«Հայաստանն առանց հայերի». ինչով կավարտվի Փաշինյանի զիջումները Բաքվին և Անկարային
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ադրբեջանի նախագահի վերջին հարցազրույցի ժամանակ հնչեցրած հայտարարությունները վկայում են այն մասին, որ Բաքուն ձգտում է Հայաստանի հետ հաստատել ճիշտ նույն «խաղաղությունը», ինչ հաստատեց Լեռնային Ղարաբաղի հետ։ Համաձայնեք, Ղարաբաղը հիմա խաղաղ է, բայց ինչո՞ւ։ Որովհետև այնտեղ հայեր չկան։ Նրանց հող է պետք առանց հայերի: Դա վերաբերում է և՛ Ղարաբաղին, և՛ Հայաստանին, IAC VERELQ-ի հետ զրույցում ասել է քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը, գրում է eadaily.com-ը։
Ինչ վերաբերում է այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջան» համայնքին և ադրբեջանցիների այսպես կոչված վերաբնակեցմանը, ապա քաղաքագետը կարծում է, որ անմիջապես պետք է ուշադրություն դարձնել նման հայտարարությունների մի քանի բաղադրիչների վրա: Առաջին հերթին պարզվում է, որ Հայաստանի իշխանություններն արդեն ստացել են, այսպես կոչված, համայնքից հայտարարություն, սակայն Նիկոլ Փաշինյանն այդ մասին չի հայտնել իր ժողովրդին, իր ընտրողներին։ Երկրորդը, ակնհայտ է, որ Ալիևը պահանջելու է հատուկ կարգավիճակ այդ ադրբեջանցիների համար, այդ թվում հատուկ պաշտպանություն, քանի որ նա հասկանում է, որ նվազագույնը, նույնիսկ առօրյա հողի վրա, կարող են հակամարտություններ ծագել հայերի և ադրբեջանցիների միջև։ Իսկ նման հակամարտությունները հետագայում պատճառ կդառնան, որ Ադրբեջանը ռազմական միջամտություն սկսի հայերի դեմ իբր Հայաստանում այսպես կոչված «ադրբեջանական փոքրամասնությանը» պաշտպանելու նպատակով։
«Անգամ առանց Իլհամ Ալիևի հարցազրույցին ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանի հայկական լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցի էլ, ակնհայտ էր, որ հայկական կողմը պատրաստ է իրականացնել Ադրբեջանի պահանջները, քանի որ պետք է ուշադրություն դարձնել ոչ միայն խոսքին, այլ նաև գործողություններին։ Տեսեք, շատ ցայտուն օրինակ այն բանի, որ հայկական կողմն ամեն դեպքում գործում է ադրբեջանական օրակարգին համապատասխան: Ադրբեջանի պահանջներից է, որն, ի դեպ, Ալիևի կողմից հնչեցրած վերջին հարցազրույցի ժամանակ ևս հնչեցվեց, Հայաստանի ապառազմականացմանը: Իսկ ի՞նչ են ասում հայ պաշտոնյաները: Այն որ նախկինում Հայաստանի ռազմատեխնիկական համագործակցության 90 %-ը և ավելին կապված էր Ռուսաստանի հետ, ռուսական զինտեխնիկա, տեխնիկա, համազգեստ և այլն, ՀՕՊ միացյալ համակարգը, մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին, ռուս սահմանապահները Հայաստանում, 102-րդ ռազմաբազան։ Եվ հիմա այդ մարդիկ պարծենում են, որ Ռուսաստանից զենքի գնումները հասցվել են նվազագույնի, Հայաստանի և Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունների միջև ռազմական կապերը դադարեցվել են, տեխնիկան չի ենթարկվում պլանային ստուգումների, պլանային վերանորոգման և այլն։ Դա ի՞նչ է, եթե ոչ հայկական բանակի զինաթափում, ապառազմականացում։ Չխաբենք ինքներս մեզ, հնդկական զենքը չի փոխարինի ռուսականին ո՛չ որակով, ո՛չ քանակով,- ասել է քաղաքագետը,- և նույն համատեքստում է Փաշինյանի հայտարարությունը, որում ասվում է, որ Հայաստանը կառուցողական է վերաբերվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարման գաղափարին: Հարկ է նշել, որ դա պաշտոնական Բաքվի օրակարգն է»:
