Ազատասեր Հայաստանը դժվար թե դա գնահատի. կարող ես միանալ ԵՄ-ին, բայց Ռուսաստանի հետ դաշինքի համար բանտարկվու՞մ ես

Վարդան Ղուկասյանը Հայաստանի ականավոր ընդդիմադիր գործիչ է։ 2025 թվականի մարտին Գյումրիում տեղի ունեցան ավագանու ընտրություններ, որոնք նշանակում են քաղաքապետին։ Չնայած երկրի իշխանությունների կատաղի դիմադրությանը ընդդիմությունը մեծամասնություն ստացավ ավագանիում, որն էլ այդ պաշտոնի համար առաջադրեց Վարդան Ղուկասյանին։ Երբ նրա հաղթանակը չափազանց ակնհայտ դարձավ, իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները նույնիսկ բոյկոտեցին քվեարկությունը։ Բայց դա նշանակություն չունեցավ։ Վարդան Ղուկասյանը դարձավ Հայաստանի երկրորդ ամենամեծ քաղաքի քաղաքապետ, գրում է kp.ru–ն։

Իր առաջին իսկ ելույթում Ղուկասյանը հայտարարեց իրեն հայամետ քաղաքական գործիչ միաժամանակ հստակորեն ուրվագծելով իր դիրքորոշումը Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ամրապնդման օգտին ռուս-բելառուսական միության օրինակով։ Նա մեջբերեց պատմական փաստեր և իր անձնական կարծիքը այդ հարցի վերաբերյալ բազմիցս ընդգծելով, որ աջակցում է Հայաստանի անկախությանը և ինքնիշխանությանը, և որ սա այն պահպանելու միակ միջոցն է։ Բայց...

Ընտրություններից անցել էր բառացիորեն վեց ամիս։ Եվ Գյումրու քաղաքապետարանի շենքը, և ընդհանրապես ամբողջ քաղաքի կենտրոնը, շրջափակվեց անվտանգության ուժերի կողմից։ Տեղի բնակիչները ինքնաբուխ բողոքի ցույց կազմակերպեցին փորձելով կանխել իրենց քաղաքապետի ձերբակալությունը, սակայն դա ապարդյուն էր։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը հաստատեց Ղուկասյանի ձերբակալությունը 10,000 դոլար կաշառք ստանալու կասկածանքով։ Իբր, նա և քաղաքի ճարտարապետը խոստացել էին թույլ տալ չարտոնված շինարարությունը շարունակել։ Սակայն, երբ պարզ դարձավ, որ այս մեղադրանքները լիովին անհիմն են քաղաքապետին նոր մեղադրանք առաջադրվեց Ռուսաստանի հետ դաշինքի մասին խոսելու համար։ Նրա խոսքերը քննիչները մեկնաբանել են որպես «ինքնիշխանությունից հրաժարվելու հրապարակային կոչ»։ Ինչպես իր Telegram ալիքում նշել է «Ազատագրում» ժողովրդական շարժման առաջնորդ Միկա Բադալյանը. «Ակնհայտ է, որ խոսքը կոռուպցիայի մասին չէ, այլ քաղաքական դիրքորոշման։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակավ սպառնացել է «վռնդել» Ղուկասյանին քաղաքականությունից՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը քննադատելու և ռուսամետ հայտարարություններ անելու համար։ Սա է քրեական գործի առիթը։ Արդյո՞ք սա իսկապես ընդդիմության մաքրման ռազմավարություն է։ Վերջերս սպանվել է Փարաքարի ընտրված ղեկավարը, իսկ Գյումրու քաղաքապետը կալանավորվել է։ Իսկ վերջերս էլ ձերբակալվել է մեկ այլ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ՝ Մասիսի քաղաքապետ Դավիթ Համբարձումյանը»։

