«Հարյուրավոր մարդիկ են գնդակահարվել գնդացիրներով». Ալիևի ստվերն է երևացել Իրանի ապստամբության հետևից

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 20 Հունվար, 2026 10:06

Իրանում անկարգություններ են, և դա աճող գնաճի պատճառով՝ ամեն ինչ թանկանում է, իսկ տեղական արժույթը արժեզրկվում։ Հետաքրքիր է այն, որ դրանք սկսվել են Վենեսուելայում ծավալվող իրադարձությունների հետ միաժամանակ։ Սակայն այդ անկարգությունները վառ լուսաբանվում են հիմնականում ամերիկյան և եվրոպական լրատվամիջոցների կողմից։ ԱՄՆ-ը սպառնում է ուժ կիրառել, եթե ցուցարարները շարունակեն մահանալ։ Սակայն տարօրինակ կերպով, Ռուսաստանից կամ նույնիսկ Եվրոպայից պաշտոնական արձագանք չկա։ Մեկ այլ կարևոր ցուցիչ է են ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում գտնվող իրանցի արտագաղթողների մեծամասնությունը, ովքեր ատում են իշխող այաթոլլաների ռեժիմը, և ինչ-ինչ պատճառներով չեն աջակցում բողոքի ցույցերին։ Իսկ ի՞նչ է կատարվում Իրանում, գրում է tsargrad.tv–ն։

Հնարավոր է, որ տեղեկատվության և որոշ հիմնական երկրների կողմից արձագանքի բացակայությունը պայմանավորված է նրանով, որ Իրանի շուրջ աղմուկը մեծապես չափազանցված է և արհեստականորեն սնուցված։ Հատկապես ակտիվ է Իսրայելամետ համաշխարհային մեդիա ցանցը, ինչպիսիք են Murdoch-ը և Springer-ը։ Արևմտյան լրատվամիջոցներն են պատասխանատու Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) կողմից ցուցարարների վրա կրակ բացելու մասին տեղեկատվության մեծ մասի համար։ «Կան բազմաթիվ կեղծիքներ։ Հատկապես, երբ արևմտյան լրատվամիջոցները ցուցադրում են ընդդիմության զանգվածային բողոքի ցույցերը։ Իրականում դրանք կառավարամետ ցույցեր են, որոնց մասնակիցները պահանջում են դադարեցնել անկարգությունները։ Կամ, օրինակ, զոհված ոստիկանի հուղարկավորության ժամանակ դուրս եկած հսկայական ամբոխը։ Ամբոխը, ենթադրաբար, գոռում է «Շահ, Շահ»։ Նման բան չի եղել», - պնդել է արևելագետ Կարինե Գևորգյանը, ով կարդում է իրանական մամուլը և ունի անձնական աղբյուրներ Իրանի տարբեր մասերում։

Նրա կարծիքով, արևմտյան աղբյուրներին չի կարելի վստահել, մինչդեռ իրանական աղբյուրներին կարելի է վստահել, բայց մեծ զգուշությամբ։ Բողոքի ակցիաների զոհերի վերաբերյալ իրանցիները ավելի հուսալի տեղեկատվություն են տրամադրում, քան արևմտյան լրատվամիջոցները: Եվ դատելով այդ տեղեկատվությունից, թվում է, թե մահացածների մեծ մասը ոստիկաններ են: Սա կարող է ցույց տալ երկու բան. ընդդիմությունը լավ պատրաստված է բռնի բախման, իսկ ոստիկանությունը հրաման ունի միայն պատասխան կրակ բացել։

«Շատերը չգիտեն, որ Իրանում բողոքի ակցիաները կանոնավոր երևույթներ են: Դրա համար նրանք չեն պատժվում կամ ճնշվում. իրանցի ժողովուրդն իրավունք ունի խաղաղ բողոքի ակցիաների: Եվ ամեն անգամ, երբ իրանցիները ցույցեր են անցկացնում, երկրի գերագույն առաջնորդն ասում է. «Դա նշանակում է, որ կառավարությունը ինչ-որ բան սխալ է անում, շտկեք այն»: Եվ իսկապես, վերջին իրադարձություններից հետո Կենտրոնական բանկի ղեկավարն արդեն հեռացվել է և նշանակվել է նորը: Անկարգություններ են տեղի ունենում երեք նահանգներում՝ Իլամում, Լորեստանում և Քուրդիստանում: Հարավում հանգիստ է: Եվ ամենակարևորը՝ հանգիստ է իրանական Ադրբեջանում», - շարունակել է Կարինե Գևորգյանը: Իրանական աղբյուրների համաձայն, ներկայիս բողոքի ակցիաների հիմնական շարժիչ ուժը քրդերն են, որոնց ամերիկամետ հակումները լավ հայտնի են:

