««Տրոյական ձիերի» վրա կրակո՞ւմ են. Հայաստանի և Ադրբեջանի ՇՀԿ-ին միանալը արգելափակել են»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում Պակիստանի վարչապետ Մոհամմեդ Շահբազ Շարիֆի հետ հանդիպման ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը շնորհավորել է Պակիստանին Հնդկաստանի նկատմամբ տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Եվ ի՞նչ էր նա իրականում սպասում։ Հնդկաստանը արգելափակել է Ադրբեջանի Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը (ՇՀԿ) որպես լիիրավ անդամ միանալու դիմումը, գրում է svpressa.ru-ն։ Իր հերթին, սակայն, Պակիստանը արգելափակել է Հայաստանի դիմումը։ Ուրեմն, գուցե դա է լավը։ Ակնհայտ է, որ կազմակերպության ազդեցության աճի հետ մեկտեղ բոլորն են շտապում միանալ նրան, և պահանջվելու է խիստ ընտրություն...
«Ադրբեջանի և Հայաստանի անդամակցությունը ՇՀԿ-ին արգելափակելը բավականին տրամաբանական է թվում,- նշել է «APN North-West»-ի խմբագիր Անդրեյ Դմիտրիևը,- Իլհամ Ալիևը վերջերս շնորհավորեց Պակիստանին Հնդկաստանի նկատմամբ տարած հաղթանակի կապակցությամբ, և ի՞նչ էր նա սպասում դրանից հետո։ Հայերի նկատմամբ էլ հայելային քայլ արվեց։ Բացի այդ, երկու առաջնորդներն էլ բացահայտ ամերիկամետ են, ինչը ցույց տվեց Դոնալդ Թրամփի գրասենյակում համաձայնագրի ստորագրումը և ԱՄՆ-ի ընդունումը Անդրկովկասում Զանգեզուրի միջանցքը վերահսկելու համար։ Ինչո՞ւ են ՇՀԿ-ին պետք նման «տրոյական ձիեր»։ Ռուսաստանի համար սա նույնպես դրական փաստ է՝ հաշվի առնելով Ալիևի վերջին հարձակումները մեր երկրի վրա և Փաշինյանի քաղաքականությունը, որի ընդհանուր հայտարարը Ռուսաստանին տարածաշրջանից դուրս մղելն է։ Եվ ամեն ինչ արեցին Հնդկաստանն ու Պակիստանը, մենք, կարծես, դրա հետ կապ չունենք...
Ինչ վերաբերում է ՇՀԿ-ին որպես ամբողջություն, ապա, չնայած գագաթնաժողովից գրավիչ լուսանկարներին և ներքին լրատվամիջոցների հիացմունքին, ես զգուշ կլինեի այն անվանել իրական գլոբալ քաղաքականության գործոն։ Փաստն այն է, որ այդ կազմակերպությունը դեռևս շատ ազատ է և առանց միասնական ղեկավարության է։ Կա անդամների մի խումբ, որոնք հակասություններ ունեն միմյանց միջև։ Այո, կա Արևմուտքի գերիշխանության դեմ պայքարելու ցանկություն։ Բայց դրա համար անհրաժեշտ է ընդհանուր քաղաքական կուրս, տնտեսական ինտեգրացիա, ռազմական շինարարություն և այլն։ Եվ այդ առումով Բրյուսելը, որի վրա մենք ծիծաղում ենք, այնուամենայնիվ, Շանհայից զգալի առավելություն ունի. ԵՄ-ն ունի ընդհանուր ռուսաֆոբ կուրս Ուկրաինայի հարցում, միասնական արժույթ, սահմանների բացակայություն Շենգենյան գոտում։ Հետևաբար, Ռուսաստանի համար ավելի կարևոր են Չինաստանի, Հնդկաստանի կամ ԿԺԴՀ-ի հետ երկկողմ հարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, մենք պետք է հույսներս դնենք առաջին հերթին մեր սեփական ուժերի վրա և չսպասենք, որ ինչ-որ մեկը մեզ բազմաբևեռ աշխարհ կմատուցի արծաթե սկուտեղի վրա»։
