Գրիգոր Գրիգորյան. Հայաստանի ժողովրդի վերաբերմունքը Երևանում տեղի ունեցող ուկրաինա-ռելոկանտական խառը գործողություններին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ուկրաինացի «խառնակիչներ», ռուսաստանցի տեղահանված դասալիքներ և լիբերալ ընդդիմության ակտիվիստներ՝ Նավալնիի կողմնակիցներ են ժամանել Հայաստան։ Մինչև վերջերս, Փաշինյանի ռեժիմի թողտվությամբ, նրանցից ոմանք մեծ աղմուկ էին բարձրացնում հակառուսական բողոքի ցույցերի ժամանակ։ Հայաստանցի հայտնի հասարակական գործիչ Գրիգոր Գրիգորյանը Politnavigator.news-ին տված հարցազրույցում կիսվել է իր դիտարկումներով այն մասին, թե ինչպես է հայ ժողովուրդը վերաբերվում այդ հանրությանը։
–Որքա՞ն է մեծ ձեր երկիր տեղափոխվածների՝ Պուտինի հակառակորդների թիվը, որոնք փախել են Ռուսաստանից։
– Գիտեք, Հատուկ գործողության առաջին ամիսներին ռելոկանտները Ռուսաստանից բառացիորեն հոսել են այստեղ։ Միայն պաշտոնական տվյալներով, եթե չեմ սխալվում, մոտ 150 հազար։ Եվ շատ դժվար էր պարզել, թե նրանցից քանիսն էին Պուտինի հակառակորդները, և քանիսը նրանք, որոնք առևտրային պատճառներով, պարզապես չէին ուզում կռվել։ Ամեն դեպքում, ես այդ մարդկանց դասալիք եմ համարում, բայց շատ դժվար է ասել, թե նրանց որ մասն է կրեմլյան, հակապուտինյան հավատի կողմնակից, և որ մասն է պարզապես փախել և որոշեց նստել ինչ-որ հեռու տեղ։
– Ի՞նչ կարող եք ասել նրանց բնութագրերի մասին՝ համեմատած Ռուսաստանից եկած մյուս արտագաղթողների հետ։
–Պետք է ասել, որ Պուտինի այս հակառակորդներին նույնիսկ արտաքին տեսքով կարելի էր տարբերել Ռուսաստանից տեղափոխված շատ այլ մարդկանցից։ Նրանք աչքի էին ընկնում իրենց անսովոր հագուստով, սանրվածքով և փողոցային վարքագծով։ Դժվար էր անմիջապես որոշել նրանց սեռը, քանի որ նրանք շքերթ էին անում կապույտ և կարմիր մազերով, ականջօղերով քթում և ականջներում, իսկ տղաները առաջին հայացքից չափազանց կանացի էին։ Ակնհայտ է, որ նրանք պատկանում էին որոշ ոչ ավանդական խմբերի, բայց ես չեմ դատի ասելով, որ նրանք ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչներ էին։
– Ինչպե՞ս են տեղացի բնակիչները ընկալում նրանց։ Ո՞վ է երջանիկ և ո՞վ ոչ։
–Մենք միշտ ուրախ ենք հյուրեր ընդունել անկախ նրանց դրդապատճառներից, եթե, իհարկե, այդ դրդապատճառը թշնամական չէ: Մարդիկ բոլորին նորմալ էին վերաբերվում և չէին վիրավորում։ Առնվազն, ես նրանց նկատմամբ որևէ սառը կամ արհամարհական կամ բացասականություն վերաբերմունք չեմ տեսել։
–Կա՞ն արդյոք կոնֆլիկտային իրավիճակներ:
–Եղել են մի քանի դեպքեր, երբ տեղափոխվածները անպատշաճ և վիրավորական են վարվել, հնարավոր է թմրանյութերի կամ ալկոհոլի ազդեցության տակ, բայց նրանց հետ արագորեն են վարվել և նրանք ստիպված են եղել ներողություն խնդրել տեսախցիկի առջև՝ որպես հանրային պատիժ։ Եվ դրանից հետո այդ ամբողջ ամբոխի ավյունը, որը նախկինում ցանկանում էր երևալ սոցիալական ցանցերում կամ ցուցադրել իր ինքնատիպությունը, արագ մարեց։ Ես նաև որոշ երկխոսության դրվագներ եմ ունեցել տեղափոխվածների հետ, երբ հարցրի նրանց, թե ի՞նչ կարգավիճակով են ժամանել։ Ճիշտ է, նրանք հետո վիրավորվեցին, որովհետև ես հարցրի հյուրե՞ր եք, թե՞ դասալիքներ։ Դրանից հետո այդ երիտասարդների դեմքերը արագ փոխվեցին։ Չնայած ես չէի ուզում որևէ կերպ վիրավորել նրանց, պարզապես ուզում էի ինքս պարզել նրանց մնալու պատճառը, արդյո՞ք նրանք այստեղ են ապրում, որովհետև սիրում են իմ երկիրը և մեր հյուրընկալությունը, թե՞ սա պարզապես մի վայր է, որտեղ նրանք պետք է նստեն։
