Բաքուն և Երևանը Վաշինգտոնում ընկեր են գտել
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանն ու Ադրբեջանը շնորհավորանքներ են ընդունում խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրման կապակցությամբ։ Իսկ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ երկու կովկասյան հանրապետությունների առաջնորդները՝ Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը, դարձել են իր լավ ընկերները։ Այնուամենայնիվ, նրանք դեռ երկար ճանապարհ ունեն անցնելու հակամարտության վերջնական լուծման համար։
Ինչևէ, ng.ru-ի հետ զրուցած Հայաստանի և Ադրբեջանի փորձագետները բարձր են գնահատել նախաստորագրված համաձայնագիրը։ Այսպես, Ադրբեջանի նախագահին առընթեր ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Ֆարհադ Մամեդովը նշել է, որ խաղաղության համաձայնագրի հիմքում ընկած են Բաքվի կողմից 2022 թվականի գարնանը արված առաջարկները։ «Փաստաթուղթը արտացոլում էր ադրբեջանական կողմի բոլոր հիմնական սպասումները։ Հակասություններ կային երկու կետի շուրջ. հայկական կողմը չէր ցանկանում հետ վերցնել պահանջները միջազգային մարմիններից և երրորդ երկրների ուժերը սահմանից։ Սակայն 2025 թվականի գարնանը Երևանն ընդունեց Բաքվի տարբերակը, որից հետո ամբողջ տեքստը համաձայնեցվեց», - բացատրել է Մամեդովը։
Մասնագետի խոսքով Բաքուն և Երևանը կհետևեն խաղաղության համաձայնագրի հրապարակված կետերին նույնիսկ դրա կնքումից առաջ։ Դա նրանց թույլ կտա անմիջապես սկսել խաղաղության օրակարգի իրականացումը։
Միջազգային հարաբերությունների վերլուծության կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ֆարիդ Շաֆիևն էլ նշել է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հարցը կարելի է գործնականում լուծված համարել, սակայն խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման համար Բաքվի ևս մեկ պայման կա՝ Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը, որը պարունակում է հղում Երևանի և Լեռնային Ղարաբաղի միավորման մասին։ «Մենք սպասում ենք Երևանի հետագա քայլերին։ Ամեն ինչ կախված կլինի նրանից, թե ի՞նչ է ուզում Հայաստանը՝ որոշ խաղեր տալ, թե՞ երկարաժամկետ խաղաղություն և սահմանների բացում։ Իհարկե, 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից հետո հանրապետությունում իշխանության կարող են գալ ռևանշիստներ, ովքեր կցանկանան վերականգնել հակամարտության օրակարգը։ Այդ դեպքում համաձայնագիրը կկախվի... Որպեսզի կախված չլինենք նման իրադարձություններից, մեզ անհրաժեշտ է հանրաքվեի արդյունք, որի ընթացքում ամբողջ ժողովուրդը կկարողանա արտահայտվել հակամարտության շարունակման կամ դադարեցման օգտին», - ընդգծել է Շաֆիևը։
Քաղաքագետ Միքայել Զոլյանն էլ կարծում է, որ համաձայնագիրը համապատասխանում է Երևանի շահերին, քանի որ այն երկկողմ հարաբերությունները դուրս է բերում «ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն» իրավիճակից։ «Սրացման հավանականությունը հիմա մնում է, բայց այն շատ փոքր է, և մենք հնարավորություն ունենք ամուր խաղաղություն հաստատելու։ Իհարկե, Բաքուն կարող է համաձայնագիրը մեկնաբանել իր օգտին, բայց առանց դրա այն ավելի վատ կլիներ։ Սա մեծ հաջողություն է Փաշինյանի համար։ Համաձայնագրի ստորագրման ճանապարհին մնացել է միայն մեկ խոչընդոտ՝ Հայաստանի Սահմանադրությունը։ Բայց այն վաղ թե ուշ կփոխվի։ Այժմ այս հարցը սուր է, քանի որ շատերը չեն ցանկանում ենթարկվել Բաքվի ճնշմանը, բայց մի քանի տարի անց, երբ երկիր գան օտարերկրյա ներդրումներ, մարդիկ կսկսեն խնդրին նայել այլ տեսանկյունից», - կարծում է Զոլյանը։
Օրբելի կենտրոնի փորձագետ Ջոնի Մելիքյանի խոսքով էլ այս փաստաթուղթը 2020 թվականի նոյեմբերին ստորագրված Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի եռակողմ հայտարարության շարունակությունն է։ «Իհարկե, սա լավագույն տարբերակը չէ Երևանի համար, բայց այն ստեղծվել է Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմի արդյունքում։ Հայաստանը հայտնվել է այնպիսի իրավիճակում, երբ ոչ ոք չէր կարող օգնել նրան։ Այնուամենայնիվ, ի հայտ են գալիս նոր աշխարհաքաղաքական իրողություններ, և որպեսզի դրանք ավելի հարմար լինեն Հայաստանի համար, նրան անհրաժեշտ էին լուրջ ռազմավարական գործընկերներ, որոնք կտրամադրեին նրան ուժեղ դիվանագիտական և այլ աջակցություն», - կարծում է Մելիքյանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
