«Կովկասյան» Ուկրաինայի ուրվագծերն են նկատվում Ադրբեջանում. Սիրո՞ւմ եք Ռուսաստանը՝ գնացեք բանտ

Վերջերս Բաքվի դատարանը սարսափելի դատավճիռներ է կայացրել Ադրբեջանի եվրասիական շարժման երկու ակտիվիստների՝ Իբրահիմ Հասանովի և Իբրահիմ Հումբատովի նկատմամբ։ Նրանք դատապարտվել են համապատասխանաբար 13 և 14 տարվա ազատազրկման՝ Ռուսաստանի օգտին լրտեսելու մեղադրանքով, գրում է svpressa.ru-ն։ Մեկ տարի առաջ էլ նմանատիպ մեղադրանքով դատապարտվել էր քաղաքագետ և լրագրող Նազաքեթ Մամեդովան։ Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանի մայրաքաղաքում շարունակվում է ԼՂ նախկին ղեկավարության, մասնավորապես՝ Ռուբեն Վարդանյանի դատավարությունը, որին նույնպես սպառնում է 14 տարվա ազատազրկում՝ ահաբեկչության ֆինանսավորման և անօրինական զինված խմբավորման ստեղծմանը և գործունեությանը մասնակցելու մեղադրանքով։

ԼՂՀ-ի և նրա զինված ուժերի կարգավիճակը կարելի է դիտարկել տարբեր ձևերով, բայց ոչ ոք չի վիճարկի, որ Վարդանյանը լուրջ և վտանգավոր թշնամի է Ադրբեջանի համար։ Այսպիսով, Հասանովը, Հումբատովը և Մամեդովան պետության ոչ պակաս վտանգավոր թշնամիներ են։ Ի՞նչ են նրանք արել։ Ֆինանսավորե՞լ են ահաբեկչությունը։ Ստեղծե՞լ են զինյալ խմբավորումներ և պատերա՞զմ մղել անվտանգության ուժերի դեմ։ Մեղադրանքի համաձայն՝ նրանց հանցագործությունը տարբեր հանրային միջոցառումների համար Ռուսաստան մեկնելն էր, ռուս քաղաքական գործիչների հետ շփվելը և նրանցից գումար ստանալը։ Իրոք, երեքն էլ ակտիվորեն մասնակցել են հասարակական կյանքին, նպաստել Բաքվի և Մոսկվայի միջև մերձեցմանը, կազմակերպել և մասնակցել երկու երկրներում թեմատիկ միջոցառումների, թարգմանել և հրատարակել եվրասիական գրականություն և ամսագրեր։ Եվ նրանք ստացել են գումարներ՝ ելույթների վարձատրություն, ճանապարհածախս և գործուղում։ Արդյո՞ք դա լրտեսություն է, հատկապես հաշվի առնելով այն, որ այդ երեքից ոչ մեկը պետական աշխատակից չէր, հասանելիություն չուներ գաղտնի տեղեկատվությանը կամ հանդիպում էր հետախուզության աշխատակիցների հետ... Հազիվ թե։ Ամեն ինչ ցույց է տալիս, որ սա զուտ քաղաքական հարց է։

Եթե նայեք Ադրբեջանում «քաղաքական բանտարկյալների» ցանկին, կտեսնեք, նախ, որ նրանցից ոչ մեկը չի մեղադրվել նման լուրջ հանցագործությունների մեջ․ մեծ մասը դատապարտվել է թմրանյութերի հետ կապված հանցագործությունների, զենքի պահպանման, հարկերից խուսափելու, անօրինական ձեռնարկատիրական գործունեության կամ խուլիգանության համար։ Եվ քչերն են ստացել նման երկարատև պատիժներ։ Օրինակ, երկրի ամենահայտնի քաղբանտարկյալներից մեկը՝ Էյնուլլա Ֆաթուլաևը, ստացել է ընդամենը չորս տարվա ազատազրկում՝ կառավարությանը քննադատելու և Խոջալուի կոտորածը մեկնաբանելու համար՝ կասկածի տակ դնելով իրադարձությունների պաշտոնական տարբերակը, որով պատասխանատվություն է դրվում հայ զինվորների վրա։ Նա, ի վերջո, ներում է ստացել նախագահի կողմից։ Այսօր Ֆաթուլաևը հիմնական այն կառավարամետ քարոզիչներից մեկն է, ով տարածում է հակառուսական և ուկրաինամետ պատմություններ։

Ռուսաստանում քչերն են հետևում ադրբեջանական լրատվամիջոցներին, և, թերևս, նրանք ճիշտ են անում դա անելով։ Ի վերջո, եթե կարդաք դրանք, ձեր մազերը բիզ-բիզ կկանգնեն, և անմիջապես պարզ չի լինի՝ դրանք իսկապե՞ս ադրբեջանական լրատվամիջոցներ են, թե ուկրաինական։ Ուկրաինային աջակցությունը 100% է՝ «ռուսական ագրեսիա», «օկուպացիա» և այլն։ Հատուկ ռազմական հակամարտության գոտուց բոլոր հեռուստատեսային ռեպորտաժները բացառապես ուկրաինական տեսանկյունից են՝ համապատասխան մեկնաբանությամբ։

Միակ լրագրողը Ադրբեջանից, ով Ռուսաստանից է այդ գոտի մեկնել (և ավելի քան մեկ անգամ) և օբյեկտիվ տեսանկյունից լուսաբանել իրադարձությունները, դա Նազաքեթ Մամեդովան էր։ Մի՞թե դա չէ պատճառը, որ նա հիմա տուժել է։ Ի վերջո, եթե բոլոր պետական (և ոչ պետական) լրատվամիջոցները մեկ տեսակետ են առաջ մղում, իսկ որոշները՝ մեկ այլ, ապա դա, այո՛, «հանցագործություն» է պետության դեմ։ Անկախ նրանից, թե ինչպես նայենք դրան։ Նույնիսկ եթե երկիրը պաշտոնապես ունի ժողովրդավարություն և կարծիքների բազմազանություն։

