«Կովկասյան փոխատեղում»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Զարմանալի է տեսնել, թե որքան արագ է փոխվում ուժերի հավասարակշռությունը Անդրկովկասում, ինչպես նաև Ռուսաստանի դիրքերը տարածաշրջանում, գրում է c-eho.info-ն։
Վրաստանը, որի հետ մենք, մեղմ ասած, դժվարին պատմություն ունենք, քայլում է դեպի մեր երկրի դաշնակցի դերը, միևնույն ժամանակ Ռուսաստանից միայն բարի վերաբերմունքի արժանացած Հայաստանը գնալով ավելի է լրջորեն հիվանդանում ռուսաֆոբիայի վիրուսով: Լավ, ընդունենք, որ շատ վաղ է Վրաստանին որպես Ռուսաստանի դաշնակից ընդունելը, բայց նման հեռանկար կա, թեև փոքր-ինչ հեռավոր։
Ի՞նչ է տեղի ունենում: Մինչ հայկական պատվիրակությունը (այո, թեև ոչ ամենաներկայացուցչական, բայց պաշտոնական՝ Կիևում Հայաստանի դեսպան Վլադիմիր Կարապետյան և Երևանի Նոր Նորք վարչական շրջանի ղեկավար Տիգրան Տեր-Մարգարյան) շրջում է Ուկրաինայով և բարձրաձայնում «ռուսական ագրեսիայի» մասին, Վրաստանում օրենք են ընդունում օտարերկրյա գործակալների մասին և օրինագիծ են պատրաստում սահմանափակելու ԼԳԲՏ քարոզչությունն ու սեռափոխության գործողությունները։
Կա հստակ, գրեթե քաղաքակրթական տարանջատում:
Հայաստանի իշխող քաղաքական դասը հավատարմության երդում է տալիս Արևմուտքին, Վրաստանի իշխող քաղաքական դասը հիասթափված է Արևմուտքից և սկսում է հետընթացի գործընթացը։ Արտաքնապես կա մի պարզ եզրակացություն. Վրաստանի քաղաքական դասն ավելի հասուն է և գիտի «ինքնիշխանություն» հասկացության արժեքը։ Փիլիսոփայական պատասխանը, թե ինչո՞ւ Վրաստանը բռնեց «օտարերկրյա գործակալների» սահմանափակումների ճանապարհը, կարելի է գտնել հենց պաշտոնական Երևանի գործողություններում՝ որպեսզի կանխի այն, ինչ կատարվում է Հայաստանում վերջին տարիներին։
Հայաստանն ունեցավ իր մինի-մայդանը, որի արդյունքում իշխանության եկավ բացահայտ արևմտամետ հայացքների տեր մարդը՝ Նիկոլ Փաշինյանը, ով նախ մասամբ, ապա ամբողջությամբ հանձնեց Ղարաբաղի պատմական հողերը, իսկ դրանից հետո պատրաստվում է նաև Ադրբեջանին հանձնել հողեր միջազգայնորեն ճանաչված հայկական սահմաններում: Իսկ երբ ասում ենք «մայդան», մենք միշտ տեսնում ենք արևմտամետ հասարակական կազմակերպությունների ականջները, որոնք Ռուսաստանում (և շուտով Վրաստանում) ստացել են օտարերկրյա գործակալ լինելու խարանը:
Այդ նույն ՀԿ-ներն օգնեցին Փաշինյանին մնալ իշխանության 2021 թվականին կայացած ընտրություններում, այսինքն Ղարաբաղի մասնակի հանձնումից հետո։
Մեկ այլ փիլիսոփայական պատասխան, թե ինչո՞ւ Վրաստանը գնաց «օտարերկրյա գործակալության» սահմանափակումների ճանապարհով, կարելի է գտնել Ուկրաինայում, վերջերս վրացական իշխող դասակարգն Ուկրաինայում տեղի ունեցող աղետն իրավացիորեն կապել է Մայդանի հետ:
Այնուամենայնիվ, կա այս խնդրի մեկ այլ հարթություն: Արևմտամետ կուրսը միանշանակ հարստություն է խոստանում, ընդ որում անթիվ: Սրա մեջ կատակ կամ հեգնանք չկա, հարստությունը հոսում է գետի պես, բայց իշխող դասի վերին հատվածի գրպանը։ Ժողովուրդն այդ փողից ոչինչ չի տեսնում, և դա երևի Ուկրաինայի օրինակով Մայդանի և աղետի հիմնական կապն է։ Հիշեցնենք, որ ժամանակին Վրաստանում նույնպես այդ ճանապարհով գնացին, և վրացական Մայդանի առաջնորդ Միխեիլ Սահակաշվիլին բանտում է:
Անդրկովկասյան երկրների արևմտամետ փոխատեղումը, փաստորեն, ցույց է տալիս, թե հետխորհրդային որ պետություններն են հասկացել, թե ի՞նչ է նշանակում 1991 թվականին ձեռք բերված անկախությունը։
Վրաստանը, անցնելով փշոտ ու դժվարին ճանապարհ, կարծես թե հասկացել է։ Դա վերջնականապես կարող է հաստատվել, երբ օտարերկրյա գործակալություններն ու ԼԳԲՏ-ն սահմանափակող օրենքների ընդունման հետ կապված իրավիճակն ավարտվի, ամեն ինչ ուժի մեջ մտնի, իսկ դժգոհները հանդարտվեն։ Վրաստանը ցույց է տալիս, որ քաղել է նոր խիզախ միաբևեռ աշխարհի հիմնական դասերը, այսինքն Արևմուտքը դաշնակից չէ, այլ գաղութարար, ով առաջնորդվում է միայն իր շահով և ով առանց ամենափոքր իսկ կասկածի, կլքի ցանկացած այն երկիրը, որտեղ կորցրել է հետաքրքրությունը: Սա առաջին դասն է:
Երկրորդ դասն այն է, որ եթե դուք գործում եք ի շահ երկրի ողջ բնակչության, այլ ոչ թե առանձին արտոնյալ խմբի, ապա անխուսափելիորեն ստիպված կլինեք կտրել արտաքին ազդեցությունը՝ և՛ ֆինանսական, և՛ քաղաքական:
Երրորդ դասն այն է, որ նույնիսկ գլոբալացված աշխարհը դեռ չի կարողացել հաղթել աշխարհագրությանը։ Վրաստանի և Ռուսաստանի համագործակցությունը փոխադարձ ձեռնտու է, քանի որ երկու երկրներն էլ գտնվում են մոտակայքում։ Կարելի է հարյուր հազար անգամ հույս դնել ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի վրա (Սահակաշվիլիի ու Փաշինյանի ականջները կանչի), գովաբանել ու գրկել նրանց քաղաքական գործիչներին, բայց դա չի ստիպի, որ խանութների դարակներում հայտնվեն էժան և անհրաժեշտ ապրանքներ։
Չորրորդ դասն այն է, որ, ըստ ամենայնի, պետությունը կարող է նախորդ երեք դասերը քաղել միայն որոշակի փշոտ ճանապարհ անցնելուց հետո։ Վրաստանն անցավ այդ ճանապարհը, ճիշտ հետևություններ արեց (Ռուսաստանը չէ, որ նրան տանում է փակուղի, և Վրաստանի թշնամիները Ռուսաստանում չեն): Հայաստանն անցնում է, բայց չի ձգտում ճիշտ եզրահանգումներ անել (այնտեղ իշխանությունները համոզում են, որ Ղարաբաղը հանձնել է Ռուսաստանը, այլ ոչ թե Հայաստանի ղեկավարության սխալ գործողությունների պատճառով է դա տեղի ունեցել)։ Ռուսաստանը ևս անցել է այդ ճանապարհով, և քիչ էր մնացել ոչնչանա: Հիմա Ուկրաինան է անցնում այդ աղետալի փշերի միջով...
2000-ականների կեսերին խոսվում էր այն մասին, թե որքան «հզոր են վրացիները», որքան խելոք, գունավոր հեղափոխություն արեցին, ոստիկաններին նստեցրին թափանցիկ պատերի հետևում, մի խոսքով հաղթեցին դեսպոտիզմին։ Ասում էին ինչ լավ օրինակ է այլ հետխորհրդային երկրների համար... Իրո՞ք: Բայց հիմա, երկու տասնամյակ անց, Վրաստանն իսկապես կարող է օրինակ դառնալ շատերի համար, եթե նախատեսված ճանապարհով գնա մինչև վերջ: Հուսով ենք, որ նա կդառնա շատ վարակիչ օրինակ հատկապես Անդրկովկասի իր ամենամոտ հարևանների համար։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