Եվ կա ևս մեկ կետ: Հենց որ Իրանի իշխանությունները հասկացան, որ բողոքի ցույցերը մեծանում են, նրանք երկրում անջատեցին ինտերնետը, սակայն, անսպասելիորեն իրանցիների համար, Starlink-ը դարձավ անվճար։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն, Իրանում կա 20,000 անօրինական Starlink տերմինալ։ Դրանք ակտիվորեն են գործում, և իրանական իշխանությունները սկսել են հետևել դրանց։ Եվ բավականին հաջողությամբ, դատելով այն փաստից, որ ինտերնետն արդեն սկսել է աստիճանաբար վերականգնվել։
Հետաքրքիր է այն, որ Թուրքիան ամենաակտիվն է եղել Իրանի ներկայիս կառավարությանը աջակցելու հարցում։ Սա տրամաբանական է. նրանց համար «քրդական հարցը» մնում է ամենազգայուն և ցավոտ հարցերից մեկը։ Հետևաբար, չնայած Թեհրանի հետ գաղափարախոսական տարաձայնություններին, Անկարայի հրահանգով թուրքական հետախուզական ծառայությունները իրանցիներին տեղեկություններ են փոխանցել անկարգությունների կազմակերպման և համակարգման հետևում կանգնածների մասին։
Կարևոր ցուցիչ է այն, որ ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում գտնվող իրանցի արտագաղթողների մեծամասնությունը, ովքեր ատում են իշխող ռեժիմին, չեն աջակցում բողոքի ցույցերին։ Նրանք հատկապես չեն աջակցում արքայազն Ռեզա Փահլավիին, ով շատ ակտիվ է դարձել արևմտյան լրատվամիջոցներում, և որի վրա, կարծես, ԱՄՆ-ը խաղադրույք է կատարել։ Նա Նեթանյահուի ընկերն է։ Իրանցիների համար Փահլավին չափազանց զզվելի կերպար է, նույնիսկ կատակերգիկ։

Նաև ուշագրավ է այն, որ Բենյամին Նեթանյահուն Նոր տարուց անմիջապես առաջ թռավ ԱՄՆ, իսկ անմիջապես հունվարի սկզբին Իրանում անկարգություններ սկսվեցին։ Ինչպես նաև կարևոր են ԱՄՆ-ի գործողությունը Վենեսուելայում։ Այսպիսով, Ամերիկայի երկու թշնամիները՝ երկու նավթով հարուստ երկրներ, միաժամանակ են հարձակման տակ։ Ավելին, շատերը չգիտեն, որ Իրանն ու Վենեսուելան սերտորեն և անմիջականորեն կապված են։ «Իրանը բավականին ակտիվ է Լատինական Ամերիկայում, և Վենեսուելան նրանց համար ամրոց է։ Իրանցիները այնտեղ շատ են՝ Կարակասում մետրո են կառուցումն։ Եվ Վենեսուելան միակը չէ։ Իրանցիները բնավ էլ ամաչկոտ չեն և գործում են Մերձավոր Արևելքից դուրս։ Կարել է ինչ ասես ասել իրանի մասին, բայց դա ռազմավարական մտածողություն ունեցող երկիր է», - բացատրել է Կարինե Գևորգյանը։
Տեղեկատվական մանիպուլյացիան կարող է լինել Իրանի դեմ առաջիկա հարվածների նշան, հատկապես այն պատճառով, որ Վաշինգտոնն արդեն փաստացի հայտարարել է դրանց մասին։ Եվ լրացուցիչ ամերիկյան մարտական ինքնաթիռներ են արդեն վերաբաշխվել Եվրոպայից Մերձավոր Արևելք։ Չնայած Միացյալ Նահանգները խոստացել էր այլևս չի հարձակվի Իրանի վրա, եթե վերջինս չբախվի Իսրայելին, բայց անցյալ տարվա Իսլամական Հանրապետության դեմ հարվածներից հետո նրանց համար դժվար է դիմադրել գայթակղությանը։

