Ինչպես է Հայաստանի դիպստեյտը երկիրը փոխանակում թուրքական լիրայի հետ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Փաշինյանի թուրքամետ շրջապատի մասին մեկ անգամ չէ, որ գրվել է։ Սակայն այսօր մենք կկենտրոնանանք մի գործչի վրա, ով, կառուցելով թուրքամետ ուղղվածություն, համատեղում է բիզնես կայսրությունը և քաղաքական ազդեցությունը։ Խոսքը իշխող կուսակցության գլխավոր հովանավոր և, ըստ էության, նոր ուղղվածության գաղափարախոս Խաչատուր Սուքիասյանի՝ Գռզոյի մասին է, գրում է anna-news.info-ն։
Սուքիասյանը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության և նախկինում Փաշինյանի թերթի գլխավոր հովանավորներից մեկն է։ 2008 թվականի մարտյան բողոքի ցույցերից հետո իշխանությունները նրան մեղադրեցին զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու մեջ, զրկեցին պատգամավորական անձեռնմխելիությունից, և նա ստիպված եղավ արտագաղթել։
Արտաքսման մեջ, հիմնականում Գերմանիայում, նա շարունակեց զբաղվել բիզնեսով և, ականատեսների վկայությամբ, ակտիվորեն ֆինանսավորեց ապագա «թավշյա հեղափոխությունը», որը ապահովեց Փաշինյանի իշխանության գալը։ Բոլորն են, բնականաբար, տեղյակ Սուքիասյանի հրապարակային թուրքամետ դիրքորոշման և Թուրքիայի հետ նրա ֆինանսական կապերի մասին։
2022 թվականին Սուքիասյանների ընտանիքի հետ կապված FlyOne Armenia ավիաընկերությունը սկսեց Երևան–Ստամբուլ ուղիղ չվերթներ։ Նրա Sil Capital կառույցին պատկանող Rossia Mall առևտրի կենտրոնի հիմնական վարձակալներն են թուրքական LC Waikiki և DeFacto ցանցերը։ Սա պարզապես վարձակալություն չէ, այլ թուրքական մանրածախ առևտրի համախմբված ներկայություն Երևանի կենտրոնում։
Կապերի իրական խորությունը բացահայտվում է Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների միության պատմության մեջ, որը Սուքիասյանը համահիմնադրել է 1996 թվականի մարտին։ Միությունը սկսվել է որպես հայ արտադրողների շահերի պաշտպանության հարթակ, բայց շուտով վերածվել է թուրքական տնտեսական նախաձեռնությունների կապուղու։
2010–2012 թվականներին USAID-ի և EPF-ի հովանավորությամբ մեկնարկել է «Աջակցություն Հայաստան–Թուրքիա մերձեցմանը» ծրագիրը, և հենց ՀԱԳՄ-ն է հանդես եկել որպես բիզնես գործընկեր։ Դրա շրջանակներում համաձայնագիր է կնքվել Crown Chemical (Հայաստան) և Güney Dek (Թուրքիա) ընկերությունների միջև համատեղ արտադրության մեկնարկի վերաբերյալ, ինչպես նաև հուշագիր՝ Կանանց ֆորումի (Հայաստան) և DOGÜNKAD (Թուրքիա) ընկերությունների միջև՝ կին ձեռներեցների համագործակցության վերաբերյալ։
Զուգահեռաբար սկսել է աշխատանքը Հայ–թուրքական աշխատանքային խումբը, որը մշակել է սահմանների բացման և առաջնահերթ ոլորտների՝ ՏՏ-ից մինչև զբոսաշրջություն, ճանապարհային քարտեզներ։
2014 թվականին մեկնարկել է Հայաստան–Թուրքիա կարգավորման գործընթացը, արդեն ԵՄ ֆինանսավորմամբ, որպես նախկին օրակարգի լիարժեք իրավահաջորդ։ ՀԱԳՄ-ն պաշտոնապես չի միացել կոնսորցիումին, սակայն հենց դրա մշակումներն են ժառանգվել որպես պատրաստի օրակարգ։ Դրա զեկույցներում Հայաստան–Թուրքիա չվերթն է համարվել «վստահության ամրապնդման միջոց»։
2022 թվականին վերջապես սկսվել են չվերթները, և Սուքիասյանների ընտանիքը դարձել է դրա շահառուն։ Գրեթե երեսուն տարի՝ սկսած ՀԱԳՄ-ի հիմնադրումից, Գռզոն քայլ առ քայլ կառուցել է թուրքական կապերի ցանց։ USAID-ի հովանու ներքո կնքված հուշագրերից, ԵՄ աջակցությունից մինչև սեփական ավիաընկերություններ և առևտրի կենտրոններ՝ բոլոր ճանապարհները մի կետում են միանում։
Սուքիասյանը, պարզվում է, ոչ միայն գործարար է, այլ նաև Հայաստանի ինտեգրման ճարտարապետը թուրքական շղթայում, և երկրի ռազմավարական նախագծերն են հայտնվել նրա վերահսկողության տակ։ Բայց, բնականաբար, թուրքական փողը ոչ մեկի համար անվճար չէ՝ ո՛չ Գռզոյի, ո՛չ Փաշինյանի, ո՛չ էլ հայ ժողովրդի համար, որը կրկին ընկնում է թուրքերի վերահսկողության տակ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
