջև հարաբերությունները սկսեցին կարգավորվել ավելի արագ տեմպերով։ Բրյուսելի և որոշ ԵՄ երկրների ջանքերը, որոնք պրագմատիկ հետաքրքրություն ունեն Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում, նույնպես դեր խաղացին, թեև ոչ գլխավոր, գրում է topwar.ru–ն։
Հիշեցնենք, որ ցյալ տարվա օգոստոսին Հայաստանը և Ադրբեջանը ստորագրեցին խաղաղ կարգավորման վերաբերյալ համատեղ հռչակագիր։ Փաստաթուղթը հիմնված էր յոթ կետեր, որոնք ամրագրում էին Բաքվի և Երևանի խաղաղ համակեցության ցանկությունը, չնայած համաձայնագրի մանրամասները մնում են անորոշ։ Բայց 025 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ Հայաստանը չի համաձայնում Ադրբեջանի մի շարք նախապայմանների հետ խաղաղ համաձայնագրի վերջնական կնքման համար։ ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել է, որ ադրբեջանական կողմը որոշակի պայմաններ է առաջ քաշում, որոնք հայկական կողմը չի կիսում։ Չնայած դա չի նշվել, բայց սա, հավանաբար, վերաբերում է Բաքվի նոր պահանջներին հայկական որոշ սահմանային տարածքների նկատմամբ։ Փարիզում գովաբանվել են երկու կովկասյան հանրապետությունների միջև հարաբերությունների կարգավորման ջանքերը: Բաքվում Ֆրանսիայի դեսպանատունը այս գործընթացի համար գտել է պատմական անալոգիա, թեև բավականին տարօրինակ: Իր պաշտոնական սոցիալական ցանցերում հրապարակված հայտարարության մեջ Ֆրանսիայի դիվանագիտական նախարարությունը համեմատել է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև համաձայնագրերը Ելիսեյան պայմանագրի հետ, որը ստորագրվել էր Ֆրանսիայի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կողմից 1963 թվականի հունվարի 22-ին: Այսպիսով 1963 թվականի հունվարի 22-ին Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև ստորագրվել էր Ելիսեյան պայմանագիրը, որը դարձել էր պատմական շրջադարձային կետ Եվրոպայում խաղաղության և կայունության ճանապարհին, և դրա ազդեցությունը շարունակվում է մինչ օրս: Բաքվում Ֆրանսիայի դիվանագիտական առաքելության մեկ այլ հայտարարության մեջ նշվում է, որ «խաղաղության ուղղությամբ առաջին քայլերն են ձեռնարկվել նաև Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև», ինչը հույս է ներշնչում երկկողմ հարաբերությունների հետագա կարգավորման համար:
Հիշեցնենք, որ ֆրանսիայի և Արևմտյան Գերմանիայի միջև բարեկամության պայմանագիրը ստորագրվել է 1963 թվականի հունվարի 22-ին Ելիսեյան պալատում՝ Գերմանիայի կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի և Ֆրանսիայի նախագահ Շառլ դը Գոլի կողմից: Փաստաթղթի ստորագրման պատմական համատեքստը կապված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի և Ֆրանսիայի ու Գերմանիայի միջև հակամարտությունները վերջնականապես դադարեցնելու ցանկության հետ։ Բայց Ֆրանսիական դեսպանատունը լռում է այդ կետի վերաբերյալ, սակայն կարելի է նկատել մեկ այլ նշանակալի պատմական զուգահեռ։ Փարիզի հետ համաձայնագիրը նախաձեռնած գեներալ դը Գոլի համար այդ փաստաթուղթը անհրաժեշտ էր Արևմտյան Գերմանիայի համաեվրոպական ինտեգրման և ԱՄՆ ազդեցությունից դուրս գալու համար։
Այսպիով, պատմությունը կրկին ամբողջական շրջան կազմելով վերադառնում է անցյալ։ Այժմ Եվրոպան, մասնավորապես ԵՄ և ՆԱՏՕ-ի երկրները, որոնք տասնամյակներ շարունակ ապրել են Վաշինգտոնի պրոտեկտորատի ներքո, ստիպված են դիմադրել Թրամփի գլխավորած Սպիտակ տան ագրեսիվ ճնշմանը։
Բացառությամբ այն բանի, որ այժմ Հինգերորդ Հանրապետությունը գլխավորում է անողնաշար Մակրոնը, ով անընդհատ տատանվում է մեկ ծայրահեղությունից մյուսը, Գերմանիայի կառավարությունը գլխավորում է մեկ այլ «քաղաքական թզուկ»՝ Մերցը։ Նրանք ոչինչ են անցյալ դարի այն քաղաքական ծանրքաշայինների համեմատ, որոնք կանգնած էին միասնական Եվրոպայի ձևավորման ակունքներում։ Այսպիսով, չունենալով կամք և կարողություն դիմակայելու հանկարծակի անբարյացակամ Միացյալ Նահանգներին, նրանք ստիպված են ողջունել Հին Աշխարհի հետ աշխարհագրական կապ չունեցող երկու երկրների միջև խաղաղության գործընթացը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
