«Երեխաներն իրենք ամեն ինչ կսովորեն». ինչու՞ Հայաստանում չեն աշխատում նախադպրոցականների հետ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Journal.tinkoff.ru-ն գրում է, որ հայկական Աբովյան տեղափոխված մի կին պատմել է իր նոր կյանքի մասին:
Հայաստանում նախադպրոցական տարիքի լինելը հիանալի է։ Նախ ուր էլ գնաս, քեզ դիմավորում ու ճանապարհում են բարի խոսքերով ու քաղցրավենիքներով։ Լուրջ, երբ աղջիկս առաջին անգամ դուրս եկավ տնից, նրան անմիջապես պաղպաղակ հյուրասիրեցին։ Անհնար է հաշվել, թե քանի անգամ են նրան հյուրասիրել ամենաանսպասելի վայրերում։ Դե, իսկ եթե հայ հյուրերի ենք սպասում, անպայման առանձին փաթեթով քաղցրավենիք կբերեն նրա համար։
Երկրորդ հերթին այնտեղ երեխային քարշ չեն տալիս զարգացման տարբեր հաստատություններ և թույլ են տալիս վայելել ազատ ու անհոգ մանկությունը։ Ես ի սկզբանե վաղ հասակից մաթեմատիկա ու անգլերեն սովորելու երկրպագու չեմ եղել, բայց սկզբում դա ինձ շփոթեցրեց։
Ամեն ինչ սկսվեց մանկապարտեզից։ Ես ու ամուսինս անհանգստանում էինք, որ մեր շփվող դուստր Բելլան առանց ընկերների տանջվելու է, ուստի առաջարկեցինք նրան գնալ մանկապարտեզ։ Դա հետաքրքրեց նրան, և նա համաձայնվեց: Հայկական ավանդույթի համաձայն խմբի շեմն անցնելուն պես բոլորը սկսեցին հիանալ նրանով, գեղեցիկ խոսքեր ասել, ամեն կերպ հաճոյախոսել, բայց չօգնեցին ինտեգրվել նոր միջավայրին:
Ուսուցչուհուն խնդրեցինք դստերը մղել երեխաների հետ շփվելու, օգնելու երեխաներին հասկանալ միմյանց, սովորեցնել Բելլային մի քանի պարզ և անհրաժեշտ հայերեն բառեր և արտահայտություններ։ Բայց հայերն ունեն իրենց մոտեցումը նախադպրոցականների հետ աշխատելու հարցում։ Դրա իմաստն այն է, որ երեխաներն իրենք կսովորեն ամեն ինչ։
Այդ մոտեցման մեջ կա ռացիոնալ հատիկ, քանի որ վաղ թե ուշ դա տեղի կունենա։ Բայց ի վերջո իմ դուստրը մանկապարտեզում ամբողջ ժամանակն անցկացրեց մենակ, և շուտով հոգնեց դրանից, և հրաժարվեց այնտեղ գնալ: Մեր դիտարկումներով մանկապարտեզում երեխաներն ամբողջությամբ իրենք իրենց հույսին են, իսկ դաստիարակների խնդիրն է ապահովել, որ նրանք իրենց չվնասեն։
Այն բանից հետո, երբ մանկապարտեզը չաշխատեց, գնացինք լողավազան։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար խմբեր չկան, մենք ինքներս էինք աշխատում մեր դստեր հետ, և միևնույն ժամանակ դիտում պարապմունքներ ավելի փոքր աշակերտների հետ, ովքեր հաճախում են մարզիչի մոտ: Եվ մենք տեսանք նույն պատկերը՝ ինչ-որ մեկը թռչկոտում է, ինչ-որ մեկը զրուցում է կամ հիմարանում ջրի մեջ, ինչ-որ մեկը սուզվում է, բայց նրանք բոլորը թողնված են իրենց բախտին: Նույնիսկ նրանք, ովքեր լողում են փչովի շրջանակի վրա: Մարզչի հետ դասական պարապմունքներ չկան, թեև հենց ինքը մարզիչը կա։
