Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … էլեկտրամոբիլ

էլեկտրական մեքենաների պատմությունը մոտ 200 տարվա է, և այդ 2 դարերի ընթացքում էլեկտրամոբիլը մի քանի լուրջ վերելքներ ու վայրէջքներ է ապրել:

Էլեկտրական շարժիչը մշակվել է շատ ավելի վաղ, քան ներքին այրման շարժիչը։ Դա էլ օգտագործել է Թոմաս Դավենպորտն ինքնագնաց էլեկտրական հարթակ ստեղծելիս։ Ամերիկացի գիտնականը 1830-ականների սկզբին ստեղծել է աշխարհում առաջին էլեկտրական մեքենան: Ճիշտ է, նման մեքենան հեռու էր իդեալական լինելուց։ Նախ, այն շարժվել է միայն էլեկտրիֆիկացված ուղու վրա, այսինքն ավելի շուտ տրամվայ էր: Թոմաս Դևենպորտը մասնակցել է նաև առաջին պաշտոնապես ճանաչված էլեկտրական մեքենայի ստեղծմանը միանգամյա օգտագործման մարտկոցով։ Տրանսպորտի այդ տեսակը նա մշակել է Ռոբերտ Դեյվիդսոնի հետ միասին 1842 թվականին: Ավելի քան 45 տարի տրանսպորտի այդ տեսակը մնում էր միակ լիարժեք էլեկտրական մեքենան։

Հետաքրքիր է այն, որ 19-րդ դարում քչերն էին մտածում էկոլոգիայի մասին: Էլեկտրաէներգիայի՝ որպես հիմնական վառելիքի ընտրությունը պայմանավորված էր դրա հասանելիությամբ։

Էլեկտրական մեքենաների զարգացման մեկնարկային կետը եղել է 1898 թվականը: Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է Jeantaud Duc-ը։ Դա 36 ձիաուժ ընդհանուր հզորությամբ երկու էլեկտրական շարժիչով հագեցած էլեկտրամոբիլ էր։ Նման տրանսպորտը կարող էր արագանալ մինչև 60 կմ/ժ, ինչը հսկայական ցուցանիշ էր 19-րդ դարի վերջի համար։ 1898-ից 1920 թվականներին էլեկտրամոբիլներն օգտագործվել են ներքին այրման շարժիչներով մեքենաների հետ հավասար։ Իսկ 1912 թվականին փորձ է արվել ստեղծել ամենամատչելի և հեռահար էլեկտրամոբիլը։ Հենրի Ֆորդը և Թոմաս Էդիսոնն են սկսել ակտիվորեն զարգացնել մեքենաներ, որոնք մեկ լիցքավորումով անցնում են 80-160 կմ, արժեն մոտ 500-700 դոլար: Տրանսպորտի այդ տեսակը պետք է համալրվեր Էդիսոն մարտկոցով, և զարդարված լիներ Ford-ի տարբերանշանով։ Բայց մի քանի հնչեղ հարցազրույցներից հետո նոր մեքենայի շնորհանդես տեղի չունեցավ։ Դավադրության տեսաբանները կարծում են, որ ընկերները դադարեցրել են ամենահզոր և մատչելի էլեկտրական մեքենաների արտադրությունը նավթային ընկերությունների սպառնալիքների պատճառով։ Էլեկտրամոբիլների թռիչքի հաջորդ շրջանը 2000-ականների սկիզբն էր։ Դեռևս 90-ականների վերջին էլեկտրական մեքենաների ստեղծման անհրաժեշտությունն ակտիվորեն քննարկվում էր ինչպես Ամերիկայում, այնպես էլ Եվրոպայում։ Դա պայմանավորված էր երկու փաստով՝ նավթի արագ աճող գնով և աշխարհում շրջակա միջավայրի վատթարացումով:

Նոր սերնդի էլեկտրական մեքենաների մեջ առաջին իսկական հիթը Mitsubishi i-MiEV-ն էր: Մեքենան շուկա է դուրս եկել 2009 թվականին և ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում միայն Ճապոնիայում վաճառվել է 1400 միավոր էլեկտրամեքենա։ Հաջորդ զանգվածային արտադրության էլեկտրական մեքենան, որը նվաճել էր աշխարհը, Nissan Leaf-ն էր: Մեքենան թողարկվել է 2010 թվականին: Էլեկտրական մեքենաների ժողովրդականության իրական աճը տեղի ունեցավ Tesla-ի շնորհիվ: 2009 թվականից մինչ օրս ընկերությունն ակտիվորեն արտադրում է ժամանակակից էլեկտրական մեքենաներ, որոնք ոչ մի կերպ չեն զիջում ներքին այրման շարժիչներով նմանատիպ մոդելներին։ Այսօր Tesla մեքենաները ծառայում են որպես նախատիպ և օրինակ բազմաթիվ համաշխարհային արտադրողների համար։ Էլեկտրական մեքենաների արտադրության առաջատարի համար մրցակիցների թիվը գրեթե ամեն ամիս ավելանում է։ Դրանք հիմնականում ասիական արտադրողներն են՝ Li Auto–ը, Nio–ն, Nikola Corp–ը, Canoo Holdings–ը և այլն: Այսօր էլեկտրական մեքենաները ժողովրդականության նոր ալիք են ապրում, որն այս անգամ կարող է չավարտվել։

Կ. Խաչիկյան