«Հայաստանից հեռանալը Պուտինի «թաքնված խաղն է». Էրդողանը Ռուսաստանի համար անվտանգության գոտի՞ է կառուցում»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Այս օրերին քաղաքական հեռագրային ալիքները լի են Հայաստանից ռուս զինվորականների դուրսբերման շուրջ ստեղծված իրավիճակի արձագանքներով: Բայց Մեծ Թուրանը Ռուսաստանի հարավային սահմաններում այն չէ, ինչ երազում են ռուս կառավարիչները, և ինչպե՞ս է դա տեղավորվում նոր բազմաբևեռ աշխարհի գաղափարի մեջ, գրում է dzen.ru-ն:
«Այն տարի, երբ սկսվեց հատուկ գործողությունը Ուկրաինայում, Բաքուն և Անկարան շտապեցին համաձայնագիր կնքել ռազմական համագործակցության մասին։ Թուրք գեներալը դարձավ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի խորհրդական, և հենց այդ հանգամանքն է որոշում, թե Բաքուն ում է համարում ռազմավարական գործընկեր։ Սխալ է Ադրբեջանին ընկալել որպես Ռուսաստանի հուսալի դաշնակից և աջակցություն Անդրկովկասում Թուրքիայի հետ սերտ համագործակցության պատճառով, քանի որ վերջինս իր վատ թաքցրած ռուսաֆոբիայով ՆԱՏՕ-ի մասնաճյուղն է Անդրկովկասում»,- գրել է Ռուս-սլավոնական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Բուրենկովն իր «Ռուսաստանը Եվրոպա չէ» հեռագրային ալիքում:
Քաղաքագետը նաև կարծում է, որ Հարավային Կովկասը ՆԱՏՕ-ի համար դառնում է դեպի արևելք դարպաս, և Ադրբեջանը բացում է այն, քանի որ վերջին տարիներին երկիրը վերածվել է Թուրքիայի ռազմական վասալի, իսկ վերջինիս հիմնական նպատակը Ռուսաստանին Անդրկովկասից դուրս մղելն է։
«Հայաստանում մենք ուղղակի դիտեցինք արևմտամետ ուժերի իշխանության գալը։ Վրաստանն արդեն վաղուց մերը չէ և մոտ ապագայում, չնայած որոշակի դիմադրությանը, կարող է շարժվել դեպի Արևմուտք։ Իսկ հիմա ի՞նչ է ստացվել։ Մի թե՞ այն, որ Ռուսաստանը Լեռնային Ղարաբաղը տվեց Ադրբեջանին, և ՆԱՏՕ-ն արդեն մեր հարավային սահմաններում է։ Ռուսաստանում ադրբեջանամետ լոբբիի ազդեցության տակ Հայաստանի նկատմամբ արհամարհանքը հանգեցրել է նրան, որ մենք կորցրել ենք պաշտպանության առումով մեր կարևոր ռազմավարական կետը։ Եվ դա ճիշտ այնպես ինչպես նախկինում նման կերպ մեզ հաղթեցին Ուկրաինայում, քանի որ ռուսամետ ուժերի վրա աշխատանք չտարվեց»,- բացատրել է քաղաքական դիտորդ Վլադիմիր Խոմյակովը։
Փորձագետի կարծիքով մենք պետք է փորձեինք թույլ չտալ, որ Փաշինյանը լինի իշխանության, և հենց այդ պատճառով կորցրինք Ղարաբաղը՝ մեր հարավային հենակետը, իսկ հիմա Հայաստանն իր տարածք կհրավիրի ՆԱՏՕ-ին, քանի որ դա «միակ հնարավորությունն է իր ջրի երեսին մնալու համար, չէ՞ որ Ալիևն արդեն հայտարարել է, որ Երևանը հին ադրբեջանական հող է»։
«Թուրքերը մեզ նման կայսերական ազգ են: Նրանք ոչինչ չեն մոռանում։ Ավելին, Վրաստանը, Հայաստանն ու Ադրբեջանը ժամանակին պատկանել են իրենց։ Նրանց համար Անդրկովկասը կորցնելը նույնն է, ինչ ԱՄՆ-ի համար Լատինական Ամերիկան՝ իր հետնաբակը»,- ավելացրել է Վլադիմիր Խոմյակովը։
