«Տոյվոյի փոխարեն` Մագդալենան». ԵՄ նոր հատուկ ներկայացուցչի և Երևան-Բաքու փակուղու մասին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բաքվի համար այս փուլում կարևոր է մեկ բան, այն է` Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) հարցի վերջնական փակումը, ինչը նշանակում է, որ արցախցիների տներ վերադարձի մասին խոսք չի լինի, կարծում է կոնֆլիկտաբան Արթուր Մարտիրոսյանը, գրում է Eadaily.com-ը։ «Քանի որ գործընթացը թափանցիկ չէ, մենք չգիտենք որոշակի պայմանավորվածությունների գինը։ Օրինակ, երբ ադրբեջանական կողմն ասում է, որ այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցք»-ի հարցը այժմ չի քննարկվի, տեղեկություններ չկան, թե դրա դիմաց ի՞նչ է ստացել Բաքուն։ Այստեղ մենք կարող ենք միայն ենթադրություններ անել։ Ակնհայտ է, որ ադրբեջանական կողմը կգնար այդ քայլին, եթե դրա դիմաց ինչ-որ բան ստանար։ Սա նշանակում է, որ դրա դիմաց ադրբեջանական կողմը հնարավորություն է ստացել իր համար այլ առաջնահերթություն առաջ մղել։ Եվ դա այս փուլում Արցախի հարցի վերջնական փակումն է, դրա մասին են վկայում Հայաստանի նոր Սահմանադրության ընդունման, ինչպես նաև Մինսկի խմբի լուծարման պահանջները, և արցախցիների վերադարձի մասին Տոյվո Կլաարի վերջին հայտարարություններին արձագանքները: Նրանց համար կարևոր է վերջնականապես փակել թեման, ինչը նշանակում է, որ ընդհանրապես չպետք է բարձրացվի հայերի Արցախ վերադարձի հարցը»,- ասել է փորձագետը` ելույթ ունենալով «Երկրի հյուրասենյակ» հաղորդաշարի եթերում։
Մարտիրոսյանի խոսքով, Ադրբեջանը մտադիր է շարունակել բարձրաձայնել այսպես կոչված «ադրբեջանցիների վերադարձը Հայաստան», և դա կներկայացվի 80-ականների վերջին և 90-ականների սկզբին փախած հայերի վերադարձի հնարավորության համատեքստում։ «Սակայն ակնհայտ է, որ այն ամենից հետո, ինչ տեղի ունեցավ, հայերից ոչ ոք չի վերադառնա Ադրբեջան, բայց Բաքուն բոլոր ջանքերը կգործադրի ադրբեջանցիների Հայաստան վերադարձի պայմաններ ստեղծելու համար, քանի որ նրանց համար դա ռազմավարական նշանակության հարց է»,- ամփոփել է փորձագետը:
Իսկ ահա թե ինչ է գրել Yerevan Observer հեռագրային ալիքն այդ մասին. «Անսպասելի շրջադարձ, Բաքուն և Երևանը քննարկում են փաստաթղթի նախագիծ, որը հայկական կողմից պետք է ստորագրեն Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչները, ենթադրաբար, Արցախի նախկին նախագահը և գործող նախագահը, Արցախի խորհրդարանի նախագահը: Խոսքը գնում է Ադրբեջանի կառավարության և հայ հասարակության համատեղ գործունեության սկզբունքների հաստատման մասին՝ վերադառնալու ցանկություն հայտնած էթնիկ հայերին Լեռնային Ղարաբաղ վերադարձնելու համար։
Հավանականություն կա, որ նման հուշագիր կարող է ստորագրվել նույնիսկ մինչև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագիրի ստորագրումը։ Նման իրադարձություններին սպասումով էլ Նիկոլ Փաշինյանը խիստ միջոցներ չձեռնարկեց Արցախի նախկին իշխանությունների գործունեությունը Հայաստանի տարածքում կասեցնելու համար»։
Մինչդեռ քաղաքագետ Տիգրան Գրիգորյանը վստահ է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացում ԵՄ քաղաքականությունը ձախողվել է։ «Եվրամիությունը լեգիտիմացրել է տարբեր փուլերում Բաքվի գործողությունները։ Օրինակ, երբ ադրբեջանական կողմը փակեց Լաչինի միջանցքը, ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը նշեց, որ ԵՄ-ն հասկանում է «Լաչինի միջանցքի անվտանգության վերաբերյալ Ադրբեջանի մտահոգությունների օրինականությունը, սակայն որոշ լուծումներ են անհրաժեշտ»։ Նման հայտարարություններով նա, մեծ հաշվով, օրինականացրեց միջանցքի փակումը»,- ասել է փորձագետը։
Գրիգորյանը նշել է, որ Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցչի պաշտոնում Տոյվո Կլաարին կփոխարինի Մագդալենա Գրոնոն, ով երկար տարիներ աշխատել է միջազգային ճգնաժամային խմբում և համակարգել է տարածաշրջանի հետ կապված խնդիրները: «Նրա թեկնածությունը դեռ հաստատված չէ։ Բայց լավ նորությունն այն է, որ հաստատվելու դեպքում նրան շատ ժամանակ չի պահանջվի իրավիճակին ծանոթանալու համար: Մեզ մնում է հուսալ, որ ԵՄ-ն դասեր է քաղել անցյալի սխալներից և հասկացել, որ նման մեղմ դիրքորոշումը (Ադրբեջանի նկատմամբ) ոչ մի տեղ չի տանում, քանի որ Բաքուն նման մեթոդները գնահատում է որպես թուլության դրսևորում։ Հուսով եմ, որ ԵՄ-ն ակտիվ և ավելի համարձակ դիրքորոշում կունենա մեր տարածաշրջանում», - ասել է Գրիգորյանը։
Ի հաստատում այդ տեղեկատվության` «Ընկեր գեներալ» հեռագրային ալիքից. «Մինչ Նիկոլ Փաշինյանը Իջևանում վայելում է փառատոնային երգերն ու պարերը, Իլհամ Ալիևը բեմ է բարձրացնում պետական սիմֆոնիկ նվագախմբին` կատարելու «Իրեվանի Թուրքական Հանրապետության ազգային օրհներգը» ստեղծագործությունը, և Ադրբեջանի պետական հեռուստաընկերությունը հեռարձակում է այդ խայտառակությունը։ Բայց դեռ գոյություն ունեցող Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունները ընդհանրապես չեն առարկում այդ ամենին։ Երաժշտությունը նման է սպորտին, այն միավորում է»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