Սիրիայում ստեղծված իրավիճակի համատեքստում Մաթևոսյանն ուշադրություն է հրավիրել հետևյալ շատ կարևոր բաղադրիչի վրա, որը, ցավոք սրտի, Հայաստանում նույնիսկ փորձագիտական մակարդակով բավարար քննարկման չի արժանացել: «Խոսքն արտաքին ուժերի ցանկության մասին է վերահսկողություն հաստատել Սիրիայի տարածքում։ Մենք տեսնում ենք, որ արդեն տեղեկություններ են գալիս այն մասին, թե ինչպես է թուրքական կողմը փորձելու ինտեգրել սիրիական բանակն ու սիրիական տնտեսությունն իր բանակին ու իր տնտեսությանը։ Այսինքն Թուրքիան կփորձի կլանել ամբողջ պետությունը։ Նկատենք, որ այդ երկրում իշխանափոխությունը հանգեցրեց պետության փաստացի կործանմանը։ Ներկայիս հայ քաղաքական էլիտաների ջանքերով Հայաստանը գտնվում է նույն վիճակում, նույն համատեքստում: Նրանք ամեն ինչ անում են, որ Հայաստանում Սիրիայի օրինակով իշխանափոխությունը հանգեցնի պետության փլուզմանը։ Այսինքն ցանկացած քաղաքական էլիտա, որը հավակնում է փոխարինել այս մարդկանց, պետք է հաշվարկի այդ բոլոր ռիսկերը։ Սիրիական օրինակն այս պարագայում շատ կարեւոր է մեկ այլ տեսանկյունից: Անկեղծ լինենք: Ռուսաստանի և Իրանի հետ փոխգործակցության գործոնը, սիրիական էլիտաների փոխգործակցության գործոնը, նրանց համաձայնության գործոնը հսկայական դեր խաղացին սիրիական պետականության և Սիրիայի տարածքային ամբողջականության պահպանման գործում։ Երբ նրանք կորցրին այդ հնարավորությունը, պետությունը փաստացի փլուզվեց։ Պետք է մտածել դրա մասին և հասկանալ, թե ինչպես աշխատել դրա հետ»,- ասել է նա:
Պատասխանելով այն հարցին, թե այսօր ինչ կարելի է սպասել Անկարայից սիրիական հաջողություններից հետո, քաղաքագետն ամփոփել է. «Սկսենք նրանից, որ շատ կարճ ժամանակ է անցել Սիրիայում հայտնի իրադարձություններից։ Այո, մենք տեսնում ենք, որ Թուրքիան իսկապես փորձում է կլանել Սիրիան։ Մենք հասկանում ենք, որ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից հաստատված հայեցակարգը ենթադրում է թուրք ազգի բնակության տարածքի մշտական ավելացում։ Եկեք դա այդպես անվանենք: Բայց պետք է նշել հետևյալը: Եթե մեր վերլուծությունը ճիշտ է, և փորձ արվի ստեղծել նոր պետություններ Սիրիայում (պահպանվի ոչ միայն Սիրիան, այլ նաև պաշտոնապես առաջանա Քրդստանը կամ դրուզական պետությունը), դա կարող է շատ մեծ խնդիրներ ստեղծել Թուրքիայի համար: Եթե Ռուսաստանն ու Իրանը կարողանան ճիշտ օգտվել ստեղծված իրավիճակից, Սիրիան թուրքական կցորդից կարող է վերածվել թուրքական տապանաքարի։ Ամեն ինչ կախված է Ռուսաստանի և Իրանի քաղաքական վերնախավերի գործողություններից»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
