UNIAN-ի հոդվածը Հայաստանի և Ադրբեջանի մասին. Բաքվին «ծախել» են ցածրարժեք քարոզչություն
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Eadaily.com–ը գրում է, որ որտե՞ղ է ավարտվում լրագրությունը և սկսվում քարոզչությունը: Ինչո՞վ է մեդիան տարբերվում սոցիալական ցանցերից կամ ցանկապատից: Ի՞նչն է ցածրարժեք քարոզչությունը: Ուկրաինայի խոշոր UNIAN լրատվական գործակալության գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Գաննիցկին որոշել է իրեն փորձել որպես Անդրկովկասի պատմության փորձագետ հրապարակելով տեքստ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների խնդիրների մասին։
Գաննիցկու տեքստի հիմնական գաղափարը, որը հրապարակվել է «Դժբախտության եղբայրներ. Ադրբեջանի ուղին, որով գնաց Ուկրաինան» այն է, որ Կիևը պետք է ուսումնասիրի Բաքվի իր վերահսկողության տակ տարածքներ վերցնելու փորձը, այս դեպքում Լեռնային Ղարաբաղի մի մասը վերադարձնելու փորձը։
Սկսենք նրանից, որ UNIAN-ի գլխավոր տնօրենը որոշել է չանհանգստանալ աղբյուրներին ամենատարբեր հղումներով և հեղինակավոր փորձագետների կարծիքներով: Գաննիցկին պարզապես առաջարկում է հավատալ այն ամենին, ինչ գրում է։ Այդ թվում նաև այն դյութիչ ինսայդերով, որ Հայաստանի ողջ պատմությունը քաղբյուրոյի և ԿԳԲ-ի հորինած կեղծիքներ են։
Հետևաբար, Գաննիցկու ստեղծագործությունը, անշուշտ, կմտնի լրագրության պատմության մեջ որպես տեքստ, որը միաժամանակ խախտում է 3 ստանդարտ.
- մեջբերել աղբյուրներ հեղինակի եզրակացությունները հաստատելու համար
- մեջբերել մասնագիտացված փորձագետների կարծիքները, քանի որ ինքը Գաննիցկին ոչ մեկին հայտնի չէ որպես Անդրկովկասի մասնագետ
- տալ հակառակ կողմի տեսակետը՝ մեր դեպքում՝ Հայաստանի։
Լրագրությունը տարբերվում է շուկաների խոսակցություններից նրանով, որ իր թեզերը հիմնավորում է կոնկրետ փաստերով ու փորձագիտական կարծիքներով, ինչպես նաև նշում է նյութում ներգրավված տարբեր անձանց դիրքորոշումը։ Իսկ եթե ստանդարտներ չկան, ապա դա ոչնչով չի տարբերվում այն երկու ստացողի աշխատանքից, ով ցանկապատի վրա 3 տառից բաղկացած բառ է գրում։
Նոր պատմական բացահայտումներ.
Քանի որ Գաննիցկին գրում է, որ Հայաստանի և հայերի ողջ պատմությունը սովետական քաղբյուրոյի հորինած կեղծիքներ են, մենք կհիմնվենք Հին Հռոմի և Հին Հունաստանի (Քաղբյուրոն հարյուր տոկոսով այնտեղ չի հասել), Արևմտյան Եվրոպայի և Ասիայի պատմաբանների աշխատությունների, ինչպես նաև հնագիտական հուշարձանների վրա։
Այսպիսով, ինչպիսի՞ն է Անդրկովկասի (կամ Հարավային Կովկասի) պատմությունը, ըստ ուկրաինական UNIAN գործակալության գլխավոր տնօրենի.
1) Հայերը Հարավային Կովկասում չունեին սեփական պետականություն, այլ ապրում էին ժամանակակից Պարսկաստանի և Թուրքիայի տարածքում։ «Սեփական պետականություն չունեցող ժողովուրդը՝ խայերը, որոնք ապրում էին ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում (իրենց համար սուրբ Արարատ լեռան մոտ) և Պարսկաստանում, ընտրվեցին որպես կայսրության հարավային հողերի «քրիստոնեացնողներ»։ Խայը հայերի ինքնանունն է հայերենում»,- գրում է Գաննիցկին։
«Հայաստան բառը, ըստ գիտնականների ամենատարածված վարկածներից մեկի, կարող է ծագել ժամանակակից Սիրիայի հյուսիսում գտնվող հնագույն (գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. ավելի քան 2 հազար տարի առաջ) պետական կազմավորման անունից»,–գրել է հեղինակը:
Ձեզ ոչինչ տարօրինակ չթվա՞ց: Սկզբից գրում է, որ հայերը ապրում էին Թուրքիայում և Պարսկաստանում, իսկ հաջորդ պարբերությունում նրանց բնակեցնում է հյուսիսային Սիրիայում։
2) «Հարավային Կովկասում դարեր շարունակ ապրել են միայն մահմեդական թուրքեր: Իսկ հայկական էպոսի ուսումնասիրողները եզրակացնում են, որ խայերը Արարատ են գաղթել ներկայիս Իրաքի երկրներից՝ Միջագետքից։ Սակայն պաշտոնական հայկական և ռուս-կայսերական պատմագրությունը միաժամանակ վստահեցնում է, որ մեր թվարկության առաջին հազարամյակի սկզբին հայերն ապրել և նույնիսկ սեփական պետությունն են ունեցել Կովկասում, բայց այդ տեսությունը չի հաստատվում համաշխարհային հնագիտական գիտության կողմից»,- ասում է Գաննիցկին։
Տարօրինակ կերպով պարսկական Շահինշահ Շապուր II-ը հստակորեն բաժանել է Հայաստանն ու Միջագետքը: Ահա թե ինչպես է նկարագրում նրա ժամանակակից պատմիչ Ամմիանոս Մարցելինոսը (330-395 թթ.) Հայաստանի շուրջ Շապուհի հակամարտությունը Հռոմի հետ: Մարցելինոսը իր «Հռոմեական պատմության» մեջ մեջբերում է Շապուր II-ի նամակը հռոմեական կայսրին. «Ես՝ արքաների արքա Սապոր, աստղերի տեր, Արեգակի և Լուսնի եղբայր, ուղարկում եմ Կոնստանսին Կեսարի մոտ եմ ուղարկում եղբորս, ողջույններ ... ուստի ես պետք է վերականգնեմ Հայաստանն ու Միջագետքը, որոնք դավաճանաբար խլվել են պապիցս»։
Ինչ վերաբերում է ժամանակակից Հայաստանի տարածքում հայերի բնակությանը, ապա պատմական աղբյուրները բոլորովին այլ բան են ասում։ Պատմական Հայաստանի տարածքի հետ կապված Arminiyaiy տեղանունը 6 անգամ հանդիպում է Բեհիստունի արձանագրության մեջ. դա հին պարսկերեն, էլամերեն և աքքադերեն սեպագիր տեքստ է, որը փորագրվել է Դարեհ Առաջին թագավորի հրամանով Իրանում ժայռի վրա և պատմում է մ.թ.ա. 523–521 թվականների իրադարձությունները։ Գիտնականները Բեհիստունի արձանագրությունը թվագրում են մ.թ.ա. 522-521 թվականներով։ «Հայաստան» տեղանունը Դարեհ Առաջինն անվանում է պարսկական սատրապություն Հայկական լեռնաշխարհում գտնվող Ուրարտուի թագավորության տարածքում։ Այսինքն հնագիտության համաշխարհային ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը՝ Բեհիսթունի արձանագրությունը, պարզապես հաստատում է, որ հայերն ապրել են Կովկասում։
