Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ …Ամենաթանկ ավտոմեքենան

2022 թվականին Mercedes-Benz-ի թանգարանում (Շտուտգարտ) տեղի է ունեցել աճուրդ, որտեղ սահմանվել է ավտոմեքենաների համար բացարձակ «գնի» համաշխարհային ռեկորդ։ Ներկայումս գոյություն ունեցող երկու Mercedes 300 SLR Uhlenhaut Coupe-ներից մեկը վաճառվել է հարյուր երեսունհինգ միլիոն եվրոյով, որը կազմում է մոտ հարյուր քառասուներեք միլիոն դոլար։ Բայց ինչո՞ւ են այդ մեքենայի համար վճարել փոքրիկ պետության բյուջեին համեմատելի նման գումար։

«SLR Coupe» մոդելը ստեղծվել է 1955 թվականին, և նրա «ծնունդը» տեղի է ունեցել մոտոսպորտի ոսկեդարում։ Մոդելի անվան մեջ «Uhlenhaut»-ը հայտնվել էր Mercedes-Benz-ի գլխավոր տեխնիկական տնօրեն Ռուդոլֆ Ուլենհաուտի պատվին, ով անձամբ էր մասնակցել դրա մշակմանը։ Նրա խնդիրը շատ դժվար էր՝ ստեղծել այնպիսի սպորտային մեքենա մրցարշավների համար, որը համատեղում է հսկայական արագությունը, կատարյալ կառավարումը և գրեթե բացարձակ անվտանգությունը։

SLR Coupe-ի կոնցեպտը «աճել է» իր նախորդից՝ Mercedes-Benz 300 SLR մրցարշավային մեքենայից, որը մասնակցել է ավտոմրցարշավների աշխարհի առաջնություններին (այն ժամանակ դա կոչվում էր Ֆորմուլա 1)։ Բայց եթե նման մրցարշավային տարբերակները նախատեսված էին մրցուղիների համար, ապա Coupe-ն փորձ էր ստեղծել սուպերմեքենա, որը կարելի է վարել սովորական ճանապարհներով, ընդ որում՝ շատ արագ։

Տեխնիկական տեսանկյունից 300 SLR Coupe-ն իսկական առաջընթաց էր «մրցարշավային» մեքենաների արտադրության մեջ։ Շարժիչը՝ 3 լիտր ծավալով ութգլանանի, հագեցած մեխանիկական կոմպրեսորով, հզորությունը՝ մոտ 310 ձիաուժ, առավելագույն արագությունը՝ ավելի քան 290 կմ/ժ (անհավանական թիվ 1950-ականների կեսերի համար)։ Ածխածնային մանրաթելային և մագնեզիումային մասեր. այո, այն ժամանակ կոմպոզիտներ չկային, բայց դիզայներները ակտիվորեն օգտագործում էին «թեթև» նյութեր մեքենայի քաշը նվազեցնելու համար։ Առջևի կախոցը՝ անկախ, հետևինը՝ ճոճվող կիսառանցքների վրա, արգելակները՝ թմբուկային, բայց «նորարարական» սառեցմամբ և նյութերով, որոնք թույլ էին տալիս արդյունավետ արգելակել մեքենան բարձր արագության հասնելուց հետո։

Բայց ամենից շատ, իհարկե, մեքենայի արտաքին տեսքն էր տպավորիչ։ Ուղղորդված թափք, հարթ գծեր, մեծ օդային մուտքեր և ֆիրմային ռադիատորային ցանց։ Կարծես ոչ թե մեքենա էր, այլ ինչ-որ ինքնաթիռ։ Արդյունքում «Ուլենհաուտ» անունն ինքնին դարձավ կատարելության հոմանիշ։

Հետաքրքիր է այն, որ նման «հեղափոխական և կատարյալ» մեքենան երբեք չի մտել արտադրության մեջ։ Պատճառը Mercedes-Benz-ի ավտոմոտոսպորտին մասնակցության ավարտն էր 1955 թվականի Ֆրանսիայի Գրան Պրիի ողբերգությունից հետո, որտեղ վթարի հետևանքով զոհվեց տրիբունաներում գտնվող ավելի քան ութսուն հանդիսատես։ Դրանից հետո ընկերությունը ժամանակավորապես լքեց մրցարշավները, և SLR Coupe-ն արտադրելու բոլոր հետագա ծրագրերը սառեցվեցին։ Ստեղծվեցին ընդամենը երկու նախատիպեր, որոնցից մեկը պատկանում էր հենց Ռուդոլֆ Ուլենհաուտին, ով հաճախ էր այն վարում ընկերության գործարանների միջև։ Հենց այդ օրինակն էլ վաճառվեց աճուրդում 2022 թվականին։

Ինչո՞ւ SLR Coupe-ն է դարձել արժեքի առումով «չեմպիոն»։ Պատասխանը թաքնված է մի քանի հիմնական գործոնների մեջ։ Առաջինը՝ եզակիությունն է. այն մոլորակի վրա գոյություն ունեցող երկու օրինակներից միակն է, որը հասանելի է դարձել մասնավոր սեփականատիրոջ համար, իսկ երկրորդ օրինակը գտնվում է Mercedes-Benz-ի թանգարանում և, ըստ ընկերության խորհրդի, ոչ մի դեպքում չի վաճառվի։ Երկրորդը՝ պատմական արժեքն է. այն ավտոմոբիլային սպորտի պատմության ամենադրամատիկ իրադարձություններից մեկի «արձագանքն» է։ Երրորդը՝ վիճակն է. այն պահպանվել է կատարյալ վիճակում։ Չորրորդը՝ Ռուդոլֆ Ուլենհաուտի անհատականությունն է, այսինքն՝ այն եղել է ավտոմոբիլային արդյունաբերության մեծագույն ինժեներներից մեկի անձնական մեքենան։ Հինգերորդը՝ այն է, որ այդ մեքենան գնողը ամենայն հավանականությամբ հաջողված ներդրում է կատարել՝ որպես ռետրո մեքենաների կոլեկցիոներ, քանի որ ապագայում կարող է այն ավելի թանկ վաճառել։ Ի դեպ, այդ SLR Coupe-ն անհետացել է հանրության աչքից, գնորդի անունը մնում է անհայտ։ Ամենայն հավանականությամբ, մեքենան այժմ գտնվում է մասնավոր թանգարանում և դարձել է «մարգարիտ» աշխարհի ամենափակ մեքենաների հավաքածուներից մեկում։ Գնորդը, սակայն, համաձայնել է պարբերաբար ցուցադրել մեքենան հանրային միջոցառումների ժամանակ (սա վաճառքի պայմաններից մեկն էր)։

Բայց կարևոր է մեկ այլ բան. այդ մեքենայի վաճառքը նման առասպելական գնով դարձավ նշանակալի իրադարձություն։ Այն ցույց տվեց, որ ռետրո մեքենաները վաղուց են անցել տրանսպորտի և արվեստի միջև սահմանը։ Դրանք գործնականում դարձել են արվեստի առարկաներ։

Կ. Խաչիկյան