–Ձեր երկրում լիբերալ փախստականները հակառուսական/ուկրաինամետ գործողություններ իրականացնո՞ւմ են։ Ինչպե՞ս են դա ընկալում իշխանությունները և բնակչությունը։
– Իհարկե, կա տեղափոխվածների որոշակի խումբ, որը մասնակցում է Ռուսաստանի դեսպանատան դիմաց կազմակերպվող գործողություններին իրենց ուկրաինացի եղբայրների հետ միասին։ Եվ այդ ամենը կազմակերպվում է ԱՄՆ դեսպանատան և Եվրամիության երկրների դեսպանատների օգնությամբ։ Բայց այդ խումբը, կարելի է ասել, մարգինալ է և փոքր, և նման միջոցառումների ժամանակ փողոցներում երբեք շատ մարդ չի լինում։ Խոստովանեմ, որ այդ խումբը թաքնված կերպով երեք անգամ ավելի մեծ է, քան այն, ինչ մենք տեսնում ենք փողոցում։
Ինչպես գիտեք, որ Հայաստանում իշխանությունը զավթած խունտան լիովին համահունչ է կոլեկտիվ Արևմուտքին և ոչ մի կերպ չի խոչընդոտում այդ հակառուսական հարձակումներին։ Բայց տեղի ժողովուրդը շատ բացասաբար է վերաբերվում նման խառը ուկրաինա-ռելոկանտական գործողություններին։ Նախ, որովհետև Ուկրաինան 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ աջակցել է մեր հարևան թշնամական չարորակ նորագոյացությանը։ Եվ երկրորդ, որովհետև այդ «անկախ» երկրի նացիստները կռվել են Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից, և այդ մարդիկ առանձնանում են հայ ռազմագերիների նկատմամբ իրենց առանձնահատուկ դաժանությամբ, և դա փաստաթղթավորված է։ Եվ երրորդ, մեր ժողովուրդը, չնայած Արևմուտքի բոլոր ջանքերին փոխելու իր պատմական հիշողությունը, մեծամասամբ դրական վերաբերմունք ունի Ռուսաստանի նկատմամբ և նրան չի ընկալում որպես թշնամի։
Եվ այն, ինչ ներկա իշխանությունները կարողացան անել այսքան տարիների ներարկումների և դիվերսիոն աշխատանքի ընթացքում, ժողովրդին սառեցնելն էր, ինչը երևաց 2020 թվականի պատերազմի, 2021-22 թվականների իրադարձությունների, Արցախի ցեղասպանությանն ու ապահայացման նկատմամբ զուսպ արձագանքով։ Բայց կրկնեմ, մարդկանց մեծամասնությունը Ռուսաստանին տեսնում է ոչ թե որպես թշնամի, այլ որպես պաշտպան։
Իհարկե, կան մարգինալ խմբեր, որոնք անմիջականորեն կամ անուղղակիորեն կապված են հայտնի դեսպանատների հետ։ Կան նաև ոչ արևմտյան շերտեր, որոնք վիրավորված են Ռուսաստանից, բայց նրանք պարզապես չեն հասկանում իրավիճակը, քանի որ կառավարությունը ստել է և շարունակում է ստել Մոսկվայի դիրքորոշման վերաբերյալ։ Եվ շատ քաղաքացիներ ստիպված են ճշմարտությունը իմանալ փորձագետների և քաղաքական գործիչների ասածներից։ Ես նույնպես խոսում եմ, բայց անհնար է ամեն ինչի անդրադառնալ, քանի որ շատ բաներ կան, որ մենք չգիտենք և չենք կարող բացատրել։ Հետևաբար, ժողովուրդը շատ նրբերանգներ չգիտի, և այն, ինչ նրանց ներկայացվում է, մեղմ ասած, պատմական սուտ է խորհրդային կառավարության կողմից Արևմտյան