Փաշինյանի վերջին ճակատամարտը. հիմա՞, թե՞ մեկ տարի հետո. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

svpressa.ru–ն «Փաշինյանի վերջին ճակատամարտը. հիմա՞, թե՞ մեկ տարի հետո» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայ առաքելական եկեղեցու արքեպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանը կալանավորված է երկու ամսով։ Աջապահյանի դեմ քրեական գործ է հարուցվել իշխանությունը զավթելու, տարածքային ամբողջականությունը խախտելու, ինքնիշխանությունից հրաժարվելու և սահմանադրական կարգը բռնի կերպով տապալելու հրապարակային կոչերի համար։ Ինքը՝ հոգևորականը, այդ մեղադրանքները հորինված է անվանել։

Ըստ երևույթին, Եկեղեցու դեմ բռնաճնշումները կշարունակվեն։ Նաև արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանն էր նախկինում կալանավորվել։ Նրան մեղադրանք էր առաջադրվել իշխանությունը զավթելու փորձի համար։ Փաստացի Փաշինյանը վճռական հարձակման է անցել քաղաքական դաշտը լիովին մաքրելու նպատակով՝ չնայած մինչև ընտրությունները դեռ մեկ տարի կա...

«Բավականին տրամաբանական է ուժեղացնել ճնշումը հակառակորդների վրա, երբ ընտրությունները դեռ շատ հեռու են, - կարծում է քաղաքական վերլուծաբան Միխայիլ Նեյժմակովը,– և նույնիսկ եթե այդ իրադարձությունների պատճառով սկսվի լայնածավալ բողոքի արշավ, բավականին հավանական է, որ մի քանի ամսից այն կսկսի մարել։ Սակայն դա չի չեղարկում 2026 թվականի ընտրություններին մոտ Հայաստանում բողոքի նոր բռնկումների հնարավորությունը»։

– Ինչի՞ց է նա վախենում։ Անցյալ անգամ, չնայած Ղարաբաղի հանձնումից հետո բարձր հակառեյտինգին, նրա կուսակցությունը հաղթեց ընտրություններում...

— 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում իշխող ՔՊ կուսակցությանը կարող էին աջակցել նրանցից շատերը, ովքեր վախենում էին պատերազմի վերսկսումից և կարծում էին, որ նման սցենարը քիչ հավանական է Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Հիմա հայ հասարակության մեջ նման վախերը, հավանաբար, ավելի քիչ կլինեն։ Չնայած, իհարկե, կա հնարավորություն, որ Նիկոլ Փաշինյանը 2026 թվականին կկարողանա մոբիլիզացնել չկողմնորոշված ընտրողների առնվազն մի մասին այլ թեմաների, օրինակ՝ ԵՄ-ի հետ հետագա մերձեցման հարցի շուրջ։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, թվում է, թե Նիկոլ Փաշինյանի թիմն ավելի շատ մտահոգված է ընդդիմության փողոցային բողոքի ցույցերի համար ցանցեր ստեղծելու կարողությամբ։

– Մինչ հիմա Փաշինյանը ամեն ինչից խուսափեց, նրան հաջողվեց դուրս գալ նույնիսկ թվացյալ անհույս իրավիճակներից, բայց հիմա նույնը կլինի՞։ Արդյո՞ք նա հատել է հենց այն կարմիր գիծը, որից այն կողմ ժողովրդի համբերության բաժակը կարող է լցվել։

- Եկեղեցու ներկայացուցիչների դեմ կոշտ քայլերը, իհարկե, ստեղծում են Փաշինյանի հակառակորդների նոր մոբիլիզացիայի վտանգ: Սակայն արժե հաշվի առնել այն, որ վարչապետի և Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևորականների միջև լարվածությունը նոր երևույթ չէ: Այսինքն, նրանք, որոնց համար կարևոր է Եկեղեցու դիրքորոշումը, հավանաբար, վաղուց են լքել Փաշինյանի կողմնակիցների ճամբարը:

– Ինչո՞ւ Եկեղեցին: Արդյո՞ք այն որևէ հատուկ վտանգ է ներկայացնում:

