«Փաշինյանը դատապարտում է «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինի օգտագործումը և գովաբանում հայկական «ժողովրդավարությունը»»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 7 Հոկտեմբեր, 2025 9:50

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը խստորեն դատապարտել է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) պատվիրակի կողմից «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինի օգտագործումը՝ այն անվանելով անօրինական և Հայաստանի ինքնիշխանության խախտում, գրում է oc-media.org-ը։ Դեպքը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 30-ին կայացած լիագումար նիստի ժամանակ, երբ ԵԽԽՎ բրիտանացի անդամ Էդվարդ Լին հարցրել է, թե արդյո՞ք «Զանգեզուրի միջանցքի» բացումը նույնքան օգուտ կբերի Հայաստանին, որքան և Ադրբեջանին։ Փաշինյանը հայտարարել է, որ այդ տերմինը երբեք չի օգտագործվել հայ-ադրբեջանական որևէ պաշտոնական բանակցություններում. դա Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի միակողմանի հայտարարություն է։ Նա հատուկ կոչ է արել Ալիևին՝ պարզաբանելու դրա իմաստը՝ զգուշացնելով, որ այդ անվանումը Հայաստանի որևէ տարածքին տալը առանց Երևանի համաձայնության կազմում է երկրի ինքնիշխանության «կոպիտ խախտում»։

«Որտե՞ղ եք կարդացել «Զանգեզուրի միջանցք» արտահայտությունը, - հարցրել է Փաշինյանը Լիին, - վաշինգտոնյան համաձայնագրերում չի հիշատակվում որևէ այդպես կոչված միջանցք։ Նման հասկացություն գոյություն չունի որևէ փաստաթղթում, չի եղել և երբեք չի լինի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև համաձայնեցված որևէ փաստաթղթում»։

Նա նաև զգուշացրել է, որ այդ տերմինի օգտագործումը առանց Հայաստանի համաձայնության կազմում է երկրի ինքնիշխանության խախտում։ «Ոչ ոք իրավունք չունի Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի որևէ մասը անվանել այնպիսի տերմինով, որը Հայաստանը չի ընդունում», - ասել է Փաշինյանը։

Քաղաքական գործիչը ընդգծել է, որ Վաշինգտոնյան համաձայնագրերով նախատեսված բոլոր տարածաշրջանային կապերը հիմնված են տարածքային ամբողջականության, ինքնիշխանության, իրավասության և փոխադարձության սկզբունքների վրա։ Նա նաև խոսել է «Թրամփի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման ուղի» (TRIPP) նախագծի մասին, որը նախատեսում է տարածաշրջանային տրանսպորտային և առևտրային կապերի ցանցի ստեղծում՝ ընդգծելով, որ Հայաստանի տարածքին վերաբերվող ցանկացած նախագիծ պետք է համաձայնեցվի Հայաստանի կառավարության հետ։ «Ցանկացած գործողություն, դրան հակասող ցանկացած բան համարժեք է Հայաստանի ինքնիշխանության խախտման», - ասել է Փաշինյանը։

Նշենք, որ «Զանգեզուրի միջանցքը» ադրբեջանական դիսկուրսում հաճախ է հիշատակվում որպես տրանսպորտային օղակ, որը Հարավային Հայաստանի միջոցով կապում է մայրցամաքային Ադրբեջանը Նախիջևանի էքսկլավի հետ։ Հայաստանը մշտապես մերժում է այդ տերմինը՝ այն դիտարկելով որպես հնարավոր տարածքային պահանջ։ Վերջին դիվանագիտական քննարկումներում այդ միջանցքը անվանվել է կամ TRIPP, կամ «Թրամփի ճանապարհ»՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի անունով։ Չնայած ԵԽԽՎ-ում Փաշինյանի կոշտ արձագանքին՝ ՀՀ կառավարությունը, կարծես, ցանկանում է ավարտել խաղաղության բանակցությունները և ստորագրել Թրամփի միջնորդությամբ Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագիրը, որը միտված է երկու երկրների միջև երկարատև հակամարտությանը վերջ դնելուն։

