Ո՞վ պայթեցրեց «Սուրմալուն». հետաքննությունը վարում է Փաշինյանը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Tsargrad.tv-ն գրում է, որ Երևանի Սուրմալու մեծածախ շուկայում պայթյունի պատճառների մասին դեռ հստակ ոչինչ հայտնի չէ, սակայն շատերը հակված են կարծելու, որ պայթյունը պատահական չի եղել։ Ճիշտ են նրանք, թե ոչ՝ քննությունը ցույց կտա, բայց կարևոր է նաև, թե ո՞վ է ղեկավարում հենց այդ քննությունը։
Բողոքի մարաթոն
Կարելի է սկսել, թերևս, 2008 թվականից, երբ նախագահական ընտրություններում պարտված Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցները դուրս եկան փողոց ու սկսեցին բարձրաձայն կասկածել քվեարկության արդյունքների վրա։ Այնուհետև ցուցարարների և իրավապահների միջև բախումների ժամանակ զոհվեց 8 ցուցարար և 1 ոստիկան։ Ակցիայի կազմակերպիչները չհասան իրենց նպատակներին, և մինչև 2015 թվականը երկրում համեմատաբար հանգիստ էր։ Իսկ երբ 2015-ին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը հայտարարեց էլեկտրաէներգիայի սակագինը 17 տոկոսով բարձրացնելու մասին՝ Էլեկտրամայդանը բռնկվեց։
Մահվան դեպքեր չեղան, նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց, որ սակագնի ոչ պոպուլյար որոշումը հետաձգվելու է, և բոլորը հանդարտվեցին։ Իհարկե, հիմարություն կլինի ենթադրել, որ երկիրը, որտեղ գտնվում է աշխարհի երկրորդ ամենամեծ ԱՄՆ-ի դեսպանատունը, առանց «թավշյա հեղափոխության» կլինի։ Եվ այդպես էլ եղավ՝ «Հայկական գարունը» սկսվեց 2018 թվականի ապրիլի 13-ին, որի արդյունքը եղավ կառավարության հրաժարականն ու վարչապետի աթոռը զբաղեցրած Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական Օլիմպոս վերելքը։ Ինչը, ինչպես շուտով պարզ դարձավ, չափազանց երերուն էր։ Չէ, Նիկոլ Վովաևիչը, իհարկե, դեռ նստած է աթոռին, բայց...
Առաջին «հակափաշինյան» ցույցերը սկսվեցին այն բանից հետո, երբ նա ստորագրեց փաստաթուղթը Ադրբեջանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ վեցշաբաթյա ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին պայմանով, որ տարածքի անվտանգության գոտին վերադարձվի Բաքվի վերահսկողության տակ։ Դրսում 2020 թվականի նոյեմբերն էր։ Փաշինյանի հրաժարականի կոչով հանդես եկան բազմաթիվ մարդիկ՝ սկսած գործող նախագահ Արմեն Սարգսյանից մինչև Հայ առաքելական եկեղեցու սրբազանները։ Սակայն հաջորդ ամռանը կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում նրա «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հաղթեց, և քաղաքական գործիչը պահպանեց կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Միաժամանակ ժողովուրդն ու ընդդիմությունը չհրաժարվեցին իրենց պահանջներից՝ բողոքի ակցիաները շարունակվեցին մինչև այս ամառվա սկիզբ։
Ընդդիմության փաստարկները
Ինչպես նշվեց վերևում, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը դարձավ հայկական ընդդիմության վերջին զանգվածային գործողությունների կատալիզատորը: Ավելին, նրանք, ովքեր դեռ հունիսին գնացել են ցույցերի, լիովին վստահ են, որ պատերազմում ոչ թե Հայաստանը պարտվել է, այլ Փաշինյանը դավաճանել է Հայաստանին։ Այդ տեսակետը կիսում է, օրինակ, ՀՀԿ խորհրդի անդամ Տիգրան Վարդանյանը, ով համոզված է, որ Երևանի գործող իշխանության համար միակ հարմար վայրը բանտն է։
«Իրենց հողերի համար կռվող ավելի քան 5000 տղաների սպանության, Բաքվի ռեժիմի կողմից ապօրինի պահվող ռազմագերիների նկատմամբ անմարդկային վերաբերմունքի, ղարաբաղյան պատերազմի հաշմանդամների նկատմամբ անտարբերության համար։ Համոզված եմ, որ նրանք այնտեղ կգտնեն իրենց տեղը: Պարտադիր»,- ասում է քաղաքական գործիչը։
Երևանի պայթյունը
Այսօր հայերի 90 տոկոսը վստահ է, որ Սուրմալուի շուկայում տեղի ունեցածը ահաբեկչություն է: Շատերը ողբերգության մեջ «թուրքական հետք» են տեսնում, սակայն, ինչպես ասում են, այլ տարբերակները ևս չեն բացառվում։ Դրանցից մեկի մասին քաղաքագետ Եվգենի Միխայլովն է պատմել, ով կարծում է, որ նրանք, ովքեր ցանկանում են շարունակել ղարաբաղյան պատերազմը, կարող էին կազմակերպել պայթյունը:
«Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այժմ ընթանում է ղարաբաղյան հակամարտության ակտիվ կարգավորում, 2020 թվականին ձեռք բերված պայմանավորվածությունները կյանքի կոչելու փորձերը կարող են մեծապես նյարդայնացնել որոշ ուժերի, որոնք ցանկանում են կրկին խարխլել իրավիճակը և, հնարավոր է, դրա մեջ ներքաշել երրորդ երկրներին։ Այն ֆոնին, որ Ռուսաստանը այժմ շեղված է հատուկ ռազմական գործողությամբ, և նա հանդիսանում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության բանակցությունների երաշխավորը, հավանական է, որ պայթյունը Հայաստանում արևմտյան կողմնորոշվածների ձեռքի գործն է և նրանք ցանկանում են, որ հաշտության պայմանագիրը կա՛մ տապալվի, կա՛մ իրականացվի իրենց արևմտյան «գործընկերների» պայմաններով»,- ասել է նա։
Այդ ամենով հանդերձ, հանրապետության ԱԻՆ նախարար Արմեն Փամբուխչյանը ամեն կերպ հերքում է տեղի ունեցածի «ահաբեկչական» վարկածը։
Իսկ ի՞նչ է անում Արևմուտքը
Իսկ Արևմուտքը նույնն է, ինչպես միշտ։ Նա փորձում է իր ազդեցությունը տարածել ուր հասնի։ Եթե խոսենք ԱՄՆ-ի մասին, ապա ԿՀՎ տնօրեն Ուիլյամ Բերնսը դեռ հուլիսին է գաղտնի այցով եղել Երևանում։ Մամուլում հայտնված տեղեկությունների համաձայն՝ ամերիկյան հետախուզության ղեկավարին չափազանց հետաքրքրել է Ռուսաստանից Իրան և Թուրքիա տրանսպորտային միջանցքի հարցը, որը կարող է անցնել Հայաստանի տարածքով։ Այո՛, և չպետք է զեղչել նաև Մոսկվային տարածաշրջանից հեռացնելու Վաշինգտոնի ցանկությունը, որպեսզի ինքը ստանձնի Անկարայի և Բաքվի հետ Երևանի հարաբերությունների գլխավոր «կարգավորողի» դերը։ Ինչպես նաև Բրյուսելի բացարձակ նույնական ցանկությունը: Ի դեպ, հայ ընդդիմադիրների մեջ նույնպես ոչ բոլորն են «հավասարապես օգտակար»։ Կան նաև «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱՄՆ-ի տխրահռչակ Միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) նախկին աշխատակից Արթուր Խաչատրյանի նմանները, ով «Իրավունք» թերթին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ ինքը՝ որպես հայաստանցի ակտիվորեն դեմ է Ռուսաստանի և Բելառուսի միութենական պետություն հանրապետության ենթադրյալ մուտքին։
Եվ ի՞նչ այս ամենից
Այժմ, ըստ Երևանի մեր աղբյուրի, բողոքի ակցիաները մարել են, սակայն ընդդիմության ներկայացուցիչները վստահեցնում են, որ իրենք չեն իջեցրել իրենց պաստառները, այլ միայն փոխել են պայքարի գործիքները։ Միաժամանակ չի նշվում, թե այժմ ի՞նչ գործիքներ են օգտագործելու։ Եվ այնուամենայնիվ, եթե ենթադրենք, որ բողոքի ակցիաները կհասնեն իրենց նպատակներին, և Փաշինյանի կաբինետը հրաժարական կտա, ո՞ր ուժն է նախընտրելի, որ Ռուսաստանը փոխարինի նրան։
Այժմ Հայաստանի քաղաքական շախմատի տախտակում այդ ուժերից ամենաազդեցիկները երկուսն են մեկը գլխավորում է Ռոբերտ Քոչարյանը, մյուսը՝ Սերժ Սարգսյանը։ Երբ նրանք երկրի նախագահներ էին, երկուսն էլ Ռուսաստանի նկատմամբ բարյացակամ էին, և՛ իրենց ելույթների ժամանակ դեռ ասում են, որ Հայաստանը պետք է լինի իր դաշնակից Ռուսաստանի հետ, և՛ հանրապետության զարգացման վեկտորները պետք է նմանվեն «Երևան-Մոսկվա»-ին և «Երևան- Թեհրան»-ին: Մինչդեռ Լեռնային Ղարաբաղում վերջերս կրկին կրակոցներ են հնչել, և կարծես թե Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական ճակատագիրը մեծապես կախված է այդ վիճելի տարածաշրջանում նրա գործողություններից։
Բողոքները, ինչպես վերը նշվեց, մարել են, բայց ևս մեկ դավաճանություն, եթե դա լինի, նրան չի ներվի։ Ո՞վ է ստանձնելու այդ դեպքում վարչապետի պաշտոնը: Կովկասագիտության գիտական ընկերության նախագահ Ալեքսանդր Կռիլովը, մեկնաբանելով ստեղծված իրավիճակը, կարծիք է հայտնել, որ հայկական քաղաքական միջավայրում կան նման գործիչներ։
«Իհարկե, այնտեղ կան ռուսամետ քաղաքական գործիչներ, բայց կարևոր են նրանք, ովքեր հայամետ դիրքորոշում են զբաղեցնում։ Ինչը բխում է նրանից, որ Հայաստանին անհրաժեշտ է ապահովել հայ ժողովրդի անվտանգությունն ու գոյատևումը։ Կրկնում եմ՝ այնտեղ նման մարդիկ կան։ Ինչպես նաև այն ըմբռնումը, որ ոչ ոք չի կարող փոխարինել Ռուսաստանին որպես անվտանգության երաշխավոր»,- հայտարարել է փորձագետը միաժամանակ հավելելով, որ դեռ վաղ է խոսել Փաշինյանի պաշտոնից հնարավոր հեռացման մասին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
