Նախապատրաստվում է Վրաստանի վտարումը Եվրոպայից
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Վրաստանում Եվրամիության դեսպան Պավել Գերչինսկին հայտարարել է, որ Վրաստանի անդամակցությունը Եվրամիությանը գործնականում սառեցված է։ Նրա խոսքով, Վրաստանում «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի ընդունումից հետո պատասխան միջոցառումների թեման կքննարկվի հաջորդ շաբաթ Լյուքսեմբուրգում ԵՄ ԱԳ նախարարների մակարդակով, գրում է iarex.ru-ն։ «Ներկայումս Վրաստանի և Եվրամիության հարաբերությունները շատ բարդ ժամանակաշրջան են անցնում,- նշել է Գերչինսկին, - մենք բազմիցս կրկնել ենք, որ «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքը բացասաբար կանդրադառնա Վրաստանի եվրաինտեգրման ցանկության վրա։ Ցավոք սրտի, դա տեղի է ունեցել»:
ԵՄ-ից Վրաստանի հնարավոր դուրս գալու փաստը կարող է դառնալ ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ միջազգային նշանակության իրադարձություն։ Այսպես, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2023 թվականի դեկտեմբերին Վրաստանի ԵՄ թեկնածուի կարգավիճակ ստանալուց հետո ասել է, որ «դա դարաշրջանային որոշում է, քանի որ փոխվում է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը և տարածաշրջանի երկրների հարաբերությունների բնույթը» և որ «Հայաստանի համար օգտակար է դա ի նկատի ունենալ»:
Նա հասկացրել է, որ Հարավային Կովկասում ԵՄ-ն կամրապնդվի տարածաշրջանի երեք երկրներից երկուսում՝ նկատի ունենալով Վրաստանը և, իհարկե, Հայաստանը։ Միևնույն ժամանակ Փաշինյանը հույս է հայտնել, որ Բրյուսելն ավելի արդյունավետ միջնորդական դեր կխաղա Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ իր երկխոսության մեջ, և կսկսվի Ռուսաստանին դուրս մղման գործընթացը, որը միջնորդ էր այդ երկխոսությունում։
Հաշվարկն այն էր, որ Ադրբեջանի հիմնական էներգետիկ և այլ հաղորդակցությունները դեպի Թուրքիա, որը երկար տարիներ ԵՄ անդամակցության թեկնածու է, անցնում են Վրաստանի տարածքով։ Եվ ոչ միայն դա: ԵՄ-ն սկսել է մեծ ուշադրություն դարձնել այն նախագծերին, որոնք ապահովում են Ռուսաստանից անկախ երթուղիներ Չինաստանից ապրանքների, էներգիայի և ապրանքների տարանցիկ առաքման համար:
Այդ համատեքստում էլ Հարավային Կովկասի երկրները սկսել են ռազմավարական կարևոր նշանակություն ձեռք բերել ԵՄ-ի համար։ Այս իրավիճակում էլ Բրյուսելը որոշեց գայթակղել Բաքվին և Թուրքիայի միջոցով ամբողջությամբ վերակողմնորոշել արտաքին քաղաքականությունը դեպի Եվրոպա խոստանալով եվրոպական որոշ նոր նախապատվություններ: Անկարային խնդրել են խաղալ հայկական «խաղաղթուղթը» հաշվի առնելով ԵՄ-ի հետ Ադրբեջանի սերտ էներգետիկ կապերը։ Ի դեպ, պատահական չէ, որ Եվրախորհրդարանի բանաձևերից մեկը կոչվում է «ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև ավելի սերտ կապերի և Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրի անհրաժեշտության մասին»։
Բայց Բրյուսելը չի կարողանում գրագետ և նրբանկատորեն կառուցել իր քաղաքականությունն Անկարայի նկատմամբ, և սկսել է ընկնել իր սովորական պատժամիջոցների մեջ արգելափակելով փոխգործակցության վերսկսումը Հայաստանի և Թուրքիայի հետ երկխոսությունը։ ԵՄ առաքելության տեղակայումը հայ-ադրբեջանական սահմանին, տարածաշրջանում հակամարտությունների ինտենսիվությունը նվազեցնելու փոխարեն, սկսել է մեծացնել այն։ Եվ երբ Փարիզը՝ ԵՄ-ի առաջատար խաղացողը, Ֆրանսիայի հայկական սփյուռքի դրդմամբ նետվեց պայքարի մեջ, ամեն ինչ սկսեց էլ ավելի ձախողվել, որից հետո ԵՄ-ն որոշեց մի կողմ քաշել ռեգիոնալիզմը և այն փոխարինել երկկողմ, տնտեսական հարաբերություններով։ Հենց այդ փուլում էլ ԵՄ-ն տապալվեց Վրաստանում։
Փորձագետները դեռևս տարակուսում են, թե ինչո՞ւ սկսվեց ճնշումը Թբիլիսիի վրա կապված արտաքին ազդեցության մասին օրինագծի հետ։ Դրա հետևում թաքնված է մեկ այլ բան, որը վկայում է տարածաշրջանում արագ փոփոխվող աշխարհաքաղաքական իրավիճակի համատեքստում Վրաստանում իշխանությունը փոխելու ցանկության մասին։ Մեր կարծիքով, դա պայմանավորված է այն որոշակի հեռանկարով, որ Չինաստանից Եվրոպա տարանցումը կսկսի անցնել առավելապես Ադրբեջանով և Վրաստանի տարածքով շրջանցելով Հայաստանը։
Ուստի անհրաժեշտ էր խնդիրներ մտցնել Վրաստանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում։ Գումարած, արևմտյան պատժամիջոցների ֆոնին Թբիլիսին պրագմատիկ դիրքորոշում էր որդեգրել Ռուսաստանի նկատմամբ։ Բացի այդ, Վրաստանը մեղադրվում էր նաև շրջանցելով արևմտյան պատժամիջոցները Ռուսաստանին էլեկտրոնիկայի մատակարարման կենտրոն դառնալու մեջ։
Ինքը՝ Վրաստանը, հայտնվել է յուրահատուկ իրավիճակում: Երբ նրան մերժեցին ԵՄ կարգավիճակը, նա զայրացավ, որ մերժում են իր եվրոպական ինքնությունը: Բրյուսելը հույս ուներ, որ կարգավիճակի ձգձգումը խթան կդառնա Վրաստանում քաղաքական իրավիճակի սրման և արևմտամետ ուժերի վերականգնման համար։ Չստացվեց: Այժմ Վրաստանը վրդովված է, որ ԵՄ-ն իրեն պարտադրում է կառավարման գաղութային մեթոդներ և դուրս մղում Եվրոպայից։
Սրանք Անդրկովկասում Եվրամիության դիրքերի թուլացման իրական նշաններ են։ Բացի այդ, Ադրբեջանի և Ֆրանսիայի միջև հարաբերություններն են գտնվում ամենացածր կետում, և Հայաստանը, ինչպես միշտ, վրացական եվրաատլանտիզմի դուրս սահելու ֆոնին մնում է միայնակ Արևմուտքի հետ ինտեգրվելու իր նկրտումներով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