Իր ելույթի երկրորդ մասում Փաշինյանը գովաբանել է Հայաստանի «ժողովրդավարական» ուղին և հարաբերությունները Եվրոպայի խորհրդի հետ։ Նա պատմել է իր անձնական փորձի մասին՝ որպես ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ, ով ձերբակալվել էր 2008 թվականի ընտրություններից հետո տեղի ունեցած բողոքի ցույցերից հետո և նշել էր ԵԽԽՎ-ի, ՄԻԵԴ-ի և Եվրոպայի խորհրդի համառությունը իր վերջնական արդարացման և Հայաստանի ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման գործում։ «2018 թվականի թավշյա հեղափոխությունից ի վեր Հայաստանում բոլոր ընտրությունները եղել են ազատ և արդար, ինչը պատմական տեղաշարժ է անցյալի պրակտիկայից, երբ տարածված էին ընտրակեղծիքները», - ասել է Փաշինյանը։

Սակայն նա առաջվա նման ընդունում է առկա խնդիրները, այդ թվում՝ ձայների գնումը և ապատեղեկատվական արշավները, մասնավորապես՝ 2018 թվականին իշխանությունից հեռացված ուժերի կողմից վերահսկվող լրատվամիջոցների կողմից։ Նա նշել է, որ որոշ ընդդիմադիր ուժեր աջակցություն են ստանում նաև արտաքին աղբյուրներից, ինչը ժողովրդավարության պաշտպանությունը հիբրիդային սպառնալիքներից դարձնում է առաջնահերթություն։

Վրաստանում ժողովրդավարության կտրուկ անկման և Ադրբեջանում կայուն բռնապետության ֆոնին Հայաստանի ժողովրդավարության հետ կապված իրավիճակը մնում է Հարավային Կովկասում ամենահուսալին։ Սակայն քննադատները վաղուց են պնդում, որ այն վատթարացել է 2018 թվականի թավշյա հեղափոխությունից հետո առաջին երկու տարիների բարեփոխումներից հետո։ Հայ եկեղեցու, գործարարների և ընդդիմադիր գործիչների դեմ վերջին ճնշումները կասկածի տակ են դնում կառավարության կողմից ժողովրդավարության նկատմամբ հայտարարված հանձնառության անկեղծությունը։

Սակայն իր ելույթում Փաշինյանը Հայաստանը նկարագրել է որպես մի երկիր, որտեղ ժողովրդավարությունը «ապահով ձեռքերում» է, և որտեղ ժողովուրդն ինքն է ժողովրդավարական կառավարման հիմնական երաշխավորը։ Հիշեցնենք, որ սեպտեմբերին Փաշինյանը քննադատության ենթարկվեց լրագրողների կողմից «Ես եմ կառավարությունը» ասելու համար, այն բանից հետո, երբ նա հայտարարեց, որ «հաղթել է» ռուս-հայ մեծահարուստ Սամվել Կարապետյանի կողմից Հայաստանի դեմ հարուցված արբիտրաժային գործը, կապված նրա «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության հետ։ Փաշինյանի այդ հայտարարությունը հակասում էր Հայաստանի Միջազգային իրավական հարցերով ներկայացուցչի գրասենյակի հայտարարությանը, որում նշվում էր, որ արբիտրաժային որոշումը անհապաղ կատարելը պարտադիր է։ «Ես եմ կառավարությունը։ Ոչ ոք չի կարող ունենալ իմ դիրքորոշմանը հակառակ դիրքորոշում», - հայտարարել էր Փաշինյանը՝ ավելի ուշ աշխատանքից ազատելով Միջազգային իրավական հարցերով ներկայացուցչի գրասենյակի աշխատակազմի ղեկավար Լիպարիտ Դրմեյանին։