Հին հույն պատմիչ Քսենոֆոնը (մ.թ.ա. 430-356 թթ.) իր «Անաբասիս Կյուրոս» («Կյուրոսի արշավանք») աշխատության մեջ Հայաստանը անվանում է հարուստ և ընդարձակ երկիր։ Հատկապես Գաննիցկու համար հղում ենք տալիս աղբյուրին, ինչպես պետք է անի իսկական լրագրողը։ «Ստրատեգները որոշեցին, որ անհրաժեշտ է թափանցել լեռները մինչև Կարդուխները, քանի որ գերիներն ասում էին, որ անցնելով այս շրջանը, կհասնեն Հայաստան՝ մի ընդարձակ և հարուստ երկիր, որը ղեկավարում է Օրոնտեսը», - գրում է Քսենոֆոնը Անաբասիս Սայրուս երրորդ գրքում»: Օրոնտեսը Երվանդ Առաջինն է, սատրապ և զորավար Հայաստանի և Մեդիայի, որոնք այդ ժամանակ մտնում էին Պարսկական Առաջին կայսրության մեջ։
Պատմաբաններ, ինչպիսիք են Հերոդոտը, Պլուտարքոսը, Դիոդորոս Սիկուլոսը, Ստրաբոնը (բոլորն էլ, իհարկե որպես կանոն քաղբյուրոյի և ՊԱԿ-ի անդամներ) իրենց գրվածքներում գրում են Երվանդ Առաջինի մասին որպես Հայաստանի սատրապ։
Սակայն UNIAN-ի գլխավոր տնօրեն Գաննիցկին կարող է չիմանալ, թե ովքեր են Քսենոֆոնը կամ Հերոդոտոսը, եթե դա նրան ցույց չեն տվել հեռուստատեսությամբ։
Իսկ Քսենոֆոնն ու Հերոդոտը պարզապես չեն կարդացել UNIAN-ի ու Գաննիցկու տեքստը, ուստի ուղղակի չգիտեին, որ Հայաստանն ու հայերն այն ժամանակ գոյություն չեն ունեցել։ Մի խոսքով, վայրի մարդիկ։ UNIAN չեն կարդացել ու ուկրաինական հեռուստատեսություն չեն դիտել։ Թե չէ լրիվ ուրիշ բան կգրեին։
Գաննիցկին գրում է, որ իրականում հայերը առաջին հազարամյակի սկզբում սեփական պետականություն չեն ունեցել։ Լա՛վ: Օրինակ հին հռոմեացիները մեր թվարկության 2-րդ դարի արձանագրության մեջ նշել են Բակուր թագավորին, ով կառավարել է մ.թ.ա.161−163 թվականին Մեծ Հայքը՝ «Ավրելիոս Պակորուս, արքա Մեծ Հայքի» (հուն. Αύρήλιος Πάκορος βασιλεύς μεγάλης Άρμενίας)։ Պարզվում է, որ հռոմեական աղբյուրներն ուղղակիորեն ընդունում են, որ եղել է «Մեծ Հայք» պետություն։ Եվ կան հարյուրավոր ու հազարավոր նման աղբյուրներ։
3) Ռուսական կայսրությունն էր, որ Հայկական լեռնաշխարհը բնակեցրեց քրիստոնյա հայերով՝ ադրբեջանցիների և Օսմանյան կայսրության հողերի միջև բուֆերային գոտի ստեղծելու նպատակով։ «Ռուս իմպերիալիստները «հարցի լուծմանը» մոտեցան իրենց բնորոշ դաժանությամբ և որոշեցին Կովկասի հարավային հատվածը բնակեցնել քրիստոնյաներով՝ այդպիսով ստեղծելով բուֆերային գոտի ռուս և թուրք մահմեդականների միջև»,- ասում է Գաննիցկին։
Կովկասի հարավային մասը հենց Հայկական լեռնաշխարհն է։
Եվ ահա թե ինչ է գրում այս մասին հայտնի արաբ աշխարհագրագետ Աբդ Ար-Ռաշիդ ալ-Բաքուին իր «Հուշարձանների մասին կրճատ գիրք և հզոր թագավորի հրաշքները» աշխատությունում, որը գրվել է 1403-1404 թվականներին: Հետաքրքիր է այն, որ ալ-Բաքուին ծագումով Բաքվից էր՝ Ադրբեջանի ներկայիս մայրաքաղաքից, որտեղ նրա հայրը իմամ էր: Ալ-Բաքուին իր աշխատության «Հինգերորդ կլիմա» բաժնում տալիս է Հայաստանի այսպիսի բնութագրում. « ԱՐՄԻՆԻԱ 5-ը Ադրբեջանի և Ար-Ռումի միջև ընկած շրջանն է։ Նրանում կան բազմաթիվ քաղաքներ, բերդեր ու գյուղեր։ Նրա բնակիչները քրիստոնյաներ են։ Կան ալ-Հարիթ և ալ-Խուվեյրիս լեռներ, որոնց գագաթները ոչ ոք չէր կարող բարձրանալ։ Ասում են, որ այդ երկու սարերն էլ հայոց թագավորների գերեզմաններն են, նրանց ունեցվածքն ու գանձարանը այնտեղ է, և Բալինա իմաստունը նրանց հետ խոսել է, որ ոչ ոք չկարողանա թափանցել այնտեղ»։ Ալ-Հարիթը Մեծ Արարատն է։ Ալ-Խուվեյրիսը՝ Փոքր Արարատը: Սա գրում է ծագումով Բաքու քաղաքից արաբ աշխարհագրագետը նկարագրելով Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը և այնտեղ բնակվող քրիստոնյա հայերին 15-րդ դարի սկզբին։ Մեծ և Փոքր Արարատը, ի թիվս այլ լեռների, գտնվում են հենց Հայկական լեռնաշխարհում։ Այո, Ռուսական կայսրությունը 15-րդ դարում չէր կարող հայեր բնակեցնել Հայկական լեռնաշխարհում, ոչ էլ Ալ-Բաքվիին կաշառել, որ 15-րդ դարի սկզբին գրեր այդ մասին, և դա այն պարզ պատճառով, որ 15-րդ դարի սկզբին Ռուսական կայսրությունը դեռ գոյություն չուներ։ Ի դեպ, սա ռուսական կամ հայկական աղբյուր չէ։ Ալ-Բաքվիի ստեղծագործությունների աշխարհի միակ ամբողջական ցանկը 74 թերթիկներով գտնվում է Ֆրանսիայի Ազգային գրադարանում (Փարիզ):
4) Ժամանակակից Հայաստանի տարածքն իրականում Արևմտյան Ադրբեջանն է: Տարօրինակ է, բայց մ.թ.ա 1-ին դարում այլ կերպ են մտածել: Օրինակ՝ մ.թ.ա 68թ. Մեծ Հայքի թագավորի բանակը (որը, ըստ Գաննիցկու, այդ ժամանակ չուներ սեփական պետականություն) Տիգրան II-ի գլխավորությամբ հաղթեց հռոմեացիներին՝ Լուցիոս Լիկինիուս Լուկուլլոսի հրամանատարությամբ (նա, ով պատմության մեջ մտավ «Lukullus feasts» արտահայտության շնորհիվ) Արտաքսատի ճակատամարտում։ Արտաքսատը (կամ Արտաշատը) Մեծ Հայքի հնագույն մայրաքաղաքն է, այն գտնվում է Երևանից 28-30 կիլոմետր հարավ-արևելք։ Այս ճակատամարտի նախապատրաստությունն այսպես է նկարագրում գերմանացի հայտնի պատմաբան Թեոդոր Մոմսենն իր «Հռոմի պատմության» կոթողային գրքում։ «Ճիշտ է, նա չխոսեց պարթևների դեմ, բայց երբ Տիգրանը պատրաստակամություն չցուցաբերեց կամ հաշտություն կնքել կամ երկրորդ ընդհանուր ճակատամարտ տալ, ինչպես ցանկանում էր Լուկուլլոսը, նա որոշեց Տիգրանոցերտայից ներթափանցել արևելյան ափի դժվարին լեռնային շրջանով։ Վանա լիճը մտնում է արևելյան Եփրատի հովիտը և այստեղից Արաքսի հովիտն է, որտեղ Արարատի հյուսիսային լանջին գտնվում էր Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաքսատը՝ ընտանեկան ամրոցով և թագավորի հարեմով,– գրում է պատմաբանը,–Բանակը դեռ շատ հեռու էր Արտաշատայից, երբ ձմեռ եկավ։ Երբ իտալացի զինվորները տեսան ձյուն և սառույց իրենց շուրջը, նրանց ռազմական կարգապահությունը փլուզվեց, շատ ամուր ձգված աղեղը կոտրվեց: Հաշվի առնելով ապստամբության բռնկումը Լուկուլլոսը ստիպված եղավ նահանջ հրամայել, որը նա կազմակերպեց իր սովորական հմտությամբ»։ Բայց Մամսենն ու նրա աշխատանքները նույնպես քաղբյուրոյի հորինած ֆեյքեր են։
5) Հայերը Լեռնային Ղարաբաղում (Արցախում) ապրում են միայն 1828 թվականից։ Միջնադարյան պատմիչ Անանիա Շիրակացու «Հայոց աշխարհագրություն»-ում (սա մ.թ. 7-րդ դարի սկիզբն է) Արցախի տարածքը կոչվում է Մեծ Հայքի տասներորդ նահանգ։
Մեծ Հայքի մասին տասնյակ, եթե ոչ հարյուրավոր գիտական աշխատություններ են գրվել։ Քիչ առաջ մենք մեջբերեցինք հին հռոմեական աղբյուրից Մեծ Հայքի թագավոր Բակուրի մասին:
Հին պատմիչ և աշխարհագրագետ Ստրաբոնն իր «Աշխարհացույց»-ում հիշատակում է Արցախը (այն ժամանակ այդ տարածքը կոչվում էր Օրխիստեն)։ «Հայաստանի գավառներն են Ֆավենան, ինչպես նաև Կոմիսենան և Օրխիստենը, որտեղ ամենամեծ թվով հեծյալներ կան»,- ասվում է Ստրաբոնի գրքից մի մեջբերման մեջ։