- Եկեղեցականների շարքում կարող են հայտնվել գործիչներ, որոնք քաղաքական ասպարեզում կընկալվեն որպես համեմատաբար նոր և, միևնույն ժամանակ, անմիջականորեն ընդդիմության հին առաջնորդների հետ չկապված: Կրկին կարող ենք հիշատակել Գալստանյանին, որը դարձավ վերջին տարիներին Հայաստանում տեղի ունեցած ամենամեծ բողոքի արշավներից մեկի հանրային դեմքը։ Բացի այդ, եկեղեցական կառույցները իշխանությունների կողմից կարող են ընկալվել որպես բողոքի մոբիլիզացիայի մեկ այլ պոտենցիալ ցանց։

– Տեղեկություններ կան, որ Հայաստանում եվրոպական երկրների դեսպանները պահանջել են բացատրություն իշխանություններից՝ զգուշացնելով, որ «ձեռնարկվում են բացահայտ հակաժողովրդավարական քայլեր»։ Այսինքն, սեփականատերերը հեռանում են և սպասում, թե ո՞վ կհաղթի։

- Անանուն աղբյուրներին հղում անող հրապարակումներին պետք է զգուշորեն վերաբերվել։ Սակայն չի կարելի բացառել, որ որոշ եվրոպացի դիվանագետներ կարող էին իսկապես հարցեր տալ ՀՀ վարչապետի թիմի ներկայացուցիչներին այն մասին, թե ինչո՞ւ է այդպիսի կոշտ ճնշում գործադրվում։ Մյուս կողմից՝ ԵՄ-ի համար Նիկոլ Փաշինյանը, անշուշտ, նախընտրելի է իր հիմնական հակառակորդների մեծ մասից։ Նրա համար էլ այժմ ավելի կարևոր է ոչ թե ԵՄ-ի աջակցությունը, այլ հետագա մերձեցման վերաբերյալ նոր ժեստերը, օրինակ՝ վիզային ռեժիմի ազատականացումը։

– Իսկ ի՞նչ կասեք Ռուսաստանի մասին։ Կա՞ արդյոք որևէ մեկը, ում վրա Ռուսաստանը կարող է հույս դնել։

– Հավանական է, որ մոտ ապագայում ռուս պաշտոնյաների հայտարարությունները Հայաստանում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ արվեն զգուշավոր ձևով։ Ավելի ակնհայտ, բայց դեռևս զգուշավոր հարցեր նման անձանցից կարող են լսվել Սամվել Կարապետյանի գործի հետ կապված, քանի որ նա Ռուսաստանի քաղաքացի է։ Ռուսական կողմի զգուշավոր մարտավարության համար կարող է լինել երեք հիմնական պատճառ։ Առայժմ Մոսկվա-Երևան հարաբերությունները համեմատաբար «հալվում» են, և Ռուսաստանի ղեկավարությունը, հավանաբար, չի ցանկանում դրանք քանդել գոնե այս փուլում։ Հետո էլ Մոսկվան կարող է կասկածել, որ Նիկոլ Փաշինյանի հակառակորդներն ունակ կլինեն կազմակերպել լայնածավալ բողոքի արշավ՝ նրան իշխանությունից հեռացնելու համար։ Եվ, վերջապես, ռուս պաշտոնյաների կողմից Փաշինյանի հակառակորդներին ցուցաբերվող ակտիվ հանրային աջակցությունը կարող է ունենալ կողմնակի ազդեցություն՝ դժգոհություն գոնե Հայաստանի ներսում տատանվող լսարանի մի մասի մոտ, որը դա կընկալի որպես արտաքին միջամտություն։ Հայ քաղաքական գործիչների շրջանում, անշուշտ, կան Ռուսաստանի հետ ավելի սերտ մերձեցման կողմնակիցներ։ Օրինակ՝ «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խորհրդարանական խմբակցությունները։ Սակայն արժե հաշվի առնել այն, որ այդ շրջանակի քաղաքական գործիչների հակառեյտինգը նույնպես բավականին բարձր է։ Այսինքն, Հայաստանի ընդդիմության համար հարցերից մեկն այն է, թե արդյո՞ք հնարավոր է գտնել նոր դեմքեր, որոնք կարող են առաջնային պլան դուրս գալ և ներգրավել կողմնակիցներ տատանվող ընտրողներից։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում