ԱՄՆ-ը Հայաստանում աշխատում է ուկրաինական և վրացական սցենարներով
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ինչպես նշվել է ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայությունն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը սկսել է Հայաստանում 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ խթանել արևմտամետ կուսակցություններին, և Վաշինգտոնը մտադիր է գործել «ժողովրդավարացման» մեթոդներով, գրում է vz.ru-ն։
Փորձագիտական հանրությունը նշում է, որ ԱՄՆ-ի միջամտությունը Հայաստանի ներքին գործերին երկար ժամանակ է, ինչ շարունակվում է, սակայն մինչ այժմ այդ ջանքերն ամերիկացիներին ցանկալի արդյունք չեն տվել։ Պատճառն այն է, որ Երևանն ու Մոսկվան սերտ տնտեսական և մշակութային կապեր են պահպանում։ «ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության կողմից նշված կուսակցությունները երկար ժամանակ վայելում են արևմտյան երկրների, այդ թվում Թուրքիայի աջակցությունը։ Այդ քաղաքական միավորումները սերտորեն համագործակցում են Փաշինյանի հետ: Ըստ էության, նրանք մեկ թիմ են»,- ասել է «Մայր Հայաստան» շարժման առաջնորդ Անդրանիկ Թևանյանը։ Նրա խոսքով, քարոզչության և հասարակական կազմակերպությունների ռեսուրսներն օգտագործվում են ցանկալի օրակարգը խթանելու համար։ Փորձագետը հանրապետության ներքին գործերին Արևմուտքի միջամտության վառ օրինակ է համարում Եվրամիությանն անդամակցելու հանրաքվե անցկացնելու համար ստորագրահավաքը։ Որպես մեկ այլ օրինակ նա նշել է վարչապետի դիրքորոշումը ՀԱՊԿ-ի վերաբերյալ: «Փաշինյանն ու այդ կուսակցությունները երկար ժամանակ հակառուսական քարոզչություն են իրականացրել, սակայն այն ուժեղացել է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո... Արևմուտքը հենվում է մի քանի ուժերի վրա՝ Հայաստանին հակադրելով Ռուսաստանին, և դա այնպես ինչպես արդեն արվել է Ուկրաինայում»,- հավելել է զրուցակիցը։
«Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը նույնպես խոսել է այն մասին, որ որոշ կուսակցություններ տևական ժամանակ ֆինանսավորվում են արևմտյան կառույցների կողմից: «Հիմնականում այդ գործունեությունն իրականացվում է տարբեր հիմնադրամների կողմից, որոնք կազմակերպում են տարբեր միջոցառումներ կուսակցությունների առաջնորդների համար, անցկացնում են դասընթացներ և հանդիպումներ Բրյուսելում և արևմտյան այլ մայրաքաղաքներում։ Բայց այդ ամբողջ աշխատանքը դեռ ոչ մի հաջողություն չի բերել։ Միայն Արամ Սարգսյանի կուսակցությունն ունի ընտրական պատնեշը հաղթահարելու նվազագույն շանսեր, իսկ մնացածները մնում են որպես մարգինալ կառույցներ»,- կարծիք է հայտնել փորձագետը։
Ըստ վերլուծաբանի Հայաստանի վրա ազդելու համար ԱՄՆ-ը կարող է «դաշնակիցներ գտնել հենց կառավարությունում, որտեղ բավականին մեծ թվով արևմտամետ քաղաքական գործիչներ կան»։ «Բայց ներկայումս ես չեմ տեսնում, որ Վաշինգտոնը հետապնդում է հանրապետությունն իրեն ենթարկելու նպատակ։ Արևմուտքում, ըստ երևույթին, արդեն հրաժարվել են Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի դեմ «երկրորդ ճակատ» բացելու գաղափարից։ Երևանի և ամբողջ տարածաշրջանի արդիականությունն ԱՄՆ-ի համար նվազել է»,- ասել է նա։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանում, շարունակել է զրուցակիցը, «որոշակի դժգոհություն կա Ռուսաստանի վարած քաղաքականությունից, և արևմտյան կառույցներն ակտիվորեն օգտվում են դրանից Մոսկվային ներկայացնելով որպես 2020 թվականի պատերազմի գլխավոր մեղավոր»։ «Արևմուտքը ստեղծում է Ռուսաստանի հակահայկական իմիջ, ինչի վրա աշխատում են հասարակության որոշ ներկայացուցիչներ։ Սակայն մեծամասնությունը, այդ թվում քաղաքական վերնախավը, հասկանում է, որ Հայաստանի ամերիկամետ ապագան ուտոպիա է»,- ասել է Մելիք-Շահնազարյանը։
Երկրում ԱՄՆ դիրքերի պոտենցիալ ամրապնդման հետևանքները կարող են հանգեցնել հայկական պետականության փլուզման, զգուշացրել է քաղաքագետը։ «Մեզ համար դա կնշանակի մեծացնել Թուրքիայի ազդեցությունը տարածաշրջանում, ինչը կարող է աղետալի հետևանքներ ունենալ մեր պետության տնտեսական, քաղաքական և մշակութային կապերի համար»,- հավելել է նա։
