ԵՄ-ի ճնշումը Հայաստանի վրա սպառնում է 12.7 միլիարդ դոլարի առևտրաշրջանառությանը

Հրահրելով Հայաստանին դուրս գալ Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) և պատժամիջոցներ կիրառելով Ռուսաստանի դեմ Եվրամիությունը ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև մերձեցման ֆոնին փորձում է պահպանել իր կորցրած ազդեցությունը և աշխարհաքաղաքական դերը ։ Սա քաղաքագետ Արման Ղուկասյանի կարծիքն է Sputnik Armenia-ին տված հարցազրույցում, գրում է tsargrad.tv–ն։

Հիշեցնենք, որ Բրյուսելում ԵՄ-ՀՀ համագործակցության խորհրդի նիստից հետո տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում, Եվրամիության դիվանագիտական ​​ծառայության ղեկավար Կայա Կալլասը հայտարարել էր, որ պաշտոնական Երևանի ռազմավարական դիրքորոշումների և ԵՄ արտաքին քաղաքականության միջև համընկնման մակարդակը 37% է և կոչ էր արել հայկական կողմին միանալ Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներին։ «Արևմուտքի հետ Հայաստանի ներկայիս հարաբերություններում կան լուրջ ենթատեքստեր։ Պարզապես նայեք, թե քաղաքական առումով ինչի է փորձում հասնել Արևմուտքը։ «Արևմուտք» ասելով ես նկատի ունեմ Եվրոպական Միությունը և Միացյալ Թագավորությունը, որոնք ցանկանում են մնալ աշխարհաքաղաքական գործոն և թույլ չտալ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմին թելադրել խաղի կանոնները։ ԵՄ-ն այս առումով շատ լուրջ խնդիրներ ունի։ Մենք տեսնում ենք, թե ինչ է կատարվում Ուկրաինայում։ Թրամփը փորձում է ուղղակիորեն բանակցել Պուտինի հետ շրջանցելով ԵՄ-ն։ Եվ այս համատեքստում էլ ԵՄ-ն փորձում է ամրապնդել իր դիրքերը Հարավային Կովկասում», - նշել է Ղուկասյանը։

Մեկնաբանելով եվրոպական դիվանագիտության ղեկավարի հայտարարությունը Հայաստանի քաղաքականության եվրոպական հարթակին «37%-ով համապատասխանության» մասին Ղուկասյանը հռետորականհարց է հնչեցրել, թե ինչո՞ւ է ինքնիշխան պետությունը համաձայնեցնում իր քաղաքականությունը դրսից մեկի հետ։

Ըստ նրա Ռուսաստանի դեմ «երկրորդ ճակատ» բացելու առաջարկով նմանատիպ ճնշում է գործադրվել նաև Վրաստանի վրա։ Այնուամենայնիվ, պաշտոնական Թբիլիսին, ինչպես նշել է փորձագետը, որոշումներ է կայացրել հիմնվելով սեփական ազգային շահերի և ռիսկերի գնահատման վրա։ «Վրաստանի վրա նույնպես ճնշում գործադրվեց հակառուսական քայլեր ձեռնարկելու համար։ Սակայն Վրաստանը գիտակցում էր, որ դա զգալի կորուստներ կբերի։ Եվ հիմա Կայա Կալլասն ասում է, որ մենք պետք է միանանք Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներին լիովին գիտակցելով նման քայլի հետևանքները, քանի որ դա հակասում է Հայաստանի կենսական շահերին։ Արդյո՞ք Հայաստանը պետք է դառնա գործիք Արևմուտքի ձեռքում։ Իհարկե ոչ։ Ինչո՞ւ պետք է պատժամիջոցներ կիրառենք մենք մեր դեմ։ Ի վերջո, եթե մենք պատժամիջոցներ կիրառենք Ռուսաստանի դեմ, դա մեզ վրա կազդի», - ասել է Ղուկասյանը։

Նա նաև նշել է, որ արևմտյան քաղաքականությունը նպատակ ունի ամրապնդել հակառուսական կոալիցիան հարավից Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով։ Նրա կարծիքով, այդ գործընթացում տարածաշրջանային երկրների շահերը հաճախ մղվում են երկրորդ պլան։ Մասնագետի խոսքով Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև առճակատման սրմանը զուգընթաց փոքր պետությունների, այդ թվում Հայաստանի, մանևրելու տարածքը նեղանում է։ Հաշվի առնելով այս աշխարհաքաղաքական դինամիկան, Հայաստանի դիրքորոշման առանձնահատկությունը Ռուսաստանի հետ նրա սերտ տնտեսական կապերն են։ Արձագանքելով կառավարության կողմից ԵԱՏՄ անդամակցության և ԵՄ ինտեգրման միջև անխուսափելի ընտրության վերաբերյալ ակտիվ քննարկմանը քաղաքագետը նման պատմությունները որակել է որպես անհիմն։ Նա ընդգծել է, որ զուտ քաղաքական իմաստով ընտրություն չկա, հարցը պետք է հիմնված լինի տնտեսական իրողությունների և աշխարհագրության վրա։ ««Ընտրության» մասին խոսակցությունները Հայաստանի համար կոնկրետ մարտահրավերներ են առաջացնում, քանի որ կառավարությունը մեր տնտեսությունը վտանգի է ենթարկում որոշակի քաղաքական շահերի համար։ ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի միջև ընտրություն կատարելը դիլեմա չէ, այլ տնտեսական իրականություն։ Մենք սերտորեն կապված ենք ԵԱՏՄ-ի և, մասնավորապես, Ռուսաստանի հետ։ Հայաստանի առևտրաշրջանառությունը ԵԱՏՄ-ի հետ կազմում է 12,7 միլիարդ դոլար, որի առյուծի բաժինը Ռուսաստանինն է, իսկ ԵՄ-ի հետ մոտ 2 միլիարդ դոլար է, որը մի փոքր չափազանցված է։ Մենք մեր գյուղատնտեսական արտադրանքի 85%-ը արտահանում ենք ԵԱՏՄ։ ԵՄ մենք հիմնականում արտահանում ենք հումք։ Պատրաստի արտադրանքը նշանակում է աշխատատեղեր և ավելացված արժեք, մինչդեռ հումքը պարզապես հումք է», - ընդգծել է քաղաքագետը։

Ղուկասյանը ուշադրություն է հրավիրել լոգիստիկ և գնային սահմանափակումների վրա, որոնք որոշում են հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակությունը եվրոպական շուկայում։ Լոլիկի և այլ գյուղատնտեսական արտադրանքի ԵՄ երկրներ առաքումն ավելի թանկ է, քան Ռուսաստան, ուստի հայկական արտադրանքը չի կարող մրցակցել, օրինակ, իսպանական արտադրանքի հետ գնի և ծավալի առումով։ Նրա կարծիքով, այս տնտեսական պայմանները ռուսական շուկան ավելի նախընտրելի են դարձնում հայ արտահանողների համար։ Միևնույն ժամանակ, նա գնահատել է, որ Հայաստանի իշխանությունների հակասական քաղաքական հայտարարություններն արդեն իսկ հանգեցրել են բացասական տնտեսական հետևանքների։ Նա հիշեցրել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի այն հայտարարությունը, որ այս տարվա վերջին սպասվում է ռուս-հայկական առևտրաշրջանառության կտրուկ անկում՝ 12,4 միլիարդ դոլարից մինչև 6 միլիարդ դոլար։ Օվերչուկը նաև նշել է, որ ռուսական բիզնեսն ավելի զգույշ է դարձել Հայաստանի հետ համագործակցության հարցում։ «Ռուսական բիզնեսը զգույշ է Հայաստանի հետ ներդրումների և տնտեսական կապերի առումով համագործակցելու հարցում, և դա «վերևից չի հուշվում»։ Դա բնական գործընթաց է, եթե ձեր երկրում նման քաղաքական հայտարարություններ են արվում։ Մեկ ուրիշը կարող էր ավելի խիստ մոտեցում ցուցաբերել։ Դրանք մի քանի քայլեր են։ Կարելի է կանխատեսնել ԵՄ-ի արձագանքը, եթե մենք նմանատիպ քաղաքականություն վարենք նրա նկատմամբ։ Ոչ ոք չի գնա այնտեղ, որտեղ հայտարարություններ են արվում իրենց երկրի դեմ։ Նույնը վերաբերում է նաև բիզնեսին», - կարծիք է հայտնել Ղուկասյանը։

