ԱՄՆ նոր սերնդի միջուկային ռեակտորների վառելիքը հեշտությամբ կարող է վերածվել զենքի, զգուշացնում են գիտնականները
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Ամերիկյան «Մտահոգ գիտնականների միություն» (UCS) ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերլուծել է HALEU կամ այլ կերպ ասած մետաղական բարձրորակ ցածր հարստացված ուրանի վառելիքը, որն ԱՄՆ-ում համարվում է նոր սերնդի ատոմակայանների հիմնական վառելիքը։ Ինչպես պարզվել է, HALEU վառելիքը հեշտությամբ վերածվում է զենքի, իրենց հզորությամբ այնպիսի ատոմային ռումբերի, որոնք համարժեք են Հիրոսիմայի և Նագասակիի վրա նետված ատոմային ռումբերին, գրում է 3dnews.ru-ն:
ԱՄՆ-ում խոստումնալից նոր ռեակտորները պետք է զգալիորեն ավելի փոքր լինեն, քան ժամանակակիցները, և քանի դեռ կոմպակտ լուծումներ չեն ներկայացվել, ապա դա նշանակում է, որ հարստացման բարձր տոկոս ունեցող ռադիոակտիվ նյութեր պետք է օգտագործվեն որպես վառելիք։ Այսօր ատոմակայանների վառելիքը հարստացված է մինչև 5 տոկոս։ HALEU-ի խոստումնալից նոր վառելիքը հարստացված կլինի մինչև 20% և ավելի: «Մտահոգ գիտնականների միության» վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ատոմային վառելիքը 12% հարստացվածությամբ բավարար է «Հիրոսիմայի մակարդակի» ատոմային ռումբ ստեղծելու համար։ Իսկ նման ռումբ ստեղծելու համար անհրաժեշտ ողջ գրականությունը հասանելի է համացանցից անվճար (որտեղից էլ այն վերցրել են վերլուծաբանները): Արտադրությունը կտևի 7-ից 10 օր։
HALEU վառելիքը ինչ-որ կերպ, բնականաբար, կա միջուկային զենքի սահմանափակման ուղեցույցների և կանոնների ցանկում: Սակայն այսօր այն չի ենթարկվում նույն խիստ հսկողությանը, ինչ զենքի համար նախատեսված պլուտոնիումը կամ բարձր հարստացված ուրանը: Մինչդեռ միջուկային զենքի բաղադրիչ ստանալու համար անհրաժեշտ է ընդամենը 10-15 անգամ ավելի շատ HALEU վերցնել, քան զենքի այլ բաղադրիչ օգտագործելու դեպքում։ Եթե HALEU-ն զենքի բաղադրիչի վերածելու համար բավարար քանակ լինի, ապա դա կարելի է անել մեկ շաբաթում:
Կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս վերանայել HALEU վառելիքի գողության կամ այլ կորստի դեպքում վերահսկող մարմիններին վերահսկելու և տեղեկացնելու կանոնները: Առաջարկվում է նաև վերանայել առաջադեմ միջուկային ռեակտորների նախագծերը HALEU-ի վառելիքի հարստացման մակարդակի պահանջները 12%-ից ցածր սահմանելու համար։ Այսօր ԱՄՆ-ում HALEU վառելիքը մատակարարվում է հիմնականում Ռուսաստանի կողմից (տարբեր գնահատականներով առնվազն 95%-ը)։ ԱՄՆ-ում փորձում են սուբսիդիաներ օգտագործել այս տեսակի սեփական վառելիք մշակելու համար։ Շուտով այն կպահանջվի, օրինակ, Terra Power ռեակտորի համար, որը սուբսիդավորվում է Բիլ Գեյթսի կողմից։ Դրա շինարարությունը կսկսվի այս ամիս և կտևի մինչև 2030 թվականի վերջը։ Այդ իսկ պատճառով վտանգավոր վառելանյութերի շրջանառության կարգավորումը պետք է սկսել անհապաղ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