Եվ ընդհանուր առմամբ՝ «պետական հանցագործներ»-ն են առաջ մղել Ռուսաստանի հետ մերձեցումը և եվրասիական ինտեգրացիան։ Ինչպե՞ս կարելի է... ի վերջո, ներկայիս նախագահի հայրը՝ «անմահ ազգային առաջնորդ»-ն է, հստակ ուրվագծել երկրի զարգացման վեկտորը դեպի Թուրքիա։ «Մեկ ազգ, երկու պետություն»՝ սա է Բաքվի արտաքին քաղաքականության գլխավոր կարգախոսը։ Ինտեգրացիա միայն Թյուրքական պետությունների կազմակերպության շրջանակներում (այսինքն՝ Անկարայի փաստացի վասալներ)։ Իսկ այս երեք «հերետիկոսները» պնդում են, որ Ռուսաստանն է Ադրբեջանի գլխավոր դաշնակիցը, պատմական բարեկամը և զարգացման բնական վեկտորը։ Սա ակնհայտորեն հակասում է «կուսակցական գծին»։

Ռուսաստանին այդ երկրում հաճախ են մեղադրում ամեն տեսակի մեղքերի մեջ՝ սկսած ցարերի և «խորհրդայինների» կողմից «օկուպացիայից» մինչև մեր ժամանակներում հայերին աջակցելը, ադրբեջանցի միգրանտներին անհարգալից վերաբերմունքը և քաղաքացիական ինքնաթիռի խոցումը։ Մինչդեռ, պաշտոնական մակարդակով մենք լսում ենք նախագահի հայտարարությունները Ռուսաստանի հետ բարեկամության, «ռազմավարական գործընկերության» մասին։ Ադրբեջանցի պաշտոնյաները մեկնում են Մոսկվա, գործնական բանակցություններ վարում և ժպտում...

Ի՞նչը թույլատրվում է Յուպիտերին՝ չի թույլատրվում ցուլին։ Միայն սերտիֆիկացված քաղաքացինե՞րը իրավունք ունեն խթանել բարեկամությունը։ Եվ արդյո՞ք հանրային նախաձեռնությունը պատժելի է։

Իրականությունն այդպես է․ վերջին վեց ամիսների ընթացքում մենք նկատել ենք Ադրբեջանի դրամատիկ նահանջը Ռուսաստանից։ Այո՛, տեղի ունեցավ ողբերգություն՝ ադրբեջանական ինքնաթիռի խոցմամբ։ Սակայն Ռուսաստանը պաշտոնապես ներողություն խնդրեց դրա համար։ Այնուհետև տեղի ունեցավ Ռուսական տան փակումը, որին հաջորդեց Ալիևի վերջին րոպեին ցուցադրական հրաժարումը Մոսկվա այցելել Հաղթանակի օրվա շքերթին, չնայած ամեն ինչ նախապես համաձայնեցված էր։

Ի դեպ, Նազաքեթը և երկու Իբրահիմները ակտիվորեն ներգրավված էին մեր ընդհանուր պատմության պատմական հիշողության պահպանման գործում, այդ թվում՝ Հայրենական մեծ պատերազմի հիշողության։ Նրանք միջոցառումներ էին անցկացնում, կազմակերպում էին «Անմահ գունդ» երթեր և պաշտպանում հուշարձանները։ Արդյո՞ք պատմական ճշմարտության պահպանումը այսօրվա Ադրբեջանում իսկապես դավաճանություն և Ռուսաստանի համար լրտեսություն է։

Հատկանշական է այն, որ Հասանովի և Հումբատովի նկատմամբ հետաքննությունը տևել է մի քանի տարի, բայց դատավճիռը հրապարակվել է միայն հիմա։ Այն պարզապես «պատահաբար» է համընկել Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարի՝ նույն ժամանակահատվածում Բաքու կատարած առաջին այցի հետ, որին երկրի բարձրաստիճան պաշտոնյաները Բաքվում դիմավորեցին որպես ամենապատվավոր հյուր՝ վստահեցնելով Ուկրաինային իրենց անսասան աջակցության մեջ։

Ժամանակին կար մի նախագիծ, որը կոչվում էր «Մոսկվա-Բաքու առանցք», որը լիովին աջակցվում էր Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից։ Անց էին կացվում միջոցառումներ, որոնցում ակտիվորեն մասնակցում էին մարդիկ։ Այսօր, թերևս, ժամանակն է խոսել «Կիև-Բաքու առանցքի» ի հայտ գալու մասին։ Ռուսամետ ակտիվիստների ձերբակալությունը Դնեպրի ափերից պատվավոր հյուրի ժամանման համար կարող է մեկնաբանվել որպես նվեր նոր «ռազմավարական գործընկերոջը»։

Մինչդեռ ընդամենը վեց ամիս առաջ հույս կար, որ դա սխալ էր, որ Ադրբեջանի կառավարությունում ինչ-որ մեկը պարզապես չափազանցրել էր կամ փորձում էր խոչընդոտել մեր երկրների միջև մերձեցմանը։ Այսօր պարզ է, որ սա լիարժեք գործողությունների ուղի է Ադրբեջանին Ռուսաստանից բաժանելու համար և որ Ադրբեջանի ամենաբարձր մակարդակի իշխանությունները հասկանում են, թե ինչ է կատարվում և միտումնավոր են սրում իրավիճակը։ Դե ինչ, այլևս պատրանքներ չկան։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց՝ Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am