Մասնագետը նաև նշել է, որ Հայաստանի հասարակական-քաղաքական ասպարեզում արևմտամետ ուժերը փորձում են Օվերչուկի հայտարարությունները և այլ հայտարարությունները մեկնաբանել որպես «Ռուսաստանը ճնշում է գործադրում մեզ վրա, ստիպում է ընտրություն կատարել»։ Ավելին, նշել է Ղուկասյանը, ընտրության նմանատիպ կոչեր են հնչում հենց ԵՄ-ից։ ՀՀ-ում Չեխիայի դեսպան Պետր Պերունչիկը վերջերս հայտարարել է, որ Հայաստանը չի կարող լինել և՛ ԵՄ-ի, և՛ ԵՏՄ-ի անդամ։ Քաղաքագետի խոսքով նման հայտարարությունները կարելի է դիտարկել որպես ԵՄ-ի կողմից ճնշման մի ձև։

Ղուկասյանի կարծիքով Հայաստանը Ռուսաստանի համար համեմատաբար փոքր շուկա է և էական տնտեսական օգուտներ չի ներկայացնում։ Մոսկվայի համար հայկական ուղղությունը մեծ հաշվով քաղաքական է։ Նա կոչ է արել ՀՀ ղեկավարությանը հաշվի առնել այս քաղաքական շահերը սեփական արտաքին քաղաքականությունը մշակելիս։ «Մենք չենք կարող խորացնել հարաբերությունները մեկ կողմի հետ մյուսի հետ հարաբերությունների հաշվին, հատկապես այնպիսի երկրի հետ, ինչպիսին է Ռուսաստանը։ Անկախ նրանից, թե դա մեզ դուր է գալիս, թե ոչ, դա իրականություն է։ Ոմանց դուր է գալիս Իտալիան, ոմանց Ֆրանսիան, իսկ ոմանց էլ Ռուսաստանը։ Բայց խոսքը անձնական նախասիրության մասին չէ։ Խոսքը պրագմատիկ ազգային շահերի մասին է։ Այո՛, մենք պետք է հարաբերություններ ունենանք Արևմուտքի հետ, բայց չենք կարող ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունները փոխանակել ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների հետ։ Հատկապես, որ տեսանեելի չէ դրա համար որևէ հնարավորություն «տեղում»», - շարունակել է Ղուկասյանը։

Միևնույն ժամանակ, նա ընդունել է այն, որ Հայաստանի քաղաքացիները կուտակել են հարցեր Ռուսաստանի համար և չիրականացված սպասումներ Մոսկվայի վերաբերյալ։ Քաղաքագետը ենթադրել է, որ հայկական կողմի արտաքին քաղաքականության սպասումները, հնարավոր է, չափազանցված են եղել։

Նրա կարծիքով, հայ-ռուսական հարաբերություններում օբյեկտիվ բացերը պետք է լուծվեն երկխոսության և դիվանագիտության միջոցով։ Եթե Երևանն իսկապես հանձնառու է կոնկրետ խնդիրների լուծմանը, ապա երկու գործընկերների համար միշտ կլինեն հնարավորություններ պրագմատիկ շահերը առաջ մղելու համար։

Եզրափակելով Ղուկասյանը ուշադրություն է հրավիրել տարածաշրջանային քարտեզի վրա և զգուշացրել Հարավային Կովկասում Ռուսաստանին իրական այլընտրանքի գոյության մասին պատրանքներից՝ սկսած... ԵՄ-ից կամ ԱՄՆ-ից։ Նա նշել է, որ Անկարան և Բաքուն են նշանակալի դեր խաղում տարածաշրջանում, ընդ որում Թուրքիան և նրա դաշնակից Ադրբեջանը արդյունավետորեն հանդես են գալիս որպես արևմտյան գործոն։