«Ղարաբաղյան հակամարտությունը շրջապատել են Արևմուտքից»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kommersant.ru-ն գրում է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը շարունակում են ակտիվ երկխոսությունը արևմտյան դիվանագետների հետ, որոնք առաջարկում են հակամարտության կարգավորման այլընտրանքային տարբերակներ։ Այդ գործընթացի շրջանակում Ղարաբաղում տեղի ունեցած զինված միջադեպից անմիջապես հետո, որը բավականին երկար ժամանակից հետո առաջինն էր, երկու դիվանագետներ գրեթե միաժամանակ այցելել են Բաքու և Երևան: ԵՄ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը մարտի 6-ին եղել է է Բաքվում և հանդիպել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ Ըստ ամենայնի, զրույցը հաճելի է եղել երկու կողմերի համար։
«Պետության ղեկավարը գոհունակությամբ է հիշել Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակներում ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի հետ հանդիպումը և ընդգծել է, որ Ադրբեջանը հավատարիմ է Բրյուսելի խաղաղության օրակարգին», - հաղորդել է Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայությունը։ Մոտավորապես նույն բանն է ասել պարոն Ալիևը ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի ավագ խորհրդական Լյուիս Բոնոյին, ում վերջերս հանձնարարվել է զբաղվել Հարավային Կովկասի հարցերով, ով նույնպես Բաքվում էր մարտի 6-ին։ Խնդրելով երախտագիտության խոսքեր փոխանցել ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենին Ադրբեջանի նախագահը հյուրի հետ «կարծիքներ է փոխանակել Երևանի հետ հարաբերությունների կարգավորման հարցերի» և «կողմերի միջև խաղաղության պայմանագրի բանակցությունների շուրջ»։
Միաժամանակ Բրյուսելի ներկայացուցիչը Հայաստանում էր եղել փետրվարի 24-ին, անմիջապես այն բանից հետո, երբ Եվրամիության երկրների ԱԳ նախարարները հավանություն տվեցին «Կովկասում կարգավորմանը նպաստելու» նպատակով Հայաստանում քաղաքացիական առաքելության ստեղծմանը։
Պետդեպարտամենտի խոսնակ Լյուիս Բոնոն մարտի 7-ին, հանդիպելով Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, լսել է Երևանի դիրքորոշումը Ղարաբաղում երկու օր առաջ տեղի ունեցած զինված միջադեպի վերաբերյալ։ Ըստ պարոն Փաշինյանի, «Ադրբեջանը մի կողմից հայտարարում է Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչների հետ երկխոսության պատրաստակամության մասին, մյուս կողմից իրականացնում է ահաբեկչական գործողություններ, ինչի արդյունքում Լեռնային Ղարաբաղի անձնագրային և վիզաների վարչության երեք աշխատակիցներ են զոհվել»։
Հիշեցնենք, որ մարտի 5–ին ադրբեջանցի զինվորականները կրակ են բացել ինքնահռչակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) ներքին գործերի նախարարության մեքենայի վրա։ Արդյունքում զոհվել է հինգ մարդ՝ երեք հայ և երկու ադրբեջանցի։
Հարկ է նշել, որ այդ միջադեպին ռուս խաղաղապահների արձագանքը դուր չի եկել կողմերից ոչ մեկին։ Հայերը փոքր բողոքի ակցիա են անցկացրել Խոջալուի խաղաղապահների բազայի մոտ (հայկական անունը Իվանյան) պահանջելով կոշտ գործողություններ ձեռնարկել Ադրբեջանի դեմ։