Հարց.- Հիմա ինչպիսի՞ն պետք է լինեն մեր գործողությունները։
Վլադիմիր Խոմյակով.- Առաջին հերթին աշխատեք «փափուկ ուժի» հետ։ Պետք է սկսել իրավիճակը ներսից պայթեցնել։ Ահա թե ինչ են անում օտարերկրացիները մեզ հետ անընդհատ։ Մենք ունենք լծակներ: Ռուսաստանում ապրում է 1,5 միլիոն ադրբեջանցի, և նրանք շատ հարուստ մարդիկ են: Կարևոր ասպեկտ է Իրանի հետ հնարավորինս սերտ հարաբերություններ հաստատելը, քանի որ նա է թուրքերի միակ հակակշիռը տարածաշրջանում։ Անհրաժեշտ է Իրանի հետ կնքել փոխադարձ պաշտպանության վերաբերյալ ռազմաքաղաքական համաձայնագիր Վարշավայի պայմանագրի օրինակով։
Դա ճիշտ է։ Արևմուտքում հենց դրանից են վախենում՝ Մոսկվայի և Թեհրանի դաշինքից։ Եվ այդ մասին ասված է ամերիկյան հեղինակավոր Foreign Affairs ամսագրի «Պուտինի թաքնված խաղը Հարավային Կովկասում» վերտառությամբ հոդվածում։ Նշվում է, որ Պուտինն օգտագործում է Ալիևի հետ իր վաղեմի ծանոթությունը և փորձում է վերականգնել Ռուսաստանի ցամաքային մուտքը դեպի Իրան, Մոսկվան փորձում է ուղիղ երկաթուղային կապ ստանալ դեպի Թեհրան, որը զենքի կարևոր մատակարար է դարձել Ուկրաինայում կռվող ռուսական զորքերի համար: Թեև հոդվածում Հայաստանից ռուսական զորքերի դուրսբերումն անվանել են Ռուսաստանի թուլության նշան, սակայն պարզաբանել են, որ թուլության նշան կարելի է անվանել նաև Հայաստանի դեպի Արևմուտք շրջվելն ու վրաց հանրության զանգվածային դիմադրությունը, բայց եթե Ռուսաստանը տարածաշրջանում ավելի թույլ է թվում, դա չի նշանակում, որ Արևմուտքն ավելի ուժեղ է:
Եվ ի՞նչ եզրակացություն դրանից:
Կա մեկ պահ. Ռուսաստանից Իրան միջանցքն անցնում է Հայաստանի տարածքի հարավային հատվածով, իսկ Հայաստանն ամբողջությամբ կախված է ռուսական էներգետիկ ռեսուրսներից։ Դա Պուտինի հաղթաթուղթն է: Այսինքն Երևանն առանց ռուսական գազի ոչ մի տեղ էլ չի գնա, բայց դրա դիմաց ճանապարհ կտա դեպի Իրան։ Իսկ եթե չտա, ուրեմն... Ադրբեջանը չի հրաժարվի «նախնյաց հողերի» նկատմամբ իր հավակնություններից։
Բացի այդ, հունիսի 4-ին հայտնի է դարձել, որ Թուրքիան ցանկանում է միանալ BRICS-ին, և այդ հարցը կքննարկվի երկրների արտգործնախարարությունների մակարդակով Ռուսաստանում կայանալիք հանդիպման ժամանակ։ Իհարկե, կարելի է ասել, որ Էրդողանին վստահելն այն ամենից հետո ինչ եղել է, նշանակում է ինքն իրեն չհարգել։ Բայց, եթե մեկը երես է թեքում քեզնից, իսկ մյուսն ընկերություն է առաջարկում, ապա ընտրությունն ակնհայտ է։ Բացի այդ, Թուրքիայի նախագահը վաղուց է հասկացել, որ ինքը Արևմուտքին պետք չէ, իսկ Ռուսաստանի հետ բարեկամ լինելը բոլոր առումներով է ձեռնտու։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
