«Փաշինյանը պատվիրել է հայկական հիմն կիրակնօրյա պատարագից առաջ. Ժողովուրդը սարսափից լռում է»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 10 Դեկտեմբեր, 2025 10:30

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու «բարեփոխման» իր տեսլականը: Կառավարության ղեկավարը հրապարակել է գործողությունների ծրագիր, որի առաջին կետը ներկայիս կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հրաժարականն է և Պատրիարքական Աթոռի տեղապահի ընտրությունը, գրում է eadaily.com–ը: Այնուհետև, ըստ իջևանցի «բարեփոխիչի», պետք է ընդունվի «Հայ Առաքելական Եկեղեցու Կանոնագիրք» հոգևորականության հուսալիությունը ստուգելու կանոններով, ֆինանսական թափանցիկությամբ ու ապաքաղաքականացվածության հայտարարությամբ: Կստուգվեն նաև նշված կանոնների պահպանման երաշխիքները:

Փաշինյանը խոստանում է հոգևորականների համար սոցիալական երաշխիքներ, կուտակային կենսաթոշակային համակարգից օգտվելու իրավունք, եկամտային հարկի վերադարձ, սոցիալական վարկեր և պարտադիր առողջության ապահովագրություն։
Վարչապետը նաև նշել է, որ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ընտրությունները պետք է անցկացվեն նոր Կանոնագրքի համաձայն։ Որպես հետգրություն Փաշինյանը խոստացել է կառավարության խորհրդատվական աջակցությունը Կանոնագրքի մշակման գործում։
Իրավաբան և իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հերքել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու պետության կողմից 301 թվականին հիմնադրման մասին վարչապետի հայտարարությունը անդրադառնալով Փաշինյանի պատմական ակնարկներին, որոնք հնչել են մի խելահեղ առաջարկի հետ մեկտեղ, այն է կիրակնօրյա պատարագներից առաջ բոլոր հայկական եկեղեցիներում հնչեցնել ազգային օրհներգը։ «Առաքելական Եկեղեցին հիմնադրվել է առաջին դարում Սուրբ Առաքյալներ Թադեոսի և Բարթողոմեոսի կողմից: 301 թվականին պետությունը պարզապես ճանաչել և պետական կարգավիճակ է շնորհել այդ Եկեղեցուն մոտավորապես 250 տարի անց՝ շնորհիվ սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի», - սոցիալական ցանցերում բացատրել է Մելիքյանը։

Նրա խոսքով վարչապետը որևէ կապ չունի Սուրբ Պատարագի ծեսերի հետ, որոնք Եկեղեցու հայրերը մշակել են դարերի և հազարամյակների ընթացքում։ Իր հերթին, «Գոլոս Արմենիա» հրատարակությունը շեշտել է, որ Փաշինյանի խորհրդարանում արված հայտարարությունը, թե իրեն «պետք չէ իրեն ենթարկվող կաթողիկոս, այլ պետք է օտարերկրացի լեյտենանտի չենթարկվող», և որ կաթողիկոսը «պետք է հեռանա», գերազանցում է բոլոր հնարավոր կարմիր գծերը։

Ավելին, որոշակի իմաստով, Եկեղեցին պառակտելու փորձը հաջողվել է, քանի որ ի հայտ են եկել հոգևորականներ, որոնք դեմ են կաթողիկոսին։ Մեղադրանքներ, բողոքներ, վարչապետի հետ արտակարգ հանդիպում. այս ամենը նախատեսված է ներքին եկեղեցական պայթյուն առաջացնելու համար։ Սակայն 28 արքեպիսկոպոսներ և եպիսկոպոսներ միաժամանակ հայտարարել են կաթողիկոսին իրենց լիակատար աջակցության մասին և նրա հակառակորդների գործողությունները անվանել են պառակտման փորձ։ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ն նույնպես քննադատել է հայկական իշխանությունների հարձակումները եկեղեցու վրա ընդգծելով, որ իր դիրքորոշումը անփոփոխ է և կմնա անսասան։ Բոլորն են հասկանում, որ եթե կաթողիկոսը հանկարծակի «հրաժարական տա» գործադիր իշխանության ճնշման տակ, նման արդյունքը կնշանակի ուժերի և զսպումների հավասարակշռության լիակատար փլուզում։ Բանն այն է, որ Եկեղեցին Հայաստանի վերջին անկախ ինստիտուտն է։