Ի դեպ, երբ հերթապահ մարզիչը տեսավ, թե ինչպես եմ դստերս տախտակի վրա լողալ սովորեցնում, խորհուրդ տվեց գնել փչովի թևկապներ, որպեսզի «ինքն իրեն արագ կսովորի»։ Երևի ճիշտ էր, քանի որ մի քանի պարապմունքներից հետո դուստրս ինքը սովորեց լողալ: Արդյո՞ք նման մոտեցումն իսկապես աշխատում է:
Փորձելով դիվերսիֆիկացնել մեր դստեր հանգստի ժամանակը, մենք նրան ընդունեցինք արվեստի դպրոց: Նա հետաքրքրված էր, այնտեղ դասեր և մոլբերտներ են: Ավելի ճիշտ միայն մոլբերտներ։ Դասեր որպես այդպիսին չկան։ Երեխաները լավագույն դեպքում թուղթ են ստանում նկարելու համար (առանց բացատրության), վատագույն դեպքում էսքիզ ներկելու համար:
Միաժամանակ դպրոցում կա ուսուցիչ, բայց նա զբաղված է սեփական մոլբերտով։ Արդյունքում դստերս օգնեցին դպրոցի ավագ աշակերտները, նրանք լավ նկարում էին և ռուսերեն խոսում։ Ուսուցչի առաքելությունը դարձյալ միայն դիտարկումն էր։
Անկեղծ ասած, ես չէի կարողանում հասկանալ, թե ինչու՞ երեխաներին այդքան շատ սիրող հայերն ընդհանրապես չեն աշխատում նրանց հետ։ Պարզելու համար դիմեցի տեղացի ծնողներին։ Հետաքրքիր էր նախադպրոցական կրթության նկատմամբ նման վերաբերմունք նկատե՞լ են, թե՞ այդ ամենն ինձ միայն թվում է։ Փորձառու մարդիկ ինձ բացատրեցին, որ Հայաստանում իրականում չեն աշխատում նախադպրոցականների հետ, և իրենց մոտ զարգացնող խաղերն ավելի շատ զվարճանքի են նման: Երեխաները սկսում են սովորել դպրոցում, որտեղ նրանք գնում են վեց տարեկանից: Այնպես որ, հայերը չեն շտապում երեխաներին կարդալ սովորեցնել։ Դա դպրոցի առաջին տարուն կլինի։ Եթե երեխաներին ամեն ինչ նախօրոք սովորեցնեն, առաջին դասարանում նրանք կձանձրանան։
Դա ինձ սկզբում զարմացրեց: Մենք Ռուսաստանում սովոր ենք այլ բանի: Մեր մանկապարտեզի խմբի բոլոր երեխաներն արտադասարանական գործունեության և ամեն անգամ դրանք ինչ-որ արդյունքով դասեր են լինում` երգ, նկարչություն, պար: Կարծես թե ընդունված է վաղ մանկական կրթությունը:
Հիմա ես դրան այլ կերպ եմ նայում։ Հայերը չեն ձգտում ժամանակից առաջ անցնել, նրանք թույլ են տալիս երեխաներին պարզապես ապրել և զբաղվել իրենց երեխաների գործով՝ խաղալ, չարաճճիություններ անել, ոչինչ չանել: Մնացած ամեն ինչը, լրացուցիչ պարապմունքները, ներկայացումները և ձեռքբերումները կսկսվեն ավելի ուշ, երբ երեխան մտնի դպրոց։ Նա այնտեղ կլինի 12 տարի։ Առայժմ, պարզապես նրան աճել է պետք:
Այդ գիտակցումն ինձ հաշտեցրեց այն մտավախության հետ, որ Բելլան չի կարողանա հայերեն խոսել։ Կկարողանա: Ինչպես շատ ռուսահայեր, նա էլ լեզուն կսովորի դպրոցում։ Հետո դա նաև մեզ կսովորեցնի.: Միևնույն ժամանակ նրան կբավականացնեն արդեն իսկ ունեցած տասնյակ բառերը։ Ո՞վ գիտի, միգուցե առանց շտապելու էլ նրա բառապաշարն իսկապես սկսի «հայեցավարի» աճել:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
