Կարծիք. Փաշինյանը կարող է զոհաբերել «Հայաստանի ֆեյքային արևմտականներին»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Օգոստոսի 31-ի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի ասուլիսը զգալի հետաքրքրություն է առաջացրել քաղաքական դիտորդների և վերլուծաբանների շրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն են գրավել Փաշինյանի մեկնաբանությունները կապված Ռուսաստանի հետ Հայաստանի հարաբերությունների հետ, գրում է eadaily.com-ը։
Ասուլիսի ամենաուշագրավ պահերից մեկը Փաշինյանների ընտանիքին պատկանող թերթի լրագրողի հարցն էր: Հարցը վերաբերում էր Ռուսաստանի այն «ցնցումներին», որոնք, իբր, առաջանում են խաղաղության կարգավորման հայ-ադրբեջանական երկկողմ ձևաչափի ակտիվացման ժամանակ։ Սակայն վարչապետի պատասխանն այդ հարցին անսպասելիորեն զուսպ ու դիվանագիտական էր, ինչը զգալի զարմանք է առաջացրել փորձագիտական հանրության շրջանում։ Փաշինյանն ընդգծել է գործընկեր Ռուսաստանի նկատմամբ բացասական արտահայտությունների անթույլատրելիությունը և Ռուսաստանի ղեկավարության հետ փոխադարձ հարգանքի կարևորությունը։ Նա հիշեցրել է Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև բարեկամության և համագործակցության խորն ավանդույթները կոչ անելով պետականորեն մոտենալ միջազգային հարաբերություններին։
Քաղաքական դիտորդ Հակոբ Բադալյանը, մեկնաբանելով այդ ամենը, ենթադրում է, որ Փաշինյանի հռետորաբանության վրա կարող էին ազդել Ռուսաստանի ղեկավարության հետ վերջին շփումները։ Բադալյանի խոսքով, ստեղծված իրավիճակում Ռուսաստանը շահագրգռված չէ Հայաստանի դիրքերի վատթարացմամբ կամ նրա վրա ճնշում գործադրելով: Փորձագետը նաև նշել է հայ-ադրբեջանական հարցում միջնորդական դերի բարդությունը ընդգծելով, որ այսօր ոչ ոք չի ձգտում ստանձնել պաշտոնական միջնորդական կարգավիճակ կապված դրա հետ կապված պատասխանատվության հետ։
Բադալյանն ուշադրություն է հրավիրել ներկա աշխարհաքաղաքական իրավիճակի բազմաշերտության վրա, որը չունի պարզ «սև ու սպիտակ» գնահատականներ։ Նա ընդգծել է, որ միայն նման պարզեցված տրամաբանությամբ պատասխաններ փնտրելը հավասարազոր է «քաղաքագիտական կամ քաղաքական հիմարության» կամ «քաղաքագիտական ու քաղաքական դալտոնիզմի»։
Մեկ այլ հայ քաղաքագետ՝ Սուրեն Սուրենյանցը, համաձայնել է Ռուսաստանի վերաբերյալ Փաշինյանի զուսպ գնահատականներին նշելով, որ նման դիրքորոշում վերջին շրջանում հազվադեպ է լինում։ Սուրենյանցը, սակայն, չի զլացել հիշեցնել, որ հենց Փաշինյանն է հակառուսական քաղաքականությունն «իր իշխանության քաղաքական կենսունակության միակ բանաձևը դարձրել»։ Փորձագետը կասկած է հայտնել Փաշինյանի և նրա շրջապատի «արևմտամետ» կողմնորոշման անկեղծության վերաբերյալ ենթադրելով, որ վարչապետը կարող է ապագայում «մեր բոլոր ֆեյքային արևմտամետներին զոհաբերել Պուտինի ոտքերի տակ»։
Վերլուծելով աշխարհաքաղաքական համատեքստը, չի կարելի չնշել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև միջնորդության դժվարությունները, փոխվում է Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի դերը հակամարտության կարգավորման գործում: Ադրբեջանը, ըստ փորձագետների, վարում է արևմտյան գործընկերներին միջնորդական կարգավիճակից «ազատելու» ռազմավարություն, ինչը նոր դինամիկա է ստեղծում տարածաշրջանային հարաբերություններում։ Հետաքրքիր է նշել այն, որ, ըստ որոշ վերլուծաբանների, Ադրբեջանի կարիքը Ռուսաստանի համար կարող է մեծանալ։
Այդ համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի օգոստոսի 19-ի Պուտինի այցը Բաքու, ինչը, ըստ Բադալյանի, կարող է «ընդունելի» լինել Վաշինգտոնի համար, որն այս փուլում բավականին նուրբ խնդիրներ ունի բրիտանացիների հետ։
Իսկ ընդհանուր առմամբ, փորձագետներն առանձնացրել են մի քանի հիմնական միտումներ: Նախ նկատելի է Փաշինյանի տոնայնության մեղմացումը Ռուսաստանի նկատմամբ, ինչը կարող է վկայել Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը հավասարակշռելու փորձի մասին։ Երկրորդ հերթին Հայաստանի իշխանություններն ամեն ինչ դնում են երկու նպատակի համար, որոնք են խուսափել տեղի ունեցած ազգային աղետի պատասխանատվությունից և պահպանել իշխանությունը։
Այդ առումով փորձագետները մատնանշել են ներքաղաքական ասպեկտը, քանի որ Հայաստանում ներքաղաքական պայքարում կարևոր գործոն է մնում Ռուսաստանի հանդեպ հռետորաբանությունը։ Այդ առումով էլ Փաշինյանի տոնայնության փոփոխությունը կարող է կապված լինել ոչ միայն արտաքին քաղաքական նկատառումների, այլ նաև երկրի ներքին կյանքի դինամիկայի հետ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