«Շտիրլիցը» բացահայտվեց
Եթե ձեռնամուխ լինենք բացահայտելու բոլոր բացահայտ խարդախությունները և կեղծիքները, ապա կստանանք տասնյակ կետերով ստեղծագործություն: Մենք ավելի շուտ կանդրադառնանք Միխայիլ Գաննիցկու ստեղծագործության այնպիսի երեսին, ինչպիսին է ինքն իրեն հակասելու կարողությունը՝ այն էլ մեկ տեքստում։
Գաննիցկին գրում է 2020 թվականի աշնանը Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանի Գյանջա քաղաքի գնդակոծության տեսքով ողբերգության մասին։
«Ադրբեջանցիները պահպանել են հայերի և նրանց ռուս դաշնակիցների ռազմական հանցագործությունների հետքերը։ Եվ ոչ միայն Ղարաբաղում։ Օրինակ խաղաղ ադրբեջանական Գյանջա քաղաքում, որտեղ 2020 թվականին ռուսական «Սկադ» և «Տոչկա-Ու» հրթիռները բնակելի տարածքների խաղաղ բնակիչների գլխին էին ընկնում (ցավոք, ուկրաինացիներն այն ժամանակ չսովորեցին հետխորհրդային զավթիչների այս մարտավարության մասին): Բնակելի շենքերի ավերակները, որոնցում զոհվել են տասնյակ երեխաներ ունեցող քաղաքացիներ որոշել են չվերականգնել և դրանցից բացօթյա թանգարան սարքել»,– կիսվել է հեղինակը իր տեղեկություններով:
Մի քիչ ավելի վաղ Գաննիցկին պնդել է, որ Ռուսաստանը չի օգնել Հայաստանին Լեռնային Ղարաբաղի համար պատերազմի ժամանակ («Ի դեպ, այդ պահը նույնպես ցուցիչ է, այսինքն Ռուսաստանը դավաճանել է իր դաշնակցին այդ պատերազմում»): Իսկ հիմա, պարզվում է, որ «ռուսական հրթիռները հասել են»։ Դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ միանգամից մի քանի գործավարի է հանձնարարվում պատրաստել տեքստը, իսկ նրանք պարզապես չեն կարդում միմյանց գրածը։
Ինչպես ասում էր UNIAN-ի նախկին սեփականատերերից մեկը, լրատվամիջոցի գլխավոր խմբագրի անկախության աստիճանը ուղիղ համեմատական է նրան, թե նա տարին քանի անգամ է գալիս սեփականատիրոջ մոտ փող խնդրելու։
Անկեղծ ասած, նման անորակ բովանդակությամբ գրվածքներով Գաննիցկու ընկերները ցմահ ձեռքը մեկնած կմնան նախամուտքում։ Եվ եթե Բաքուն վճարել է նման ցածրակարգ քարոզչության համար, ապա Կոլոմոյսկու մարդիկ ուղղակի փողի համար խաբել են Իլհամ Ալիևին։
Իսկ արդյունքում Գաննիցկին համաձայնել է արդարացնել ուկրաինական տարածքների հանձնումը։ Այ քեզ բան։ Երբեք Շտիրլիցն այդքան մոտ չի եղել ձախողմանը: Նրա խոսքով, Դոնբասում ռուսական զորքերը քաղաքների գրոհի արդյունքում «իրականում գրավում են այրված ամայի տարածքներ, որոնք անիմաստ են պահել Ուկրաինայի զինված ուժերի կողմից»։
Պարզվում է, ըստ Գաննիցկու, Ուկրաինայի համար իմաստ ունի պահել միայն քաղաքներն ու գյուղերը։ Եվ դա անգամ մինչև դրանց ոչնչացվելը: Իսկ բուն ուկրաինական հողը, ինչպես պարզ տեքստով գրում է Գաննիցկին, «իմաստ չկա պահելու»։ Տեղ հասանք, ինչպես ասում են։ Զավեշտալի է, որ այդ հոդվածի հրապարակման օրը SBI-ի աշխատակիցները եկել էին խուզարկելու UNIAN-ի սեփականատեր Իգոր Կոլոմոյսկուն։ Չէր խանգարի անմիջապես զանգահարել Գաննիցկիին հարցնելու նրա «ստեղծագործության» մասին։ Պետք է ավելի ուշադիր կարդալ անձնակազմի գրածները։ Ավելի ուշադիր կարդացեք և հարգեք Քրեական օրենսգիրքը։ Գիտեք, շատ է օգնում ֆիզիկական և հոգեկան առողջությանը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