Սփյուռքն է ազդանշան ստացել, կաթողիկոսի լեգիտիմության կորուստը հարված կլինի համաշխարհային հայկական կապերին։ Բայց Փաշինյանի կառավարությունը համոզված է, որ այլևս դիմադրություն չկա, և սկսվել է մի այնպիսի փուլ, երբ ճնշող մեխանիզմները այլևս չպետք է թաքցնել։ Ճիշտ է, դրանք առաջ էլ հատկապես չեն թաքցվել։ Արդյունքում Ադրբեջանն ու Թուրքիան են ստանում կատարյալ նվեր. թույլ եկեղեցի = թույլ ինքնություն = տարածաշրջանային ճնշման իդեալական հիմք, նույնիսկ ավելի մեծ, քան նախկինում։
Սակայն եկեղեցու դեմ պետական արշավը երբեք լավ չի ավարտվել, երբե՛ք։ Հենց որ կառավարությունը սկսում է «վերանորոգել» կրոնական հաստատությունները՝ համապատասխանեցնելով դրանք իր նպատակներին, երկիրը հայտնվում է անկայունության գոտում, որից գործնականում անհնար է դուրս գալ առանց կորուստների։ Բայց մի՞թե Հայաստանը բավականաչափ չի կորցրել այս յոթ տարիների ընթացքում։ Այսօր հայ հասարակությունը չի բախվում «Ո՞վ է ճիշտ. Փաշինյանը, թե՞ Գարեգին Բ-Ն» հարցին։

Իրական հարցն այն է, թե արդյո՞ք երկրում կմնա որևէ ինստիտուտ, որը չի վերածվել գործադիր իշխանության կցորդի, արդյո՞ք Հայաստանը ինստիտուտների պետություն է, թե՞ մեկ կաբինետի և վարչապետի աթոռը զբաղեցնող մեկ անձի ծրագրերի պետություն։

Եվ ևս երկու կարևոր կետ։ Փաշինյանի խառնածինները սոցիալական ցանցերում, քիշինևյան առոգանությամբ, տոնում են այն, որ «Կաթողիկոսը չկարողացավ գումարել դեկտեմբերի 10-ին նախատեսված ճակատագրական եպիսկոպոսական ժողովը, որը վկայում է նրա թուլության և ոչ ժողովրդականության» մասին: Ի՜նչ ծաղրածուներ։

Անգամ նորածնին է ակնհայտ, որ գրավված պետությունում, որտեղ հարգված եպիսկոպոսները բանտարկված են կեղծ մեղադրանքներով, նման միջոցառումների անցկացումը չափազանց վտանգավոր է: Անխոհեմ է վտանգի ենթարկել այն կողմնակիցներին և պետական գործիչներին, ովքեր, ամենայն հավանականությամբ, կձերբակալվեն կամ կարտաքսվեն երկրից: Եվ կաթողիկոսը այսօրվա համար միակ ճիշտ որոշումն է կայացրել, այն է չեղարկել է ժողովը։

Իսկ հիմա պատարագից առաջ օրհներգի մասին: Իրականում Փաշինյանը իր խելագարության մեջ կրկնում է ուրիշներին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Վիննիցայի մարզի Լադիժինի Կազանի տաճարում, որը գրավվել էր բենդերականների կողմից, որտեղ քահանան դաժանորեն ծեծի էր ենթարկվել, անցկացրել էր «պատարագ», որի ընթացքում հնչել էր Ուկրաինայի օրհներգը: Այդ «պատարագին» ոչ ոք ներկա չէր, բացառությամբ հոգևորականների և ինչ որ անհայտ մարդկանց, որոնք կանգնած էին խորանի մոտ։ Այսպիսով, սա է այն ճակատագիրը, որը իջևանցի կրոնափոխը պատրաստում է ՀԱԵ-ի համար։ Միայն մեկ բան կա ասելու. Մարդիկ, շարունակեք լռել։ Եվ չզարմանաք, եթե շուտով հազարամյա հայկական եկեղեցիները լցվեն աղմկոտ դիսկոտեկներով և անցկացվեն «ՔՊ» կուսակցության համաժողովներ՝ Աննա Հակոբյանի երկրպագուների մասնակցությամբ։ Իսկ դրանից հետո կգան նրանց թուրք «ընկերները» ֆեսեներով։