Սակայն, ըստ քաղաքագետ Յուրի Սվետովի, Փաշինյանի վերընտրվելը Հայաստանի վարչապետի պաշտոնում հուշում է, որ արևմտյան մեթոդներն աշխատում են։ «Երկրում հասարակական տրամադրությունների վրա մեծ ազդեցություն ունի ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում գտնվող հայկական սփյուռքը։ Փաշինյանի թիմը բանակցությունների նպատակով տարեկան տասն անգամ մեկնում է ԱՄՆ և Բրյուսել: Այնպես որ, զուտ քաղաքական առումով հանրապետությունը հստակ կողմնորոշված է դեպի Արևմուտք և խոսում է ոչ միայն Եվրամիությանը, այլ նույնիսկ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հնարավորության մասին»,- բացատրել է նա։ Նրա խոսքով, ԱՄՆ-ը մշակել է Վրաստանում և Ուկրաինայում ներքաղաքական գործընթացների վրա ազդելու մեխանիզմներ, ուստի «ակտիվությունը Հայաստանում կշարունակվի»։ «Ես հայ քաղաքական գործիչների կողմից որևէ հրապարակային հայտարարություն չեմ լսել Ռուսաստանի հետ նորմալ հարաբերություններ պահպանելու օգտին։ Անընդհատ հնչում են ամերիկամետ հայտարարություններ»,- ասել է Սվետովը։
Փորձագետները հատկապես շեշտում են, որ Հայաստանի տնտեսական բարեկեցությունը կախված է ոչ թե ԱՄՆ-ի, այլ Ռուսաստանի հետ համագործակցությունից, «և հիմարություն կլինի ոչնչացնել այդ ամենը»։ «Նախկինում տնտեսության երկնիշ աճ գրանցվեց Ռուսաստանի հետ համագործակցության շնորհիվ։ Այժմ մենք օգտվում ենք վերաարտահանումից, Ուկրաինայում ռազմական գործողությունների սկսվելուց ի վեր ապրանքաշրջանառության հոսք է սկսվել երկրի տարածքով: Ռուսաստանի և Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) երկրների հետ ապրանքաշրջանառությունը մի քանի անգամ գերազանցում է արևմտյան երկրների հետ առևտուրը։ Մենք կողմ ենք «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի նախագծին միանալուն և հույս ունենք, որ ապագայում Աբխազիայով երկաթուղի կբացվի»,- նշել է Թևանյանը։
Մելիք-Շահնազարյանի խոսքով Հայաստանի տնտեսությունն ամբողջությամբ կապված է Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ-ի հետ: «Հանրապետությունում ամերիկյան ազդեցության ուժեղացումը կհանգեցնի հետխորհրդային շրջանում զարգացած ողջ տնտեսական և քաղաքական համակարգի փլուզմանը»,- կարծիք է հայտնել նա։ Վերջին տարիներին Արևմուտքը զգալի ներդրումներ է կատարել հիմնականում Հայաստանի տնտեսության ՏՏ ոլորտում և քիչ հետաքրքրություն է ցուցաբերում այլ ոլորտների համար։ «Վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում կան օտարերկրյա ներդրումներ։ Բայց ներդրումները գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, հումքի ոլորտում, այսինքն Հայաստանի տնտեսության հիմնական ոլորտներում, կատարում է Ռուսաստանը։ Արևմուտքից այդ ոլորտներում միայն խոստումներ են տրվում, բայց իրական ներդրումներ չկան»,- նկատեց քաղաքագետը։
Թևանյանն ընդգծել է, որ վարչապետի և մի շարք կուսակցությունների արևմտամետ քաղաքականությունը «կապ չունի հասարակության տրամադրությունների հետ, որը մեծամասամբ մերժում է այդ դիրքորոշումը»։ «Մարդիկ տեսնում են, թե ինչ է կատարվում Ուկրաինայում, ինչ եղավ Վրաստանում 2008 թվականին, հասարակությունը հասկանում է, որ Արևմուտքը Հայաստանի նկատմամբ վարում է Երևանին ոչ ձեռնտու քաղաքականություն։ Եթե այսպես շարունակվի, մենք կարող ենք կորցնել պետականությունը»,- պարզաբանել է նա հավելելով, որ հասարակության դիրքորոշումը կարտացոլվի ընտրությունների արդյունքներում, և «Նիկոլ Փաշինյանը քաղաքական ապագա չունի»։
Սակայն Սվետովը հիշեցրել է, որ Երևանում է գտնվում հետխորհրդային տարածքում ԱՄՆ-ի ամենամեծ դեսպանատունը։ «Դա ցույց է տալիս Վաշինգտոնի ռազմավարական դիրքը տարածաշրջանում և իրավիճակի վրա ազդելու կարողությունը։ Ամերիկացիները մտահոգված չեն հայերի բարեկեցությամբ: Միացյալ Նահանգները շահագրգռված է հանրապետությունը որպես սակարկության առարկա օգտագործելու մեջ, ինչն այս անգամ հնարավոր չեղավ անել Վրաստանի հետ։ Ամերիկայի համար ժողովրդավարական երկրներն այն երկրներն են, որոնք դեմ են Ռուսաստանին»,- ասել է նա։
«Նիկոլ Փաշինյանը դեմ չէ իր անձնական շահերից ելնելով օգտագործել Թուրքիայի և Արևմուտքի աջակցությունը»,- ասել է Թևանյանը։
Ըստ Մելիք-Շահնազարյանի Ռուսաստանի դեմ դժգոհությունները Ղարաբաղի կորստից հետո չեն նշանակում, որ «մեր հասարակությունը արևմտամետ է», բայց ԱՄՆ քարոզչության արդյունավետության պատճառով հենց այդպիսի տպավորություն է ստեղծվում։ «Հայաստանում ոչ ոք հեռանկար չի տեսնում Արևմուտքում, բացառությամբ մարգինալ շրջանակների, որոնք ակտիվորեն ներկա են լրատվական դաշտում»,- եզրափակել է քաղաքագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