«ՇՀԿ-ն դառնում է ավելի ու ավելի ազդեցիկ միջազգային միավորում, և կազմակերպությանը միանալը շատ օգտակար է Ադրբեջանի և Հայաստանի նման փոքր երկրների համար,- կարծում է քաղաքական մեկնաբան Կիրիլ Օզիմկոն,- կարծում եմ, որ նրանք սպասում էին, որ Հնդկաստանի և Պակիստանի հետ դժվար հարաբերությունները կմնան ՇՀԿ-ից դուրս, բայց այդպես չեղավ։ Աշխարհը փոխվում է, և այժմ խոշոր երկրները ավելի ու ավելի են կառուցում պրագմատիկ քաղաքականություն և բացահայտորեն արգելափակում են իրենց համար անբարենպաստ նախաձեռնությունները»։
svpressa.ru - Արդյո՞ք սա ընդհանրապես լավ է մեզ համար։ Ինչո՞ւ են մեզ անհրաժեշտ Թուրքիայի և ԱՄՆ/Ֆրանսիայի այս գործակալները ՇՀԿ-ում։
— Մեզ համար օգտակար է, որ ՇՀԿ-ն դառնա Ռուսաստանի միջազգային հենարան Արևմուտքի ագրեսիվ քաղաքականության դիմակայության մեջ, բազմաբևեռ աշխարհի այլընտրանք։ Հետևաբար, իհարկե, մեր շահերից է բխում, որ կազմակերպությանը միանան միայն այն երկրները, որոնք հստակորեն սահմանել են զարգացման արևելյան վեկտորը։ Եվ եթե «չկողմնորոշված» պետությունները կամ նույնիսկ ՆԱՏՕ-ի անդամների դաշնակիցները միանան ՇՀԿ-ին, դա կխաթարի կազմակերպության էությունը և կզրկի այն գաղափարներով ու արժեքներով լցնելու հնարավորությունից։
svpressa.ru - «Չկողմնորոշված»-ի դասական օրինակ է Թուրքիան։ Արդյո՞ք նա պետք է լինի ՇՀԿ-ում։ Մի կողմից՝ նա «երկաթոռ» մոդել է։ Մյուս կողմից՝ որոշ փորձագետներ կարծում են, որ Անկարայի դիրքորոշումը լակմուսի թուղթ է. նա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ մտավ ամենավերջում՝ հաղթողների կողմից...
— Անկարան, Բաքուն և Երևանը ՇՀԿ-ն ընկալում են այլ կերպ, քան Ռուսաստանը կամ Իրանը։ Դատելով նրանց վարած քաղաքականությունից՝ ՇՀԿ-ն նրանց համար Արևմուտքի այլընտրանք չէ, այլ արտաքին քաղաքականության «վեկտորներից» մեկը։ Կազմակերպությանը անդամակցությունը նրանց համար կնշանակի հավասարակշռություն համաշխարհային խաղացողների միջև, այլ ոչ թե լիարժեք աշխարհաքաղաքական ընտրություն։
svpressa.ru - Կա՞ արդյոք այնպիսի զգացողություն, որ չինական գագաթնաժողովից հետո հիմքեր կլինեն կարծելու, որ ՇՀԿ-ն կարող է դառնալ, թերևս, աշխարհի ամենակարևոր քաղաքական ուժը։
— Դրա համար ներուժ կա։ ՇՀԿ-ն ավելի մեծ ներուժ ունի, քան ԵՄ-ն, միաժամանակ ունի ինտեգրման ավելի ճկուն ձև։ Գլոբալ Հարավի երկրները անպայման կփորձեն ավելի ու ավելի շատ միանալ այդ կազմակերպությանը։
svpressa.ru - Ի՞նչ եք կարծում, արժե՞ վերահսկել ընտրությունը։ Արդյո՞ք ճիշտ է, որ մեկ երկիրը կարող է խոչընդոտել մեկի մուտքը։ Գուցե՞ կանոնները պետք է փոխվեն։
— Այս պահին մեկ երկրի համար խոչընդոտելու իրավունքը ճիշտ միջոց է։ ՇՀԿ-ն դեռևս երիտասարդ կազմակերպություն է, դեռևս չհաստատված ինստիտուտներով։ Բոլոր անդամ երկրներին ժամանակ է պետք հավասարակշռելու իրենց շահերը, իրենց տեսլականը։ Եվ նոր անդամներ ընդունելիս բացարձակ կոնսենսուսի կանոնը լավ քայլ է այդ ուղղությամբ։ Եթե այդ կանոնը չեղյալ հայտարարվի, տեսականորեն աշխարհի կեսը կարող է միանալ ՇՀԿ-ին, և կազմակերպությունը կարող է պառակտվել ներքին հակասությունների պատճառով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