Բաքուն քննադատել է ռուս զինվորականների կողմից կատարված ամենօրյա տեղեկագրում օգտագործվող լեզուն: Պնդումները կրկին վերաբերվել են այնպիսի տեղանուններին, ինչպիսիք են «Ստեփանակերտը» (ադրբեջանցիները պնդում են, որ տարածաշրջանի մայրաքաղաքը պետք է կոչվի «Խանքենդի») և «Լեռնային Ղարաբաղը» (Բաքուն պնդում է, որ իրենց երկրում նման տարածքային միավոր չկա, սակայն կա Ղարաբաղի տնտեսական տարածք): Երկրորդը, ինչպես նշել է Ադրբեջանի ՊՆ-ն, «այդ սպառազինված (հայ) զինծառայողներին որպես ոստիկաններ ներկայացնելը ոչ այլ ինչ է, քան կեղծավորություն»։ Նման վրդովմունքը սպասելի է: Ադրբեջանում, սկզբունքորեն, դժգոհ են նրանից, որ ռուսները թույլ են տալիս զինված հայերի ներկայությունը Ղարաբաղում, և դե ֆակտո ճանաչում են ԼՂՀ պետական կառույցները։
Տեղի ունեցած փոխհրաձգության թեման անխուսափելիորեն ազդել է օտարերկրյա հյուրերի այցերի օրակարգի վրա, որոնք գնացել էին տարածաշրջան քննարկելու Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստումը։ Ադրբեջանական APA պետական գործակալության հետ զրույցում Տոյվո Կլաարը որոշել է վիճարկել այն թեզը, որ Բրյուսելը մրցակցում է Մոսկվայի հետ բանակցային գործընթացի վրա ազդեցության համար։ Այդ մասին ավելի վաղ հայտարարել էր ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան։ «Մենք ամեն կերպ փորձեցինք ռուսներին փոխանցել, որ դա (հայ-ադրբեջանական կարգավորմանը մասնակցությունը) ինչ-որ աշխարհաքաղաքական խաղ չէ ԵՄ-ի համար, ինչպես սիրում է ասել տիկին Զախարովան։ ԵՄ-ի համար դա նշանակում է օգնել մեր հարևաններին՝ Հայաստանին և Ադրբեջանին, որպեսզի հաղթահարեն հակամարտությունը և կարգավորեն այն,- վստահեցրել է պարոն Կլաարը,- ես կցանկանայի, որ Մոսկվան հասկանա, որ եթե մենք իսկապես մեկ նպատակ ունենք, մենք կարող ենք լրացնել միմյանց ջանքերը»:
Լաչինի միջանցքում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ պարոն Կլաարի հայտարարությունը Մոսկվայի համար կարելի է կոմպլիմենտար անվանել։ «Առաջին հերթին ես բացարձակապես լեգիտիմ եմ համարում Լաչինի ճանապարհով փոխադրումների թափանցիկության ապահովման գաղափարը,- ասել է պարոն Կլաարը զգուշորեն աջակցելով Բաքվին,- որովհետև մենք չենք ցանկանում, որ այդ ճանապարհն օգտագործվի այնպիսի ապրանքներ տեղափոխելու համար, որը լարվածությանը կավելացնի»։ Այնուամենայնիվ, ռուս խաղաղապահները կարող են ապահովել այդ թափանցիկությունը, ասել է նա, եթե նրանց տրամադրվեն «լրացուցիչ սարքավորումներ» անցնող մեքենաները ստուգելու համար:
Ամերիկացի դիվանագետ Լյուիս Բոնոն իր հերթին հրաժարվել է մեկնաբանել Բաքվի և Ստեփանակերտի միջև ուղիղ երկխոսությունը, որը վերջերս վերսկսվել է ռուս խաղաղապահների միջնորդությամբ, նշելով, որ Վաշինգտոնը ձգտում է կայուն խաղաղության, որի պայմանները պետք է նշեն իրենք՝ կողմերից, այլ ոչ թե արտաքին մոդերատորը: Միևնույն ժամանակ, պարոն Բոնոն, ինչպես և իր եվրոպացի գործընկերը, չի հերքել այդ նպատակներին հասնելու համար Մոսկվայի հետ համագործակցության հնարավորությունը։ «Մենք պատրաստ ենք համագործակցել ցանկացած կողմի հետ, որը հավատարիմ է գործընթացն առաջ տանելու գաղափարին»,- վստահեցրել է նա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