Ինչպես երևում է, նրանք այժմ կշարունակեն փորձել Իրանը պահել «խիստ վերահսկողության տակ» օգտագործելով ցանկացած պատրվակ հետագա հարվածների համար։ Մասնագետները համաձայն են, որ Իրանին հաղթելու համար այն պետք է պայթեցնել ներսից և միաժամանակ հարձակվել դրսից։ Եվ այստեղ գլխավոր սպառնալիքը նույնիսկ քրդերը չեն, այլ իրանական Ադրբեջանը։ Եթե այն պայթի, դա աղետ կլինի բոլորի, այդ թվում ռուսների և թուրքերի համար։ Բայց Իրանը հրկիզելը այս պահին շատ դժվար է։ Չնայած նման փորձեր արվում են։ Կարինե Գևորգյանը պնդում է, որ հետխորհրդային Ադրբեջանում կա չորս իսրայելական բազա։ Պաշտոնական Բաքուն հերքում է դա, բայց իրանցիները դրանք տեսնում են հեռադիտակով։ Իսկ անցյալ ամռանը Իրանի և Ադրբեջանի միջև շատ լուրջ սրացում տեղի ունեցավ։ «Ադրբեջանից արձակված անօդաչու թռչող սարքերը հարվածեցին սահմանային շրջաններին, նաև Թավրիզի վրա բազմաթիվ հարվածներ եղան։ Մարդիկ զոհվեցին, մասնավորապես քաղաքացիական անձինք։ Շատ իրանցի ադրբեջանցիներ փախան Հայաստան՝ անվտանգություն փնտրելու համար։ Աղքատները լռվեցին սահմանին, իսկ ավելի հարուստները հյուրանոցներում, այդ թվում այն հյուրանոցում, որտեղ ես էի մնում։ Նրանք ինձ պատմեցին այդ իրադարձությունների մասին։ Եվ պետք է ասել, որ դրանցից հետո իրանական Ադրբեջանում պանթյուրքիստական տրամադրությունները զգալիորեն նվազել են։ Հիմա նրանք ասում են, որ սահմանից այն կողմ գտնվող ադրբեջանցիները իրենց եղբայրները չեն», - հաղորդել է Կարինե Գևորգյանը։

Եվ ի՞նչ։ Վերջերս իրանցիները տարածեցին տեղեկատվություն, որը Նեթանյահուն, իբր, Պուտինի միջոցով փոխանցել է, որ ինքը մտադիր չէ հարձակվել Իրանի վրա։ Բայց դա կարող էր լինել ոչ այլ ինչ, քան ապատեղեկատվություն։ Անցյալ տարի Իրանի ռմբակոծությունից առաջ, հիշենք, ԱՄՆ-ը ևս խոստացավ դա չանել և նույնիսկ որոշ բանակցություններ վարեց Իրանի հետ։ Հետևաբար շատ մեծ հարց է այն, թե արդյո՞ք ամերիկացիները, այժմ, երբ հաջողությամբ գերի են վերցրել Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյին, պատրաստ են դիմադրել Իրանի դեմ կրկին հարվածելու գայթակղությանը։ Այնուամենայնիվ, շատ ավելի կարևոր է այն, որ անկարգություններն իրենք, որոնք, եթե հմտորեն կառավարվեն, կարող են վերածվել իրական, այլ ոչ թե «միջակ» ապստամբության, մարդածին են։ Եվ դրանք լավ են սնուցվում։ Եվ հաշվի առնելով ամերիկացիների կողմից ներկայացված վերջնագիրը, որ նրանք անպայման «կմիանան», եթե բողոքի ցույցերը ֆիզիկապես ճնշվեն, պատմությունը ստանում է բոլորովին այլ իմաստ։

Այսինքն լրատվամիջոցների լուսաբանումը, ցնցող լուսանկարները և տեսանյութերը բավարար կլինեն, որպեսզի ԱՄՆ-ը ստանա միջամտելու «բարոյական իրավունք»։ Այն փաստը, որ դա ոչ մի կերպ չի վերաբերում նրանց և տեղի է ունենում ինքնիշխան երկրում, ընդհանրապես չի քննարկվի կամ հաշվի չի առնվի։ Վենեսուելայի պատմությունը դրա վառ ապացույցն է։