Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … հայկական հոկեյ

Գիտե՞ք, որ հոկեյը Հայաստանում եղել է դեռ խորհրդային տարիներին։ Չէ, այդ հանրապետությունում պրոֆեսիոնալ ակումբներ կամ ինչպես ասում էին այն ժամանակ «վարպետների թիմեր» չկային, բայց հոկեյ կար: Դեռևս 1962 թվականին Սվերդլովսկում ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայում է նկատվել ՀԽՍՀ թիմը, որն արդյունքում զբաղեցրել է 12-րդ՝ վերջին, տեղը։ Հետո հայերն այլևս չեն խաղացել սպարտակիադայի մրցաշարերում, բայց վետերանների թիմերը ցուցադրական ելույթներով այցելել են Երևան։
Հայաստանի հոկեյի ֆեդերացիան՝ Կարեն Խաչատրյանի գլխավորությամբ, հիմնադրվել է 1999 թվականին և նույն թվականին էլ անդամագրվել Հոկեյի միջազգային ֆեդերացիային։ Երկրի առաջին առաջնությունը կայացել է 2001 թվականին, և Երևանի ՀԱՍԿ-ը դարձել է հայկական հոկեյի առաջին ոսկու սեփականատերը։ Հետո երկար տարիներ երկրի հոկեյը, ինչպես ասում են, եփվել է սեփական հյութի մեջ։ Ճեղքումը տեղի է ունեցել միայն մեկուկես տասնամյակ անց։ Երևանի «Արարատը» անսպասելիորեն հայտնվել է Բելառուսի Բարձրագույն խմբի առաջնությունում: Այդպիսի էկզոտիկա... Սակայն բելոռուսական թիմերը ստիպված չեն եղել մեկնել Երևան։ Փաստն այն է, որ հայերը տնային հանդիպումներ են անցկացրել Օրշայում։ 
Բելառուսիայում «Արարատն» անցկացրել է երկու մրցաշրջան, և երկուսում էլ դուրս է եկել փլեյ-օֆֆ։ Սակայն երևանյան թիմին չի հաջողվել հաղթահարել մեկնարկային քառորդ եզրափակչի արգելքը, և երկու անգամ էլ նրա ճանապարհը փակել է «Գոմել-2»-ը: Հետո հայերը որոշել են չխաղալ Բելոռուսիայում:
Մենք գնում ենք, ասել են, ավելի բարձր մակարդակ՝ Հոկեյի երիտասարդական լիգա։ Սակայն արդյունքում «Արարատն» այդպես էլ այնտեղ չի հայտնվել։ Սա, ըստ էության, հայկական ակումբային հոկեյի մասին։
Անցնենք ազգային թիմին։ Հայաստանի հավաքականն իր նորամուտը նշել է 2004 թվականին Ռեյկյավիկում կայացած 3-րդ դիվիզիոնի աշխարհի առաջնությունում։ Բոլոր չորս հանդիպումներում էլ պարտվելով 2-73 ընդհանուր տարբերությամբ՝ հայերը զբաղեցրել են հինգերորդ տեղը։ Հաջորդ տարի նրանք մեկնել են ավելի հեռավոր երկիր. երրորդ դիվիզիոնը հյուրընկալվել էր Մեխիկոյին: Մեքսիկական սառույցի վրա ևս արդյունքը նույնն է եղել. կրկին չորս պարտություն 5-142 գնդակների տարբերությամբ և վերջին 5-րդ տեղ։
2006 թվականին Ռեյկյավիկում կովկասցիներն արդեն երրորդն էին («աշխարհում» առաջին հաղթանակն էր 6:0 իռլանդացիների հետ մենամարտում), իսկ 2007 թվականին նրանք Իռլանդիա չեն մեկնել վիզայի հետ կապված խնդիրների պատճառով (իռլանդացիները, ըստ երևույթին, վիրավորված պարտությունից այն չեն տրամադրել): 2008 թվականին Հայաստանի հավաքականը  մասնակցել է 3-րդ դիվիզիոնի որակավորման փուլին, զբաղեցրել երկրորդ տեղը, սակայն շուտով որակազրկվել հոկեյիստների անձնագրերը տրամադրելուց հրաժարվելու պատճառով:
Իսկ հետո տեղի է ունեցել ողբերգություն... 2009 թվականին Վրաստանի տափօղակով հոկեյի ֆեդերացիայի նախագահ Դենիս Դավիդովի հետ ավտովթարից վախճանվել է «հայկական հոկեյի հայր» Կարեն Խաչատրյանը։ Այդ երկուսի մահը թույլ չի տվել իրականացնել Հարավկովկասյան հոկեյի լիգայի նախագիծը  Հայաստանի, Վրաստանի և Թուրքիայի թիմերի մասնակցությամբ։
Իսկ հայերը հետո համաշխարհային ասպարեզ վերադարձել են միայն 2010 թվականին, երբ Երևանում անց է կացվել 3-րդ «B» դիվիզիոնի աշխարհի առաջնությունը։ Առաջին փուլում տանտերերը հաղթել են բոլոր երեք մրցակիցներին, իսկ երկրորդ փուլում երկու ուժեղագույն թիմերը խաղարկել են միակ ուղեգրը։ Եվ այստեղ բացթողում է տեղի ունեցել. հայերն անսպասելիորեն զիջել են ԿԺԴՀ-ի ընտրանուն 2:5 հաշվով ի վերջո զբաղեցնելով միայն երկրորդ տեղը։ Սակայն ամենահետաքրքիրը տեղի է ունեցել մրցաշարից հետո:. Պարզվել է, որ տանտերերի հինգ հոկեյիստներ ունեին ամերիկյան և չունեին Հայաստանի քաղաքացիություն։ Արդյունքում այդ «ամերիկահայերի» պատճառով թիմը որակազրկվել է և զրկվել արծաթե մեդալներից։ Իսկ դրան հետևած Հոկեյի միջազգային ֆեդերացիայից վտարումը Հայաստանում հոկեյի զարգացումը կասեցրել է:

Կ. Խաչիկյան