Հայաստանը բանակի համար գումար չունի
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ՀՀ իշխանությունները նախատեսում են կրճատել պաշտպանության ծախսերը 2026 թվականին։ Բացի այդ, հանրապետությունում ակտիվացել են խոսակցությունները Շիրակի 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի ճակատագրի մասին, որը որոշ քաղաքական ուժեր առաջարկում են հեռացնել Հայաստանից։ Երևանը կարծում է, որ Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի նախաստորագրումը նվազեցնում է երկրի անվտանգության համար ռիսկերը, գրում է Ng.ru–ն։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի խոսքով իր կառավարությունը հաջորդ տարի չի պատրաստվում ավելացնել ռազմական բյուջեն։ «Հնարավոր է, որ 2026 թվականի բյուջեում ծախսերի զգալի աճ կամ ընդհանրապես պաշտպանության ծախսերի աճ չլինի։ Կարծում եմ սա տրամաբանական է, գոնե սա մեր գնահատականն է այս պահին», - ասել է Փաշինյանը, միևնույն ժամանակ ընդգծելով, որ Երևանը շարունակում է վերլուծել Ադրբեջանի հետ սահմանին տիրող իրավիճակը։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանն ավելի վաղ հայտնել էր, որ հաջորդ տարվա բյուջեն հիմնված է պաշտպանության ծախսերի կրճատման վրա։ Ճիշտ է, նրա խոսքերից պարզ չէր, թե ի՞նչ է քննարկվում՝ բացարձակ գումարների կրճատում, թե՞ միայն բյուջեի կառուցվածքում մասնաբաժնի կրճատում` պահպանելով ֆինանսավորման ներկայիս մակարդակը։ 2025 թվականին Հայաստանը որոշեց պաշտպանության վրա ծախսել ՀՆԱ-ի 6.1%-ը (ավելի քան 1.7 միլիարդ դոլար): Սա 20%-ով ավելի է, քան 2024 թվականին, և ավելի քան երկու անգամ ավելի, քան 2020-2021 թվականներին: Միաժամանակ, կառավարությունը հայտարարեց բանակի վերազինման մասին: Երևանը նախատեսում է ձեռք բերել հակաօդային պաշտպանության համակարգեր, հրետանի, անօդաչու թռչող սարքեր (ԱԹՍ), կապի սարքավորումներ և անձնական տեխնիկա:
Միաժամանակ, Հայաստանը հիշել է Շիրակում գտնվող ռուսական ռազմաբազայի մասին: Այդ քաղաքում միանգամից երկու հանրահավաք է անցկացվել՝ մեկը ի պաշտպանություն, մյուսը հանրապետությունում ռուսական զորքերի ներկայության դեմ: Հակառակորդները «Հանրապետության» անունով եվրոպամետ կուսակցության անդամներն են, որը 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում հավաքել էր ձայների 1.5%-ը: Մասնավորապես, նրանք հանդես են եկալ Ուկրաինայի օգտին: Ռազմակայանի պահպանման կողմնակիցները «Մայր Հայաստան» շարժման անդամներն են, որոնք պաշտպանում են Ռուսաստանի հետ համագործակցությունը և դեմ են Թուրքիայի հետ հարաբերությունների հաստատմանը: Սակայն, ականատեսների վկայությամբ, երկու գործողություններում էլ ընդհանուր առմամբ նույնիսկ 300 մարդ չի հավաքվել։
Հատկանշական է այն, որ Երևանի խաղաղասիրական հայտարարությունների ֆոնին, ընդհակառակը, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ընդգծել է, որ Բաքուն միշտ պետք է պատրաստ լինի պատերազմի։ «Մենք պետք է պատրաստ լինենք պատերազմի ցանկացած պահի, քանի որ աշխարհում գործընթացների ընթացքն այնպիսին է, որ անհնար է կանխատեսել, թե վաղը ինչ կլինի։ Մենք ինքներս ենք մեր անվտանգության երաշխավորը», - վստահ է Ալիևը։ Նրա խոսքով, 2020 թվականի աշնանը երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմի ավարտից հետո Ադրբեջանը իր հատուկ նշանակության ուժերը ավելացրել է «հազարավոր գրոհայիններով»։ Երկիր են մատակարարվել նաև ժամանակակից անօդաչու թռչող սարքեր և նոր հրետանային համակարգեր, կնքվել են պայմանագրեր նոր մարտական ինքնաթիռների գնման համար, իսկ առկա ինքնաթիռները լիովին արդիականացվել են։
Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանը կարծում է, որ Հայաստանի կառավարության դիրքորոշումը և Ալիևի խոսքերը հաստատում են նրանց տարբեր վերաբերմունքը Բաքվի և Երևանի միջև Վաշինգտոնում խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրման նկատմամբ։ «ՀՀ իշխանությունները փորձում են համոզել իրենց համաքաղաքացիներին, որ համաձայնագրի նախաստորագրումը պատերազմի ռիսկը նվազագույնի է հասցրել, որպեսզի կարողանան սկսել խնայել ռազմական ծախսերի վրա: Բաքուն, ընդհակառակը, ցույց է տալիս, որ բանակցային գործընթացում միշտ պետք է լինի ուժային ճնշման հնարավորությունը», - Ng.ru–ին ասել է Խալաթյանը։
Միևնույն ժամանակ, տնտեսական իրավիճակի տեսանկյունից պաշտպանական ծախսերի կրճատումը կարող է արդարացված լինել: Մասնավորապես, Հայաստանին մոտենում է տնտեսական ճգնաժամը: Պետական պարտքը գերազանցել է ՀՆԱ-ի 50%-ը, բյուջեի դեֆիցիտը կազմում է 5%: Միջազգային վարկանիշային Fitch գործակալությունը նշում է, որ ծախսերի աճի պահպանումը առանց բյուջեի եկամուտների բազայի ավելացման կհանգեցնի երկրի ֆինանսական կայունության թուլացմանը: Միևնույն ժամանակ, Երևանը պետք է ներդրումներ կատարի սոցիալական ծրագրերի պահպանման և ենթակառուցվածքային նախագծերի զարգացման մեջ: Ինչևէ, Փաշինյանի կառավարության կողմից սկսված բոլոր պաշտպանական բարեփոխումները դեռևս սաղմնային փուլում են: Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմում պարտությունից հետո Երևանը հանգել է այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է ավելի շատ զենք գնել, փոխել բանակի հրամանատարության և վերահսկողության կառուցվածքը և փոխել զորքերի պատրաստման մեթոդները: Սակայն եթե պաշտպանության ծախսերը կրճատվեն, բարեփոխումները կարող են ընդհանրապես չավարտվել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
