Հռոմի ստատուտի մասին որոշումը կարող է խնդիրներ հարուցել Հայաստանի համար

Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը երեկ գրավոր ընթացակարգով որոշում է կայացրել, որ Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրությունը համապատասխանում է Հայաստանի սահմանադրությանը։

Հայաստանը միջազգային այդ փաստաթուղթը ստորագրել է մոտ 25 տարի առաջ։ Սակայն 2004 թվականին Սահմանադրական դատարանը որոշել էր, թե փաստաթղթով ամրագրված որոշ պարտավորություններ չեն համապատասխանում Հայաստանի մայր օրենքին։ Հայաստանի կառավարությունը անցած տարվա վերջին նիստում էր որոշել փաստաթղթի վավերացման գործընթաց սկսել։

Որպես հիմնավորում նշվել էին Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունները Հայաստանի դեմ։ Փաշինյանի իշխանությունը պարզաբանել էր, իբր Կանոնադրության վավերացման անհրաժեշտությունը և հրատապությունը առաջին հերթին պայմանավորված է դեռևս 2021 թվականի մայիսից սկսած և այնուհետև 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի կողմից Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ իրականացված լայնածավալ ռազմական ագրեսիայով և տարածքների օկուպացիայով։ Ըստ Արդարադատության նախարար Գրիգոր Մինասյանի, Միջազգային քրեական դատարանը կարող է քննել Ադրբեջանի կողմից կատարված հանցագործությունները, եթե անգամ Բաքուն չի վավերացրել այդ փաստաթուղթը։

Այժմ, երբ Սահմանադրական դատարանը հայտարարում է, որ Հռոմի կանոնադրությունը չի հակասում Հայաստանի մայր օրենքին, հարցը պետք է քննի ու վավերացնի խորհրդարանը։ Իշխող ուժից դեռևս չեն հստակեցրել՝ դեմ են քվեարկելու, թե կողմ։ Իսկ որ քվեարկությունը բացառապես քաղաքական է լինելու, ակնհայտ է։ ՍԴ որոշումը համընկել է Միջազգային քրեական դատարանի կողմից ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին հետախուզում հայտարարելու և ձերբակալության որոշման հետ։

Եթե Ազգային ժողովը վավերացնի միջազգային այս կանոնադրությունը, ապա հենց Պուտինը ժամանի Հայաստան, հայ իրավապահները պարտավոր կլինեն ձերբակալել նրան և հանձնել միջազգային դատարանին, օրենքն է այդպես պահանջում։ Հետևաբար, ստատուտի վավերացման դեպքում ՀՀ իշխանությունները կրկին հայտնվելու են ՌԴ իշխանության ու ԶԼՄ-ների քննադատության ներքո, ներկայացվելու է, թե ՀՀ-ն հերթական հակառուսական քայլն է կատարել ընդդեմ ռազմավարական դաշնակցի։ Պարզ չէ՝ արդյո՞ք գործող վարչախումբը հաշվարկել է բոլոր ռիսկերը, թե՞ ոչ։

Նոնա Արտաշեսյան