ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 հոկտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ-Կակազողների համաշխարհային օր, Ավստարլիա՝ Վոմբատի օր (Վոմբատ- փոքրիկ արջի նմանվող խոտակեր մանր պարկավոր կաթնասուն), Մարշալյանկղզիներ՝ Համաձայնությանօր, Սոմալի՝ Հեղափոխությանօր:

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1844 –ծնվել է մանկավարժ, դերասան Սեդրակ Մանդինյանը:

1927 –ծնվել է կինոռեժիսոր Ժիրայր Ավետիսյանը:

1933 – ծնվել է դաշնակահար Յուրի Հայրապետյանը:

1935-վախճանվել է հայ դասական երաժիշտ Կոմիտասը (Սողոմոն Սողոմոնյան):

1975- ԱՍԱԼԱ-ի երեք մարտիկներ Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիենայում մտել են թուրքական դեսպանատուն, սպանել դեսպան Թունալիդջիլին և նրա վարորդին, ապա թաքնվել:

1975– վախճանվել է անգլիացի պատմաբան և սոցիոլոգ Առնոլդ Թոյնբինը, որը հանդիսանում է Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերվող մի շարք հոդվածների հեղինակ:

1986- ծնվել է գրող, արձակագիր Արմեն Նիազյանը:

2001- «Արարատ ցեմենտ» գործարանի տենդերի հաղթող ճանաչված շվեյցարական «Holsim» ընկերությունը հրաժարվել է գործարքից:

2008- Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի և Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի մասնակցությամբ Երևանի քաղաքապետարանի հարևանությամբ բացվել է Ռուսաստանի հրապարակը:

2010- երկարատև վերանորոգումից հետո պաշտոնապես բացվել է Հայաստանի Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճը:

2013- «ԷյրԱրմենիա» ավիաընկերությունը իրականացրել  է իր առաջին չարտերային թռիչքը Երևան-Ռոստով-Երևան ուղղությամբ Boing 737-500 օդանավով,մինչև տարեվերջ կվարձակալվի նաև երկու Airbus A320 օդանավեր

2013- վախճանվել է դերասան Երվանդ Ենգիբարյանը:

2015- դատարանը աննախադեպ որոշում է կայացրել՝ Հայաստանում առաջին անգամ ազատ է արձակվել ցմահ դատապարտյալ Սողոմոն Քոչարյանին անբուժելի հիվանդության պատճառով:

2020-ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ ադրբեջանական բանակը ամբողջությամբ իր վերահսկողության տակ է վերցրել Իրանի հետ Արցախի սահմանը:

2021-«Հայաստան» հիմնադրամի կողմից հավաքված միջոցների օգտագործումը ուսումնասիրելու նպատակով ստեղծվել է ԱԺ քննիչ հանձնաժողով:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

1618 —Անգլիայի թագավորական դատարանը փիլիսոփա, զորահրամանատար և գիտնական Ուոլտեր Ռեյլիին դատապարտել է մահվան ազատամտության համար:

1725-վախճանվել է  իտալացի կոմպոզիտոր Ալեսանդրո Սկարլատին:

1797– ֆրանսիացի օդագնաց Անդրե Ժակ Գարներինը կատարել է պարաշյուտով առաջին թռիչքը:

1811 –ծնվել է  հունգարացի կոմպոզիտոր, վիրտուոզ դաշնակահար Ֆերենց Լիստը:

1835- վախճանվել է  ուկրաինական գյուղացիների շարժման ղեկավար Ուստիմ Կարմալյուկը:

1842 – զարդագործ Գուստավ ֆոբերժյեն Սանկ-Պետերբուրգում բացել է իր զարդագործական արհեստանոցը:

1870– ծնվել է ռուս նշանավոր գրող, արձակագիր, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Իվան Բունինը:

1878- Անգլիայում առաջին անգամ անց է կացվել ռեգբիի խաղ արհետական լուսավորվածության պայմաններում:

1883– Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ» օպերայի բեմադրությամբ բացվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերան:

– վախճանվել է անգլիացի գրող, արկածային գրքերի հեղինակ Թոմաս Մայն Ռիդը, որը  առավել հայտնի է իր «Անգլուխ ձիավորը» վեպով:

1895– տեղի է ունեցել Մոնպառնաս կայարանի վթարը, մարդատար գնացքի շոգեքարշը չկարողանալով արգելակել, ճեղքել է երկաթուղային կայարանի պատը և ընկել փողոց:

1906– վախճանվել է ֆրանսիացի նկարիչ, հետիմպրեսիոնիզմի նշանավոր վարպետներից մեկը հանդիսացող Պոլ Սեզանը:

1909 —ֆրանսուհի էլիզա Դորեշը միայնակ թռիչք է իրականացրել օդանավով, որը հանդիսանում է աշխարհում կնոջ կողմից իրականացրած առաջին միայնակ թռիչքը:

1919 –ծնվել անգլիացի կին գրող, բանաստեղծ է  Դորիս Լեսինգը:

1919 —Պետրոգրադի մոտ թվային գերակշռություն ունեցող բոլշևիկյան ուժերը հաղթել են գեներալ Յուդենիչի ղեկավարած Հարավ-Արևմտյան սպիտակգվարդիական  բանակին:

1926 –ծնվել է  թատրոնի և կինոյի ռուս դերասան Սպարտակ Միշուլինը:

1938 —ամերիկացի գյուտարար Չեսթեր Կարլսոնը ցուցադրել է իր հայտնագործած թղթե փաստաթղթերի պատճենահանման սարքը:

1943 –ծնվել է ֆրանսիացի աշխարհահռչակ դերասանուհի Կատրին Դենյովը:

1975– «Վեներա-9» միջտեզերական կայանը առաջին անգամ երկիր է ուղարկել Արեգակնային համակարգի մոլորակի լուսանկարները:

1978-տեղի է ունեցել Հովհաննես Պողոս 2-րդ պապի գահակալության արարողությունը:

1980 —Հռոմի պապը չեղյալ է հայտարարել 1633 թվականին ընդունված Գալիլեյին դատապարտող վճիռը:

1982 —ԱՄՆ-ում առաջին անգամ ցուցադրվել է «Առաջինարյունը» կինոնկարը, որտեղ վիետնամական պատերազմի վետերան Ռեմբոյի դերում հանդես է գալիս Սիլվեստեր Ստալոնեն:

2001-վախճանվել է խորհրդային դերասան Գեորգի Վիցինը:

2009– պաշտոնապես թողարկվել է Windows 7 օպերացիոն համակարգը:

2021 —Ռուսաստանի Ռյազան քաղաքի «էլաստիկ» գործարանում վառոդի արտադրամասում տեղի ուենցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 16 մարդ:

2022 —Ջորջիա Մելոնին դարձել է առաջին կինը, որը գլխացվորել է Իտալիայի կառավարությունը:

Կ. Խաչիկյան