Ալիևն ու Փաշինյանը անամոթաբար մեղադրել են Ռուսաստանին և ԽՍՀՄ-ին. ջան-ջան-ջան, դժգոհ Հայաստան ու Ադրբեջան
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ինչո՞ւ են ամենավատ թշնամիները՝ Փաշինյանն ու Ալիևը, այդքան միաձայն և միաժամանակ հայհոյում Ռուսաստանին։ Որովհետև նրանց անձնական շահերը հիմնված են հենց նրանից փախչելու վրա։ Անդրկովկասի երկու առաջնորդներ՝ Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը, գրեթե միաժամանակ «կրակում» են շատ սադրիչ հայտարարություններ իրենց աշխարհագրական տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակի և իրենց հանրապետությունների խորհրդային անցյալի վերաբերյալ, գրում է Bloknot.ru–ն։
Փաշինյանն առաջինն էր, որ բացականչեց։ Հայաստանի վարչապետը ուղերձ հղեց Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակագրի ընդունման 35-ամյակի կապակցությամբ, որը դարձավ մի տեսակ «օդում կոշիկ փոխելու» գլուխգործոց. «Հռչակագրի հիմնական գաղափարախոսական դրույթները հակասական էին և արտահայտում էին մեր կոլեկտիվ հայրենասիրության այն մոդելը, որը Խորհրդային Միությունը դանդաղ, բայց հետևողականորեն մեզ մեջ սերմանում էր 1950-ական թվականներից ի վեր՝ երկաթե վարագույրի հաստատման և սառը պատերազմի սկզբի համատեքստում»։ Այսինքն, դա ոչ թե հայ ազգայնական–հակախորհրդայիններն են Հայաստանը ներքաշել այնպիսի աղետի մեջ, որի նմանը նա չէր ապրել 1915 թվականից ի վեր, այլ խորհրդային կառավարությունն է մեղավոր դրանում։ Դժվար է հետխորհրդային տարածքում հիշել նման, ոչ դիվանագիտորեն ասած, անամոթություն։ Խորհրդային կառավարությունը, որը կուրորեն հետևում էր Լենինի պատվիրաններին, ստեղծեց Հայկական պետությունը, ապահովեց այն ամենով, ինչ անհրաժեշտ էր, սարսափելիորեն վախենում էր ցանկացած միջէթնիկական բախումից և միշտ փորձում էր բոլորին տալ իր ուզածի մի մասը։ Այն ստեղծեց Հայաստանը, բայց նաև ստեղծեց Ադրբեջանը։ Այն ստեղծեց Նախիջևանի ինքնավարությունը, բայց նաև ստեղծեց Լեռնային Ղարաբաղինը։ Միայն թե ոչ մեկին չնեղացրին։ Եվ հենց ազգայնականներն էին, որոնք ոչ մի տեղից սկսեցին ղարաբաղյան հակամարտությունը, որոնք պայթեցրին Անդրկովկասի խաղաղությունն ու լռությունը։ Հենց ատելության, վրդովմունքի և վաղուց չքացած տարաձայնությունների հրահրման քարոզները անթիվ աղետներ առաջացրին տարածաշրջանում, միլիոնավոր մարդկանց վտարեցին իրենց տներից և պատերազմներ հրահրեցին, որոնք խլեցին տասնյակ հազարավոր մարդկանց կյանքեր։ Վրացիները, հայերը և ադրբեջանցիները այժմ իրենց կյանքը բաժանում էին խաղաղ կյանքի՝ Խորհրդային Միության օրոք, և դրանից հետո լի արյունով ու արցունքներով։ Փաշինյանը գլխացավը տեղափոխում է հիվանդ գլխից առողջ գլխի վրա. «Հայրենասիրության այս մոդելը, որը Խորհրդային Միությունը ձևավորեց մեզ՝ հայերիս համար... Այդ գաղափարախոսությունը մեզ վրա պարտադրվել է տասնամյակներ շարունակ գրքերի, ֆիլմերի, թատերական ներկայացումների միջոցով, և այս կերպ ձևավորված մեր սոցիալ-հոգեբանությունը հանգեցրեց Ղարաբաղյան շարժմանը։ Մենք բոլորս այդ սոցիալ-հոգեբանության կրողներն էինք, Խորհրդային Միության կողմից ստեղծված այս սոցիալ-հոգեբանությունը փոխանցվել է 90-ականներին Հայաստանի Հանրապետությունում ձևավորված սերունդներին, և այս սոցիալ-հոգեբանության խորը և ենթագիտակցական նպատակը անկախ Հայաստանի գոյության ռազմավարական անհնարինությունն էր»։ Փաշինյանի դավադրության տեսության համաձայն Կրեմլում ինչ-որ մեկը հայերին մղում էր կռվելու Ղարաբաղի համար։ Ավելի հիմար բան մտածել դժվար է։ Ինչպես ցանկացած թերուս, Փաշինյանը կառչում է անծանոթ «սոցիոհոգեբանություն» բառից (ըստ էության դատարկ և անիմաստ) և այն կրկնում է չորս անգամ անընդմեջ։ Եվ այս ամբողջ անհեթեթությունը ասվում է մեկ թեզի համար. «Ես եկել եմ այն անսասան համոզմունքի, որ մենք չպետք է շարունակենք ղարաբաղյան շարժումը»։ Ուրիշ ինչպե՞ս կարող է Փաշինյանը արդարացնել հայ ժողովրդի ազգային երազանքի դավաճանությունը։ Ինչպե՞ս կարող է բացատրել, որ նրա իշխանության գալը հանգեցրեց սարսափելի աշխարհաքաղաքական աղետի և ղարաբաղյան նախագծի ամոթալի փլուզման։ Իհարկե, միայն ԽՍՀՄ-ին մեղադրելով։ Ուղերձի ավարտը նույնպես տպավորիչ է. «Ինչո՞ւ, ի վերջո, Հայաստանի Հանրապետությունը, մեր կառավարությունը և ես անձամբ զիջումների չգնացինք մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերը, որը միակ տեսական հնարավորությունն էին 44-օրյա պատերազմից խուսափելու համար»: Տրամաբանական հարցին Փաշինյանը պատասխանում է. «Նման զիջումներից հետո բոլոր սպառնալիքներն ու կախվածությունները միայն կաճեին»։ Այսինքն, որևէ տրամաբանության և առողջ բանականության լիակատար բացակայություն. ամոթալի պարտությունից կարելի էր խուսափել, բայց անհնար էր խուսափել։