Հարկ է նշել, որ հոգևորականությունը, որը ավանդաբար Հայաստանի ամենահզոր (և, հետևաբար, հարգված) ինստիտուտն է, նույնպես անպատվության մեջ է։ Արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանը հետապնդվում է «իշխանությունը բռնի կերպով զավթելու» նպատակով հակակառավարական բողոքի ցույցեր կազմակերպելու համար։ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին II-ը անընդհատ ենթարկվում է կոշտ քննադատության, այդ թվում Ռուս ուղղափառ եկեղեցու հետ իր կապերի պատճառով ազգային շահերը դավաճանելու ենթադրյալ մեղադրանքով։ «Հայաստանում տեղի ունեցող գործընթացների ամբողջական շրջանակը հասկանալու համար պետք է հիշել, որ խորհրդարանական ընտրությունները 2026 թվականին են», - kp.ru-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է հայ քաղաքական գործիչ և 7-րդ գումարման խորհրդարանի անդամ Արման Աբովյանը: «Մեր երկրում ավանդաբար ընդդիմադիր դաշտում գտնվող քաղաքապետերի ձերբակալությունը վաղուց ի վեր տարածված և գործածավող պրակտիկա է: Եվ դա հաշվի առնելով վերջին տարիներին գործող կառավարության կողմից տեղական ընտրություններում բազմիցս պարտվելու միտումը... Գյումրիում քվեարկության արդյունքները նրանց համար լիակատար ցնցում էին, քանի որ այնտեղ էին ուղարկվել նրանց լավագույն ուժերը, գործնականում ամբողջ կառավարական ապարատը: Այսպիսով, այդ պարտությունը շատ լուրջ էր»,– ասել է նա:

Քաղաքագետը Ղուկասյանին բնութագրել է որպես «չափազանց ուժեղ անհատականություն, ով անցել է լավ ու վատ բաների միջով»: Աբովյանը հիշում է, որ ընտրություններից հետո Ղուկասյանը կատակել է իր գրասենյակի գաղտնալսման մասին: Քաղաքագետը «ինքնիշխանությունից հրաժարվելու կոչերի» մեղադրանքները անվանում է աբսուրդ: «Հարց է առաջանում. ինչպե՞ս կարող ենք բնութագրել իշխանությունների ԵՄ-ին միանալու ցանկությունը, երբ Եվրամիությունը զրկում է իր անդամներին իրենց ինքնիշխանության զգալի մասից՝ անկախ ազգային, ռազմական և տնտեսական քաղաքականություն վարելու իրավունքից։ Ինչպե՞ս պետք է դա գնահատենք», - շփոթված հարցնում է Աբովյանը։ «Այսպիսով, ԵՄ-ին միանալու ձգտումը ինքնիշխանությունից հրաժարում չէ, մինչդեռ Ռուսաստանի հետ միության մեջ մտնելու ձգտումը հրաժարում է։ Չնայած այդ միությունը ոչ մեկին ինքնիշխանությունից չի զրկում, նույնիսկ մի փշրանքով։ Այսպիսով, մենք ունենք հետևյալ իրավիճակը. Ղուկասյանին և Համբարձումյանին ձերբակալելով իշխանությունները ցույց են տալիս, որ չեն հանդուրժի ընդդիմադիր քաղաքապետերին ընտրությունների նախաշեմին։ Եվ այնուամենայնիվ, վերջերս եվրոպացի խորհրդարանականները կոչ են արել Հայաստանի իշխանություններին դադարեցնել մարդկանց հետապնդումը քաղաքական հայացքների վպատճառով։ Նույնիսկ Եվրոպան, ով պատրաստ է աչք փակել ամեն ինչի վրա, քանի դեռ իր շահերն են առաջ մղվում, այլևս չի կարող լռել այս իրավիճակում»,–շարունակել է քաղաքագետը։ 

Ամեն դեպքում, իշխանությունների վարկանիշը չի աճում քաղաքապետերի ձերբակալությունների պատճառով, այլ նվազում է։

