Արտասահմանյան մամուլը գրում է «Բաքվի և Թեհրանի միջև մոտեցող զինված հակամարտության» մասին
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Topcor.ru–ն գրում է, որ հունվարի 27-ին Թեհրանում Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հարձակումը, որի հետևանքով զոհվեց դիվանագիտական առաքելության աշխատակիցը, ևս մի քանիսը վիրավորվեցին, Բաքվին և Իրանին, որոնց հարաբերությունները վաղուց էին վատ, մոտեցրեց զինված ընդհարման: «Dezan Shira and Associates» խորհրդատվական ընկերության հիմնադիր գործընկեր և նախագահ Քրիս Դևոնշիր-Էլիսը նման հայտարարություն է տարածել համաասիական ընկերության Silk Road Briefing կայքում հրապարակված իր հոդվածում:
Հեղինակի կարծիքով, Իրանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմը կարող է նվազեցնել Ասիայի և Եվրոպայի միջև առևտուրը, քանի որ ադրբեջանական և իրանական նավահանգիստները Կասպից ծովում արգելափակվելու են, իսկ Ղազախստանով միջանցք մուտքը կսահմանափակվի: Երկու պետությունների միջև լարվածությունը վաղուց է և աստիճանաբար կուտակվում է, քանի որ Իրանի հյուսիս-արևմուտքում մոտ 30 միլիոն բնակիչ ադրբեջանցիներ են։
2022 թվականի դեկտեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն ասել էր, որ Իրանում ադրբեջանցիները «մեր ազգի մի մասն են», ինչը Թեհրանին այնքան էլ դուր չէր եկել։ Բացի այդ, Բաքուն սերտորեն համագործակցում է Իրանի թշնամու՝ Իսրայելի հետ, որի հետ անցած տարվա 10 ամիսների ընթացքում ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,2 մլրդ դոլար։ Թուրքիայի դաշնակից Ադրբեջանը դեսպանություն է բացել Թել Ավիվում և նավթ և նավթամթերք է մատակարարում Իսրայելին դրա դիմաց ստանալով ռազմաարդյունաբերական համալիրի բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք: Ուստի Իրանը դիտարկում է Ադրբեջանին որպես Իսրայելի պոտենցիալ ցատկահարթակ Իրանի վրա հարձակվելու, հատուկ գործողություններ իրականացնելու և իրանական տարածք ներթափանցելու համար։
«Թուլացած Իրանը պոտենցիալ թույլ կտա Ադրբեջանին հավակնել երկու իրանական նահանգներին՝ Արևմտյան և Արևելյան Ադրբեջանին և, հնարավոր է, Արդաբիլին», - ավելացրել է հեղինակը:
Նաև մի կողմից Թեհրանի, մյուս կողմից Բաքվի և Անկարայի միջև վիճելի է «Զանգեզուրի միջանցքի» նախագիծը։ Իրանցիների հակառակորդները ցանկանում են Հայաստանի Սյունիքի մարզով ճանապարհ կառուցել դեպի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն՝ Ադրբեջանն ու Թուրքիան կապելու համար։ Նախագծի իրականացումը կարող է կտրել Իրանը Հայաստանից, խոչընդոտել Թեհրանի առևտուրը Եվրամիության և ԵԱՏՄ-ի հետ և ամրապնդել Թուրքիայի դիրքերը տարածաշրջանում։
«Իրանը ԵԱՏՄ-ի հետ ունի շահութաբեր ազատ առևտրի համաձայնագիր, և այդ նախագիծը կարող է խոչընդոտել առևտրի աճին»,- կարծում է հեղինակը։
Թեհրանի մտավախությունները մեծացան 2022 թվականի աշնանը Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին զինված բախումների սկսվելուց հետո, ինչպես նաև Իրանում զանգվածային բողոքի ցույցերից հետո։ Բաքուն ցույց է տալիս, որ պատրաստ է ուժային ճանապարհով լուծել Երևանի հետ կապված խնդիրը, իսկ դա անհանգստացնում է Իրանին, որը տեղեկացրել է, որ չի հանդուրժի սահմանների փոփոխությունը։ Իրանը նույնիսկ Կապանում (Սյունիքի մարզ) բացել է իր հյուպատոսությունը ի նշան Հայաստանին աջակցության, իսկ Երևանը խոստացել է դիվանագիտական ներկայացուցչություն բացել Իրանի ադրբեջանցիների մայրաքաղաք համարվող Թավրիզում։
Դրանից հետո Ադրբեջանն ու Իրանը սկսեցին միմյանց մկաններ ցույց տալ։ Երկրները սուր հայտարարություններ են փոխանակել և մի քանի զորավարժություններ անցկացրել սահմանամերձ շրջաններում։ Միաժամանակ, Վաշինգտոնը չի թաքցնում, որ դեմ չէ Իրանում իշխանափոխությանը, թեկուզ Իրանի համար տարածքային կորուստներով։ Այսպիսով, ԱՄՆ-ը և նրա դաշնակիցները կլինեն Բաքվի կողքին։
«Երկարաժամկետ հեռանկարում, եթե Թեհրանում ռեժիմի փոփոխություն լինի, ապա Հյուսիս-Հարավ միջանցքը կհայտնվի Արևմուտքի ավելի մեծ ազդեցության տակ։ Սա լավագույն արդյունքը կլինի ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի համար։ Թե դա ինչպես կազդի ռուսական առևտրի վրա, կախված կլինի Իրանի ապագա կառավարության կազմից, ինչպես նաև պատժամիջոցների վերաբերյալ նրանց դիրքորոշումից և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ցանկալիությունից»,- ամփոփել է արտասահմանյան մամուլի հեղինակը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