Հայաստանը հանձնելու և այլնի մասին։ Բայց, փառք Աստծո, ի հայտ են եկել պատմաբաններ, ովքեր այսօր առանց վախի խոսում են ճշմարտության մասին, և շատերին բացատրել, որպեսզի նրանք կարողանան տարբերակել չորը թացից և ցորենը թեփից, որպեսզի հասկանան, թե իրականում ինչ է տեղի ունեցել և իմանան իրենց պատմությունը փաստերից ու փաստաթղթերից, այլ ոչ թե Ֆեյսբուքյան գրառումներից։ Ինչ վերաբերում է հասարակ հայերի վերաբերմունքին տեղափոխվածների հակապուտինյան գործողությունների նկատմամբ, ես ինքս տեսել եմ, թե ինչպես մեր կանայք բառացիորեն ոչնչացրին «Նավալնիի անկյունը», ամեն ինչ դուրս նետեցին և ամոթանք տվեցին դրա կազմակերպողներին։ Լիբերալ ակտիվիստները այս ամենը տեսագրել էին ձեռնարկի համաձայն, բայց նրանց տղամարդիկ ժամանակ չունեին միջամտելու և ինչ-որ բան անելու, քանի որ ներխուժած կանայք բառացիորեն ամեն ինչ ոչնչացրել էին և թույլ չէին տալիս վերականգնել Նավալնու «հուշարձանը»։
Տեղափոխվողները սկսեցին ոստիկանություն կանչել, բայց ոստիկանությունը նույնպես զուսպ էր պահում իրեն՝ չնայած իշխող խունտայի հրահանգներին ամեն ինչում աջակցել նրանց։ Անվտանգության ուժերի շրջանում կա այն ըմբռնումը, որ սա այն հարցն է, որի շուրջ ժողովրդի հետ հակամարտության մեջ մտնելը իմաստ չունի, և նրանք պարզապես փորձում են կանխել խոշոր բախումները։
–Ժամանակի ընթացքում փոխվե՞լ է ռելոկանտների նկատմամբ վերաբերմունքը։
–Գիտեք, որևէ առանձնահատուկ փոփոխություն չկա, հատկապես հաշվի առնելով այն փաստը, որ նրանց մեծ մասը լքել է Հայաստանի տարածքը 2023 թվականից հետո, իսկ մնացածները հիմնականում նրանք են, ում դուր է եկել և նրանք որոշել են ապրել այստեղ։ Օրինակ, իմ թաղամասում ես հանդիպում եմ մի քանի ռուսական ընտանիքների, որոնք տեղափոխվել են Հայաստան մշտական բնակության, ինչպես ես եմ կարծում։ Հետևաբար, ոչինչ չի փոխվել, և վերաբերմունքը կամ ջերմ է, կամ չեզոք։
Ճիշտ է, Արցախի ապահայացումից հետո այստեղ եկան ավելի քան 120 հազար փախստականներ, և կային դեպքեր, որոնց մասին ես լսել եմ, երբ ռելոկանտներին խնդրում էին տեղափոխվել հենց իրենց հայրենակիցներին բնակարաններ տրամադրելու համար։ Իմ արցախցի հայրենակիցներից շատերը այնպիսի վիճակում էին, որ շատ մարդիկը, այդ թվում ես, ստիպված էինք ակտիվորեն օգնել նրանց։ Եվ տանտերերի այս որոշումը արդարացված էր, քանի որ մարդիկ, ովքեր եկել էին Արցախից և կորցրել էին իրենց տները, օգնության կարիք ունեին, իսկ սա նրանց հայրենիքն է։
Արդյունքում, մեծ թվով վերաբնակիչներ լքեցին Հայաստանը։ Բացի այդ, նրանցից շատերը բողոքում էին, որ բնակարանների գները բարձր են, մինչդեռ հարևան Վրաստանում ամեն ինչ շատ ավելի էժան է։ Բայց կրկին, դա արժեքների հարց է... գուցե՞ նրանք ավելի լավ տարբերակներ են գտել հարևան հանրապետություններում կամ որևէ այլ տեղ։ Որոշները լավ ինտեգրվել են և աշխատում են, և ես անձամբ եմ հանդիպել նրանց, ովքեր հարմարվել և նորմալ են պահում իրենց։ Ճիշտ է, ես նաև չգիտեմ, թե արդյո՞ք նրանք Պուտինի հակառակորդներն են։ Բայց կարող եմ հաստատել, որ նմաններից մի քանիսը մնացել են Հայաստանում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