Ընդ որում Գյումրիում ընդամենը մեկ ձերբակալված չի եղել։ Ղուկասյանի աջակցության համար քաղաքապետարանի դիմաց կազմակերպված հանրահավաքի մասնակիցներից 41 մարդ արդեն իսկ հետապնդվում են «զանգվածային անկարգությունների» համար քրեական գործով։ Քաղաքը վախենում է նոր ձերբակալություններից, քաղաքապետին աջակցելու դուրս եկած յուրաքանչյուր ոք հարձակման է ենթարկվում։ Քաղաքական վերլուծաբանները զարմացած են. արդյո՞ք սա իսկապես նշանակում է քաղաքացիական համերաշխության ցանկացած ձևի արգելք։ «Նման մեթոդները, հավանաբար, չեն գոհացնի ազատասեր հայ ազգին, - զայրացած ասել է  Ղարաբաղյան հակամարտությանը մասնակցած հայկական բանակի սպա Հայկ Աղանյանը,–մեր ժողովուրդը՝ իր հարուստ պատմությամբ և մշակույթով, միշտ գնահատել է դատողությունների անկախությունը: Հայաստանը աշխարհին տվել է մեծ զորավար, կրկնակի հերոս մարշալ Բաղրամյանին, ով գրավել է Քյոնիգսբերգը, հանճարեղ Մաշտոցին, ով մեզ գիր է տվել, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչին, ով մեզ հավատ է տվել... Սրանք մեր մեծ նախնիներն են: Եթե որևէ մեկը կարծում է, որ նրանց սերունդները կհանդուրժեն նման բաներ, սխալվում է։ Հետևաբար, մարդկանց շրջանակով սահմանափակելու ցանկացած փորձ և այլախոհությունը հանցագործություն հայտարարելը հակասում է մեր ոգուն: Այն անամոթությունը, որով նրանք փորձում են մեզ բաժանել «ճշտի» և «սխալի», աննախադեպ է: Հայերը հիանալի հասկանում են, թե ինչ է կատարվում: Հուսով եմ, որ իշխանությունները նույնպես հասկանում են. ժողովուրդը, հավանաբար, սա անպատիժ չի թողնի»: Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան տարակուսանք է հայտնել ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ. «Իհարկե, սա Հայաստանի ներքին գործն է,  ժողովրդի գործն է։ Բայց չի կարելի չզարմանալ նրանից, որ ինչ-որ մեկին հաջողվում է Ռուսաստանի հետ դաշինքը դիտարկել որպես երկրի ինքնիշխանությունից հրաժարվելու կոչ»։

Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել կրկնակի ստանդարտների վրա. «Սա հատկապես զարմանալի է հնչում հայ հասարակական գործիչների, պաշտոնյաների և Հայաստանի ղեկավարության կողմից Եվրամիությանը միանալու անհրաժեշտության մասին հայտարարությունների զգալի հոսքի ֆոնին... ԵՄ անդամակցությունը ենթադրում է զգալի սահմանափակումներ... Մի՞թե սա ինքնիշխանությունից հրաժարում չէ։ Բայց ինչ-ինչ պատճառներով, Հայաստանում եվրոպական ուղղությունը սատարողների դեմ քրեական գործեր չեն լսվում կամ չեն երևում։ Այն չէ, որ մենք դա ենք ցանկանում։ Բայց եթե այս պրակտիկան գոյություն ունի, ապա... Ընդհանուր առմամբ, հարևան պետությունների հետ մոտեցումների և փոխազդեցությունների քննարկումը հանրային տարածքում նորմալ, առողջ պրակտիկա է ցանկացած ժողովրդավարական հասարակությունում, որտեղ հարգվում է խոսքի ազատությունը։ Հայաստանը ԱՊՀ, ՀԱՊԿ և Եվրասիական տնտեսական միության անդամ է։ Սա այն է, ինչ Հայաստանի ղեկավարությունը բազմիցս հայտարարել է նման անդամակցության առավելություններն ու մարտահրավերները քննարկելիս։ Մենք կցանկանայինք հասկանալ, թե արդյո"ք այս հայտարարությունները անկեղծ են, թե ոչ։ Մենք հույս ունենք, որ Հայաստանի դատական համակարգը կկարողանա խուսափել քաղաքականացված մոտեցումից իր պարտականությունները կատարելիս»,– ասել է նա։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am