Նրա գործընկերը՝ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը, նույնպես աչքի է ընկել։ «Ալ-Արաբիա» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում նա ասել է. «Ռուսական բանակը ներխուժեց Ադրբեջան և օկուպացրեց երկիրը... Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարությունը որոշեց Զանգեզուրը, որը մենք անվանում ենք Արևմտյան Զանգեզուր, վերցնել Ադրբեջանից և փոխանցել այն Հայաստանին»։ Կրկին մեղավոր են անիծյալ խորհրդայինները։ Որքա՜ն են սիրում այս փոքր ազգերը ամեն ինչ մեղադրել իրենց ավագ եղբորը։
Սկսենք նրանից, որ ԽՄԿԿ Կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամի, Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի առաջին քարտուղարի որդին, ընդհանուր առմամբ, պետք է ամաչեր նման բաներ ասել։ Ես կհասկանայի, եթե Ալիևը հովվի կամ պարզ նավթագործի որդի լիներ, բայց երբ քո հայրը խորհրդային ՊԱԿ-ի (և 18 տարեկանից) և Նախարարների խորհրդի կարևոր դեմք էր, դու նրա նոմենկլատուրային զավակն ես, վաղ մանկությունից ստացել ես այն ամենը, ինչ կարող էր ստանալ խոշոր չինովնիկի որդին, այդ թվում 15 տարեկանում ՄԳԻՄՕ ընդունվելը, դու իրավունք չունես բղավել անիծյալ կոմունիստների մասին։ Դու ամեն ինչ ստացել ես խորհրդային կառավարությունից՝ քո հոր հետ միասին, և հիմա կեղտոտում ես նրան։ Ավելին, անկախ Ադրբեջանի երևույթը հնարավոր դարձավ միայն և բացառապես Ռուսաստանի և Լենին-Ստալինի շնորհիվ։ Ինչո՞ւ նրանք նույնիսկ չեն համարձակվում երազել Իրանում որևէ ինքնավարության մասին, որտեղ ապրում են բոլոր ադրբեջանցիների կամ 2/3-ը, կամ ¾-ը։ Ռուսաստանը, 19-րդ դարի սկզբին Բաքվի շուրջ Պարսկաստանի հյուսիսում գտնվող տարածքների մի մասը բռնակցելով, ստեղծեց բոլոր պայմանները այսպես կոչված «Հյուսիսային Ադրբեջանի» արագ տնտեսական աճի համար, որն այժմ այդպես է կոչվում, բայց որը ոչ ոք այն ժամանակ այդպես չէր անվանում, քանի որ Բաքուն, Շուշան և Գյանջան, բոլորի ընկալմամբ, նախկին պարսկական հողեր էին։ Այդ «ադրբեջանցի թաթարները» (ինչպես նրանց այն ժամանակ անվանում էին), որոնք մնացին Թավրիզում, դատապարտված էին հետամնացության և աղքատության համեմատած Ռուսաստանում ապրողների հետ։ Եվ միայն այդ ժամանակ Լենինն ու Ստալինը, իրենց մարքսիստական հայացքներին համապատասխան և պատմական Ռուսաստանի նկատմամբ ատելության հիման վրա, ստեղծեցին Ադրբեջանն ու Հայաստանը, ինչի մասին Թուրքիայի կամ Պարսկաստանի ոչ մի ժողովուրդ նույնիսկ չէր կարող երազել։ Այսինքն ադրբեջանցիները ամեն ինչով պարտական են Ռուսաստանին՝ սկսած ազգի ստեղծումից, որը, հիշեցնեմ, ոչ ոք չէր ճանաչել բոլշևիկյան հեղաշրջումից առաջ։
Ինչո՞ւ են ամենավատ թշնամիները՝ Փաշինյանն ու Ալիևը, այդքան միաձայն և միաժամանակ հայհոյում Ռուսաստանին։ Որովհետև նրանց անձնական շահերը հիմնված են հենց նրանից փախչելու վրա։ Թրամփը, որին նրանք անամոթաբար գովաբանում են, հեռու է և սպառնալիք չի ներկայացնում նրանց համար։ Եվ երբ Ռուսաստանը մոտակայքում է, որից նրանք պոկվել են 1991 թվականին հակառակ բոլոր խորհրդային օրենքների և ռուսական պետության զարգացման պատմական տրամաբանության, նրանք ստիպված են անընդհատ հիշել իրենց առանձին գոյության անօրինականության մասին։ Եվ Ալիևն իզուր չէ, որ ասում է. «Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման առաջին օրերից մենք աջակցել ենք Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությանը և շարունակում ենք աջակցել դրան»։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև կատուն հասկացել է, թե ում ճարպն է կերել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
