Հայաստանը պատրաստ է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Թուրքիայի հետ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարներ Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը շնորհավորել են իրենց ամերիկացի գործընկեր Ջոզեֆ Բայդենին ԱՄՆ Անկախության օրվա առթիվ։ Միևնույն ժամանակ, երկուսն էլ ընդգծել են Վաշինգտոնի կարևոր դերը Հարավային Կովկասում խաղաղության հաստատման գործում և պատրաստակամություն հայտնեցին խորացնել երկկողմ հարաբերությունները «բլրի վրա գտնվող քաղաքի» հետ։ Երևանն ու Բաքուն միմյանց հետ մրցում են ոչ միայն ԱՄՆ-ի, այլ նաև Թուրքիայի բարեհաճությանն արժանանալու համար։ Ավելին, Հայաստանի համար, իր խոցելի դիրքով, դա նույնիսկ ավելի կարևոր է, քան «երկրորդ թուրքական պետության» համար, գրում է ng.ru-ն։
Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը վրացի գործընկեր Իլյա Դարչիաշվիլիի հետ համատեղ ճեպազրույցում ասել է, որ Երևանը պատրաստ է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Թուրքիայի հետ և բացել հայ-թուրքական սահմանը։ «Երկրների միջև արդեն իսկ հաստատվել է առողջ երկխոսություն»,- վստահեցրել է նախարարը։
Հատկանշական է այն, որ հունիսի 18-ին հեռախոսազրույցում Հայաստանի և Թուրքիայի ղեկավարներ Նիկոլ Փաշինյանը և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը «ընդգծել են իրենց քաղաքական կամքը Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առանց որևէ նախապայմանի հարաբերությունների ամբողջական կարգավորման հարցում»։
Հայաստանի իշխանությունները պնդում են, որ Թուրքիայի հետ հարաբերություններ են կառուցում Ադրբեջանի հետ հարաբերություններից անկախ։ Սակայն Անկարան բազմիցս է ընդգծել, որ պատրաստ է մերձեցման, բայց դա կանի միայն այն բանից հետո, երբ Երևանը լուծի Բաքվի հետ բոլոր հարցերը։ Այդ ֆոնին Միրզոյանն ընդգծել է, որ Երևանը կարող է խաղաղության պայմանագիր կնքել Ադրբեջանի հետ մեկ ամսվա ընթացքում, սակայն հարևանների կողմից դեռ դրական արձագանք չկա։
Ավելին, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Կանադայի դեսպան Քևին Հեմիլթոնին ասել է, որ Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի հիմնական պայմանը Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունն է։ Հայաստանի հիմնական օրենքի նախաբանում կա հղում Անկախության հռչակագրին, որը կոչ է անում միավորել Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը։
«Մենք բավականին արագ ենք շարժվում բանակցային գործընթացում։ Կարծում եմ, որ մի քանի ամսվա ընթացքում մենք կկարողանանք վերջնական տեսքի բերել խաղաղության համաձայնագրի տեքստը, գոնե դրա հիմնական սկզբունքները։ Մենք կկարողանանք պայմանավորվել հիմնական սկզբունքների շուրջ և նախաստորագրել դրանք։ Հիմնական տեքստի վրա աշխատանքները նույնպես կշարունակվեն, բայց միայն Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունից հետո»,- ընդգծել է Ալիևը։
«Այս փուլում Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերություններ, որպես այդպիսին, չկան։ Երկու երկրների հատուկ ներկայացուցիչների մակարդակով կա երկխոսության ձևաչափ։ Դրա շրջանակներում հնարավոր է եղել պայմանավորվածություններ ձեռք բերել երկու երկրների սահմանին Անիի կամրջի վերակառուցման, երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանի բացման և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցող քաղաքացիների ազատ տեղաշարժի շուրջ։
Սակայն Թուրքիան չի կարող տարանջատել հայկական օրակարգն ադրբեջանականից, ուստի հաջորդ քայլը չի անում։ Անկարան պետք է որոշի իր դերը տարածաշրջանում, քանի որ Բաքվի պրիզմայով Երևանի հետ հարաբերություններ կառուցելու փորձը ոչ մի դրական բանի չի կարող հանգեցնել»,- ng.ru-ի հետ զրույցում ասել է Օրբելի կենտրոնի փորձագետ Ջոնի Մելիքյանը։ Միևնույն ժամանակ, փորձագետը նշել է, որ Ադրբեջանի կողմից հաշտության պայմանագրի ստորագրման համար ավելի ու ավելի նոր նախապայմաններ առաջադրելը վկայում է այն մասին, որ այդ հանրապետության իշխանություններն իրականում չեն ցանկանում որևէ բան ավարտել։
Իր հերթին, քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն նշել է Բաքվի և Անկարայի միջև համաձայնության առկայությունը, որ Երևանի հետ կապված բոլոր հարցերը պետք է լուծվեն փոխադարձ համաձայնության հիման վրա։ Մասնավորապես, Հայաստանի և Թուրքիայի միջև ճանապարհների ապաշրջափակումը պետք է տեղի ունենա Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նմանատիպ գործընթացի ֆոնին։
«Ինչ վերաբերում է Հայաստանի Սահմանադրությանը, ապա այն իր ներկայիս տեսքով կարող է հիմք դառնալ խաղաղության պայմանագրի վերանայման համար։ Այդ իրավական բացը պետք է վերացվի։ Դրա համար բավական է Անկախության հռչակագրի հղումը ջնջել Հիմնական օրենքի նախաբանից»,- պարզաբանել է Վելիզադեն։
Այսպիսով, Հայաստանը, հասկանալով, որ Ադրբեջանի հետ հնարավոր չէ նորմալ երկխոսություն կառուցել, փորձում է ամրապնդել իր անվտանգությունը Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելով։ Սակայն Անկարան ու Բաքուն համատեղ քաղաքականություն են վարում Երևանի նկատմամբ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
