«Երևանը հայտնվել է ընկերական կրակի տակ»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kommersant.ru–ն գրում է, որհայ-ադրբեջանական սահմանին Եվրամիության քաղաքացիական դիտորդական առաքելություն տեղակայելու գաղափարն արդեն մոտ է իրագործմանը։ Դիտորդների համար տեղեր որոշելն այնքան էլ հեշտ գործ չէ, որքան թվում է. պետությունների սահմանները սահմանազատված չեն, և բառացիորեն յուրաքանչյուր հատված կարող է վիճարկվել, այդ թվում ուղղակի առճակատման ժամանակ։ Այդ նպատակով էլ Եվրամիությունը տեխնիկական խումբ է ուղարկել Հայաստան՝ որոշելու Ադրբեջանի հետ սահմանի այն վայրերը, որտեղ տեղակայվելու է քաղաքացիական դիտորդական առաքելությունը։
Դիտորդների տեղակայման որոշումն ընդունվել է Պրահայում վերջերս կայացած բանակցությունների ժամանակ։ Դիտորդներին չի հաջողվի մտնել Ադրբեջանի տարածք, սակայն Բաքուն խոստացել է անհրաժեշտության դեպքում համագործակցել եվրոպացիների հետ։ Միևնույն ժամանակ, Պրահայում հանդիպումից ընդամենը մի քանի օր առաջ ՀԱՊԿ-ում էր քննարկվել Հայաստան դիտորդական առաքելություն ուղարկելու գաղափարը։ Նույն թեման բարձրացրել էր նաև ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը։ Պահանջվում է միայն ՀԱՊԿ խորհրդի որոշումը, որը պետք է հրավիրի կազմակերպության նախագահը, որը հիմա Հայաստանն է։
Նմանատիպ միտք «kommersant»-ին տված հարցազրույցում հայտնել է նաև «Պատիվ ունեմ» խորհրդարանական դաշինքի մաս կազմող ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը։ Նրա կարծիքով եվրոպական առաքելություն տեղակայելու որոշումը «Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների միջակ քաղաքականության հետևանքն է»: «Հայաստանի համար առկա արտաքին անվտանգության մեխանիզմների անարդյունավետ օգտագործումը՝ ի դեմս Ռուսաստանի և ՀԱՊԿ-ի, նպաստում է Փաշինյանի Հայաստանը հսկաների աշխարհաքաղաքական մարտադաշտի վերածելու բարենպաստ հողի ստեղծմանը»,– ասել է Աշոտյանը:
Ընդ որում, ներկայումս ուշադրության կենտրոնում ոչ թե տեխնիկական խմբի գործուղման մասին լուրերն են, այլ Էմանուել Մակրոնի նախօրեին արված սկանդալային հայտարարությունը։ Պարոն Մակրոնը նախկինում էլ է ունեցել հայամետ քաղաքական գործչի համբավ, սակայն այս անգամ նա որոշել է ավելի բարձրացնել նշաձողը և ցույց տալ, որ պատրաստ է լինել Երևանի ավելի լավ դաշնակիցը, քան Մոսկվան է։ «Ինչ վերաբերում է այն ամենին, ինչ տեղի է ունենում սահմանին վերջին երկու տարիների ընթացքում,- ասել է նախագահ Մակրոնը France 2 հեռուստաալիքի եթերում ակնարկելով հայկական և ադրբեջանական զորքերի միջև բազմաթիվ սրացումները,- այնտեղ տեղակայված է 5000 ռուս զինվորական՝ իբր որպես թիկնապահ։ Բայց այս հակամարտության մեջ ավելի խորը հակամարտություն կա։ Ռուսաստանը միջամտել է այդ հակամարտությանը բացահայտորեն խաղալով Ադրբեջանի և թուրքական մեղսակցության հետ, և վերադարձել է Հայաստանը թուլացնելու համար։ Հասկանու՞մ եք, թե ինչ է կատարվում։ Դրանք Ռուսաստանի ապակայունացման փորձերն են։ Նրանք ուզում են տարաձայնություններ ստեղծել Կովկասում, որպեսզի մեզ բոլորիս թուլացնեն ու պառակտեն»։ Բացի այդ, պարոն Մակրոնը Ղարաբաղն անվանել է «վիճելի» և «միջազգային չճանաչված» տարածաշրջան, ինչպես նաև մեղադրել է Ադրբեջանին «սարսափելի պատերազմ սանձազերծելու մեջ, որը հանգեցրել է բազմաթիվ զոհերի»:
«Մենք միշտ գիտեինք, որ նա (Էմանուել Մակրոնը) միակողմանի դիրքորոշում ունի, բայց Ադրբեջանին այս կերպ ուղղակիորեն դատապարտել դեռ չէր եղել,- ասել է Բաքվի Միջազգային հարաբերությունների վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ֆարիդ Շաֆիևը «kommersant»-ին տված հարցազրույցում,–կարծում եմ, որ դա որևէ հետևանքի չի հանգեցնի, բացի կործանարարից»։ «Մակրոնը պարզապես անզգույշ հայտարարություն չի արել: Նա վարկաբեկել է Շառլ Միշելի միջնորդական գործունեությունը և կասկածի տակ դրել տարածաշրջանում հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված ԵՄ ջանքերի հեռանկարները»,- «kommersant»-ին տված հարցազրույցում շարունակել է ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն:
Հայ քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանն իր հերթին համոզված է, որ Ֆրանսիայի նախագահի հայտարարությունը արվել է Արևմուտք-Ռուսաստան պայքարի տրամաբանության մեջ, սակայն այն չի կարելի անվանել ամբողջովին հեռու իրականությունից։ «Ներկայիս աշխարհաքաղաքական առճակատման պայմաններում, երբ Ռուսաստանը մեկուսացված է Արևմուտքից, Թուրքիան նրա համար շատ կարևոր գործընկեր է դարձել,- ասել է փորձագետը «kommersant»-ին տված հարցազրույցում,- Անկարան և Մոսկվան մոտենում են, և նրանք որոշակի պայմանավորվածություններ ունեն, նաև Հարավային Կովկասի հարցում։ Ուստի չի բացառվում, որ այդ պայմանավորվածությունները կարող են կյանքի կոչվել նաև Հայաստանի շահերի հաշվին»։
Ֆրանսիայի նախագահի հայտարարությանը արձագանքել է նաև Մոսկվան։ «Փարիզի փորձերը սեպ խրել Ադրբեջանի և Հայաստանի հետ Ռուսաստանի հարաբերություններում, որոնք մեզ մոտ են, դատապարտված են ձախողման և միայն կհանգեցնեն տարածաշրջանում Ֆրանսիայի հեղինակության հետագա արժեզրկմանը», - հայտարարել է ՌԴ ԱԳՆ-ն։
Սակայն, ըստ հետխորհրդային տարածքի ռուս փորձագետ Արկադի Դուբնովի, Էմանուել Մակրոնը ոչ այնքան նպատակ ուներ դանակահարել Մոսկվային, որքան ուզում էր մի տեսակ հաճոյախոսություն անել Թուրքիայի նախագահին: «Մակրոնը հավակնոտ է և ձգտում է լինել մեր ժամանակների Եվրոպայի ամենահայտնի քաղաքական առաջնորդը, հատկապես Անգելա Մերկելի հեռանալուց հետո,- ասել է Դուբնովը «kommersant»-ին,- հիմա նա հավատում է, որ բռնել է Աստծո մորուքից, քանի որ կարողացել է ուղարկել եվրոպական դիտորդական առաքելություն Հայաստանի հետ սահման: Իսկ այն խոսքերը, որ Ռուսաստանը խաղում է Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ, ավելի շուտ Էրդողանի ուժի վկայությունն է, ինչը կարելի է հաճոյախոսություն համարել»։Նշենք, որ հենց այդ ամենի ֆոնին կայացել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Իլհամ Ալիևի հանդիպումը։ Եվ միանգամայն հավանական է, որ այժմ Մոսկվան օգտագործում է այդ հանդիպումը հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում նախաձեռնությունը իր ձեռքը վերցնելու համար։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
