Հայաստանը լքված, բայց ոչ ամբողջությամբ ավերված
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Vestikavkaza.ru-ն գրում է, որ Հայաստանում լքված օբյեկտները ամենից հաճախ ի վերջո քանդվում են։ Այնուամենայնիվ, կան լքված վայրեր, որոնք չեն շտապում վերացնել։ Այս հոդվածում մենք կխոսենք երեք օբյեկտների մասին, որոնք լքված են, բայց դեռ կարող են վերականգնվել։
Իջևանի Գորգերի գործարան (չի պահպանվում)
Իջևանի գրեթե կենտրոնում կա նախկին ջուլհակական ձեռնարկություն, որը հայտնի էր ողջ Խորհրդային Միությունում։
Իջևանում, խորհրդային իշխանության հաստատումից շատ առաջ, գործում էին արհեստագործական արհեստանոցներ, որոնք հայտնի էին գորգերի լայն տեսականիով։ Իջևանի գորգերի գործարանը հիմնադրվել է 1964 թվականին։ Այնտեղ պատրաստվել են գորգի արտադրության համար անհրաժեշտ բոլոր նյութերն ու տրաֆարետները։ Գործարանի մասշտաբները տպավորիչ էին, իր հզորության գագաթնակետին այն ապահովում էր մինչև 2500 աշխատատեղ և կարող էր մրցակցել գորգեր արտադրող ձեռնարկությունների համամիութենական վարկանիշում երրորդ տեղի համար: Հայկական ԽՍՀ-ում այն այդ պրոֆիլի ամենամեծ ձեռնարկությունն էր, ուստի յուրաքանչյուր երրորդ տանը կամ բնակարանում՝ պատին կամ հատակին, միշտ կար Իջևանի գործարանի արտադրած գորգը։
Գործարանը գործել է մինչև 2016 թվականը: Այժմ նրա արհեստանոցները ժանգոտված են, տեղ-տեղ նույնիսկ մամուռով ծածկված։ Գերմանական հաստոցները, գործվածքային տեխնիկան, կիլոմետրանոց թելն ու ներկը պահեստներում դեռ պահպանվել են։
Այնուամենայնիվ, սարքավորումները պահանջում են հիմնովին վերանորոգում և սպասարկում, քանի որ դրանք ավելի քան 7 տարի պարապուրդի են մատնված չջեռուցվող սենյակներում: Տեղի բնակիչները հույս ունեն ներդրումներ ներգրավել երբեմնի ծաղկող արդյունաբերության համար, քանի որ տեղական մշակութային ավանդույթը, չնայած Հայաստանի ակտիվ եվրոպականացմանը, դեռ ներառում է տներում գորգերի առկայությունը որպես դեկոր, որը կարող է հարմարավետություն և ջերմություն ապահովել տարածքներում: Բացի այդ, Իջևանի տեխնիկումները շարունակում են ջուլհակության ոլորտում մասնագետներ պատրաստել։
Փամբակի թունելը, Դիլիջան-Հրազդան երկաթգիծ (պահպանվող)
Հարավային Կովկասի ամենաերկար թունելը գտնվում է այժմ անգործունյա Դիլիջան-Հրազդան երկաթուղային գծի վրա։
Թունելի շինարարությունը սկսվել է 1976 թվականին՝ Հրազդանից Դիլիջան երկաթուղու շինարարության սկսվելուց չորս տարի անց։ Շինարարությունը տևել է ինը տարի, իսկ մեկ տարի անց թունելը էլեկտրաֆիկացվել է։ Ավելի քան 8 կմ երկարությամբ թունելը ծակում է Փամբակի լեռնաշղթան ծովի մակարդակից 1800 մետր բարձրության վրա։ Հյուսիսային մուտքը գտնվում է Ֆիոլետովո գյուղի մոտ, հարավայինը Մեղրաձոր գյուղի մոտ։ Ճանապարհի կառուցումը թանկ էր և վտանգավոր, բայց լոգիստիկ տեսանկյունից կարևոր, քանի որ ճանապարհը զգալիորեն նվազեցնում էր ծախսերը և արագացնում տրանսպորտային կապերը Հայաստանի և Ադրբեջանի հյուսիսային և արևմտյան շրջանների միջև, ինչպես նաև այլընտրանքային երթուղի էր ստեղծում դեպի Վրաստան։
Թունելը գործել է ընդամենը երեք տարի։ 1988 թվականին այն մասնակի փակվել է, մինչև փորձաքննություն իրականացվի, որը պետք է պարզեր Սպիտակի երկրաշարժից հետո կրող կառույցների վնասի հավանական չափը։ Հետո ուղեւորափոխադրումները չվերականգնվեցին, իսկ մեկ տարի անց հանրապետությունների միջև կապը դադարեցվեց ղարաբաղյան հակամարտության բորբոքման պատճառով։ Մինչև 2012 թվականը թունելն օգտագործվել է Դիլիջան և Իջևան քաղաքների միջև փոքր բեռնափոխադրումների համար։ Այսօր հատվածը փակ է, սակայն վիճակը պարբերաբար վերահսկվում է, քանի որ քաղաքական հարցերի լուծման դեպքում տրանսպորտային երթուղին կարող է կրկին շահագործման հանձնվել։
Մուշ-1թաղամաս Գյումրի քաղաք
Գյումրիի հյուսիս-արևմտյան ծայրամասում կա մի լքված թաղամաս, որտեղ մարդիկ են ապրում։ Տարածքի շինարարությունն իրականացվել է հապճեպ, քանի որ այն նախատեսված էր Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից հետո իրենց տները կորցրածների համար։ Ծրագրերը ներառում էին երկու թաղամասերի՝ Մուշ-1-ի և Մուշ-2-ի կառուցումը, որոնք գտնվում էին հիմնական քաղաքից դեպի հյուսիս-արևմուտք, և դրանով իսկ չէին խոչընդոտում վերականգնողական աշխատանքներին անմիջապես Լենինականում (ներկայիս Գյումրի): Տարածքները պետք է տեղակայվեին Մարմաշենի մայրուղու երկայնքով, որը քաղաքը կապում էր Մարմաշենի ամենամոտ արվարձանի հետ։
Մուշ-1-ի շինարարությունը չի ավարտվել: Փլուզվեց Խորհրդային Միությունը, դրա հետ միասին Լենինականի վերականգնման բոլոր նախագծերը։ Մինչեւ 1991 թվականը կառուցվել են ընդամենը մի քանի տներ, որոնք երբեք չեն միացվել քաղաքային հաղորդակցությանը։ Միայն շատ տարիներ անց էլեկտրաէներգիան բերվեց թաղամաս։ Այնուամենայնիվ, տներում ապրում են մարդիկ, ովքեր հույս ունեն, որ Մուշ-1-ը կավարտվի, քանի որ հարևան Մուշ-2-ը կառուցվել է սփյուռքի հիմնադրամների ներդրումների շնորհիվ։ Բայց սա ներկայումս Գյումրու ճնշող անկյունն է՝ շրջապատված դատարկ տարածքներով և անավարտ հինգհարկանի շենքերի կմաղքներով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
